Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 104 i 163 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24 ust. 2 a, ust. 4, art. 26, art. 27, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), uchylił od dnia [...] decyzję Nr [...] z dnia [...] przyznającą A.C. świadczenie pielęgnacyjne na S.C.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzją z dnia [...] przyznano A.C. świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawną córkę S.C. na okres od [...] do [...] z tytułu sprawowania opieki. W dniu [...] do Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynęła notatka służbowa pracownika socjalnego z informacją o niesprawowaniu przez A.C. opieki nad córką. W toku postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że wyłączną opiekę nad dzieckiem sprawuje żona strony J.C., która w dniu [...] wraz z córką opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania.
W związku z powyższym, w ocenie organu, została spełniona przesłanka wynikająca z art. 32 ust. 1 ustawy warunkująca uchylenie decyzji w przypadku zmiany sytuacji rodzinnej lub dochodowej rodziny mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Organ wyjaśnił, że za zasadne uznał uchylenie decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...], albowiem w tym dniu powziął informację o zmianie sytuacji.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A.C. podnosząc, że świadczenie pielęgnacyjne wpływało na konto żony do którego nie był upoważniony, wobec tego nie miał i nie ma żadnego z tego tytułu dochodu. Wniósł o rzetelne zbadanie sprawy na okoliczność kto faktycznie sprawuje opiekę nad niepełnosprawną S., jednocześnie informując, że żona obecnie przebywa w domu. Podniósł, że nie został poinformowany o przesłuchaniu żony, czym uniemożliwiono mu złożenie wyjaśnień. Ponadto zaznaczył, że wbrew twierdzeniu przesłuchanego pracownika socjalnego M.H. nie nadużywa alkoholu. Choruje na cukrzycę, a w przypadku tej choroby spadek insuliny powoduje objawy podobne jak po spożyciu alkoholu. Poinformował, że to on przez 13 lat opiekował się córką, ubierał ją, odwoził do szkoły oraz szukał sponsorów w celu zebrania pieniędzy na rehabilitację. Natomiast żona "wykradła córkę" na kilka dni przebywając w tym czasie u swojej siostry.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], rozpoznając sprawę na skutek wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 17 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 28 i 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie Kolegium wskazało, że stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce albo ojcu jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bowiem sprawują opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem. W ocenie organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że A.C. od miesiąca kwietnia nie sprawował opieki nad córką S., zatem świadczenie pielęgnacyjne mu nie przysługuje, co w konsekwencji oznacza brak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
A.C. zaskarżył wyżej opisaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. W skardze podniósł, że żona wraz z córką nie opuściły domu przy ul. [...], gdyż nie wymeldowały się z niego. Wyjaśnił, że chwilowo przebywały na urlopie u rodziny, gdyż chciały odpocząć od prowadzonych w mieszkaniu robót budowlanych. O charakterze pobytu u rodziny poinformował w oświadczeniu złożonym przed pracownikiem MOPS, które organy nie wzięły pod uwagę. Pominęły również okoliczność, że świadczenia pielęgnacyjne były przelewane na konto żony, poza jednorazową kwotą [...] zł.
Strona do skargi załączyła oświadczenie z dnia [...] z którego wynika, że żona wraz z córką są na tygodniowym urlopie i przebywają na ul. [...], gdzie skarżący je odwiedza.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje:
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna aczkolwiek nie tyko z powodów podanych w jej uzasadnieniu.
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 32 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), w dalszej części uzasadnienia nazywanej ustawą, zgodnie z którym organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.
Postępowanie to stanowi wyodrębnione postępowanie administracyjne, które może zostać wszczęte przez organ z urzędu po zawiadomieniu strony, jak wymagają tego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Istotą decyzji zmieniającej lub uchylającej ostateczną decyzję administracyjną w sprawie świadczeń rodzinnych w trybie art. 32 ustawy jest wyeliminowanie z obrotu prawnego tworzącego określony stan prawny rozstrzygnięcia administracyjnego w przypadku wystąpienia okoliczności enumeratywnie wymienionych w tym przepisie.
Zmiana lub uchylenie na niekorzyść strony bez jej zgody decyzji administracyjnej w związku ze stwierdzeniem przesłanek określonych w art. 32 ust. 1 ustawy ma na celu zapobieżenie dalszemu korzystaniu z przyznanego świadczenia przez osobę, wobec której zachodzą negatywne przesłanki przyznania świadczenia rodzinnego.
Postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 32 ust. 1 ustawy nie stanowi zatem kontynuacji czy ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej już rozstrzygniętej decyzją ostateczną przyznającą uprawnienie do świadczenia rodzinnego, lecz jest postępowaniem w całkiem nowej sprawie administracyjnej.
Zdaniem Sądu w tej nowej sprawie organy administracji popełniły błędy dotyczące tak prawa materialnego jak i procedury.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] bezzasadnie wskazało w podstawie prawnej art. 28 ustawy, który dotyczy wstrzymania wypłaty świadczeń rodzinnych.
Naruszono też, co szczególnie istotne art. 32 ustawy, gdyż decyzję wydano z mocą wsteczną tj. od [...].
Decyzja uchylająca lub zmieniająca decyzję ostateczną, o której mowa w art. 32 powołanej ustawy ma charakter konstytutywny i działa ex nunc, a więc z mocą od wydania decyzji uchylającej bądź zmieniającej decyzję ostateczną.
Decyzja ta jest wydawana w trybie nadzwyczajnym weryfikacji decyzji ostatecznej, który został przewidziany w ustawie i nie wynika z niej aby mogła działać z mocą wsteczną.
W uzasadnieniu nie wskazano też wprost, która z przesłanek wynikających z art. 32 ustawy stała się podstawą rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu organy dopuściły się też naruszeń prawa procesowego przez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy tj. art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego.
Jak wynika bowiem z okazanej na rozprawie decyzji Prezydenta [...] z [...] w przedmiocie umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w wysokości [...] zł wraz z odsetkami, skarżący A.C. zamieszkuje wspólnie z żoną oraz niepełnosprawną córką S. (p. protokół rozprawy z [...]).
Organ I instancji ponownie prowadząc niniejsze postępowanie zobowiązany jest uwzględnić ocenę Sądu.
Prowadząc zaś postępowanie dowodowe dotyczące ustalenia stanu faktycznego należy dokładnie określić czy w istocie wystąpiły przesłanki, które obligują organ do zastosowania art. 32 ustawy.
Jeżeli zaś przesłanki zostały wyczerpane organ musi uwzględnić konstytutywny charakter decyzji wydawanej w oparciu o ten przepis.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c i art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzje organów obu instancji oraz orzekł o wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 tej ustawy.