Uzasadnienie
Podinspektor Centrum Świadczeń, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, postanowieniem z dnia 7 marca 2011 r., na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją nr[...] z dnia [...] r., orzekającą o przyznaniu, na okres od [...] r., świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad E. K..
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że wznowienie postępowania nastąpiło w związku z ujawnieniem istotnych dla sprawy nowych, nieznanych organowi, okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji. Mianowicie w dniu [...] r. wpłynęła do organu z Domu Pomocy Społecznej "[...] " w [..] informacji, że E. K. w okresach od [...] r. oraz od [...] r. przebywał w tej jednostce.
Następnie organ I instancji decyzją z dnia [..] r., nr [...], na podstawie art. 151 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.z2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 17, art. 30 oraz art. 3 pkt 11 w związku z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), uchylił opisaną na wstępie własną decyzję z dnia [...] r. i odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną E. K. w okresach od [...] r. oraz od [..] r. Jednocześnie organ I instancji przyznał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną E. K. w okresie od r.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w okresie, kiedy E. K. przebywał w Domu Pomocy Społecznej strona nie sprawowała opieki, co oznacza, iż nie spełniała przesłanek określonych w przepisie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, upoważniających do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.
W odwołaniu od powyższej decyzji K. M. podnosiła, że decyzja jest dla niej krzywdząca, bowiem nawet wtedy kiedy ojciec przebywał w Hotelu [..] na ul.[..], jeździła do niego niemal codziennie i opiekowała się nim. Jej udział w sprawowaniu opieki był konieczny, ponieważ ojciec chorował na chorobę [...] i opieka nad nim była bardzo ciężka.
Rozpatrując wniesione odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [[..] r., nr[...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071zezm.) w związku z art. 17, art. 3 pkt 11 i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie przytoczył treści przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazał, że przesłanki określone w tym przepisie są przesłankami kumulatywnymi, co oznacza, iż prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od łącznego ich wystąpienia. Niespełnienie którejkolwiek z nich, bez względu na zaistnienie pozostałych, skutkuje brakiem uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. W okresie, w którym E. K. przebywał w Domu Pomocy Społecznej, K. M. nie sprawowała opieki nad swoim ojcem w zakresie który uniemożliwiałby podjęcie pracy zarobkowej. Istnienie związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia, a sprawowaniem opieki jest jedną z niezbędnych przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie spełniona została zatem jedna z przesłanek wymienionych w artykule 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego, K. M. nie przysługiwało w tych okresach prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Doraźna opieka nie uprawnia do świadczenia pielęgnacyjnego.
K. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
W treści skargi opisała swoją trudną sytuację w jakiej się znajdowała w czasie choroby ojca. Podkreśliła, że niemal przez cały czas pobytu ojca w Domu Opieki Społecznej sprawowała nad nim codzienną opiekę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podkreślić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd, dla ustalenia prawidłowości działań organu rozpatrującego sprawę, w pierwszej kolejności badał, czy w tym konkretnym przypadku spełnione zostały ustawowe przesłanki umożliwiające wznowienie postępowania administracyjnego, a w szczególności trafność zastosowanego art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
Wznowienie postępowania administracyjnego jest bowiem instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną w przepisach prawa procesowego (art. 145 § 1 K.p.a.). Enumeratywnie wymienione podstawy wznowienia postępowania w przepisie art. 145 § 1 K.p.a. muszą być przez organy interpretowane ściśle, zwłaszcza że wznowienie postępowania jest szczególnym nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych.
Podstawą prawną wznowienia postępowania administracyjnego w rozpatrywanej sprawie był przepis art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., który stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Po wznowieniu postępowania administracyjnego organ winien wstępnie zbadać, czy m.in. dana okoliczność (dowód) stanowi ustawową przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją administracyjną.
W rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia 7 marca 2011 r. Prezydent Miasta [..], powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., wznowił z urzędu postępowanie uznając, iż wyszły na jaw nowe istotne okoliczności faktyczne ujawnione pismem z dnia [..] r. przez Dyrektora Domu Pomocy Społecznej "[..] " w[..]. Zgodnie z treścią art. 149 § 2 K.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz w razie pozytywnego wyniku tych czynności - przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy, będącej przedmiotem podlegającej weryfikacji decyzji ostatecznej. Jednak bez jednoznacznego ustalenia, że przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie - niedopuszczalne jest rozstrzyganie o jakichkolwiek innych kwestiach.
Organy obu instancji w uzasadnieniach swoich decyzjach w ogóle nie rozważały kwestii czy fakt przebywania E. K. w Domu Pomocy Społecznej stanowi nową istotną okoliczność istniejącą w dacie wydania decyzji przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne, tj. w dniu [...] r. oraz czy fakt ten nie był znany organowi I instancji. Tymczasem z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] r., nr[..], Prezydent Miasta [...] ustalił opłatę za pobyt E. K. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w [...] w okresie od [...] r. W takiej sytuacji nie ma podstaw do przyjęcia, że wydając w dniu [...] r. decyzję przyznającą skarżącej świadczenie pielęgnacyjne Prezydent Miasta [...] nie wiedział, że w okresie od [...] r. E. K. przebywa w Domu Pomocy Społecznej.
Z tego też względu, zdaniem Sądu, uzasadniony jest wniosek, iż organ nie miał podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., bowiem wbrew jego twierdzeniom nie wyszły na jaw istotne nowe okoliczności, nieznane organowi, w rozumieniu tego przepisu i z tego powodu już w tej fazie postępowania organ I instancji naruszył przepis art. 145 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Należy podkreślić, że jeżeli nie ma podstaw do wznowienia postępowania, to organ nie może merytorycznie rozpoznać sprawy administracyjnej będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji. Nawet gdyby organ stwierdził innego rodzaju wadliwość decyzji, to nie będzie mógł jej uchylić w tym trybie, albowiem podstawy wznowienia postępowania są wyliczone w Kodeksie postępowania administracyjnego wyczerpująco i wyjście poza nie byłoby rażącym naruszeniem prawa, dającym podstawę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 oraz na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w rozstrzygnięciu.