Uzasadnienie
Działający na podstawie upoważnienia Wójta Gminy [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], decyzją Nr [...] z dnia [...], wydaną na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, uchylił z dniem [...] decyzję własną Nr [...], z dnia [...] z późn. zm., przyznającą R.S. zasiłek stały od dnia [...] do chwili ustania potrzeby.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż decyzją z dnia [...] R.S., jako osobie całkowicie niezdolnej do pracy, został przyznany zasiłek stały (wyrównawczy) od dnia [...] do chwili ustania potrzeby. W [...] skarżąca złożyła wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie jej świadczenia emerytalnego. Powyższy wniosek został rozpoznany w dniu [...], a skutkiem jego rozpoznania było przyznanie skarżącej emerytury od dnia [...].
Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji organ poinformował, iż pobrany w okresie od [...] do [...] zasiłek stały w łącznej wysokości [...] zł jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi na konto lub do kasy MOPS w [...], w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji.
Od powyższej decyzji skarżąca odwołała się podnosząc, że fakt otrzymania emerytury od razu zgłosiła w MOPS w [...], a otrzymane wyrównanie przyznanej emerytury przeznaczyła na remont mieszkania, które uzyskała w wyniku zamiany. Ponadto nikt jej nie uprzedził, że będzie musiała zwracać wypłacony zasiłek. Nie jest w stanie spłacić kwoty [...] zł i uważa wydaną decyzję za bardzo krzywdzącą.
Decyzją z dnia [...], nr SKO [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium podzieliło i przyjęło za własne ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji.
Kolegium stwierdziło, iż art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, który w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji powołał, pozwala na zmianę lub uchylenie decyzji administracyjnej na niekorzyść strony bez jej zgody m.in. w przypadku zmiany przepisów prawa lub jeżeli nastąpiły zmiany w sytuacji dochodowej lub osobistej osób otrzymujących świadczenie.
Kolegium uznało stanowisko organu pierwszej instancji za uzasadnione, bowiem z chwilą otrzymania emerytury zmianie uległa sytuacja dochodowa strony. Organ odwoławczy podkreślił, jedynie informacyjny charakter zamieszczonego w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej zdania dotyczącego świadczenia nienależnie pobranego.
Na marginesie Kolegium zauważyło, iż stosownie do art. 99 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej osobie, której przyznano emeryturę lub rentę za okres, za który wypłacono zasiłek stały, ZUS oraz inne organy rentowe, które przyznały rentę wypłacają to świadczenie pomniejszone o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten okres zasiłków i przekazują te kwoty na rachunek właściwego ośrodka pomocy społecznej. Ponieważ, jak wynika z akt, ZUS nie dokonał takiego potrącenia o kwotę wypłaconego dotychczas stronie świadczenia organ pierwszej instancji winien wystąpić do ZUS.
Pismem z dnia [...] R.S. odwołała się od powyższej decyzji SKO w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Swoją intencję co do tego jak należy traktować ww. pismo, opisała w kolejnym piśmie ([...]), w którym wyjaśniła, że stanowi ono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję SKO w [...].
W swojej skardze skarżąca przyznała, iż od daty złożenia wniosku o przyznanie jej prawa do emerytury do dnia otrzymania decyzji Kierownika MOPS, pobierała zasiłek stały, gdyż zmusiła ją do tego trudna sytuacja materialna. Jednocześnie wskazała, iż pomimo złożenia ww. wniosku, z uwagi na niewielki staż pracy, nie miała pewności, kiedy decyzja ZUS zostanie wydana, a jeżeli nawet ją otrzyma, czy będzie to decyzja pozytywna. Skarżąca wskazała również, że poinformowano ją jedynie, iż jeżeli zostanie przyznana jej emerytura powinna zgłosić ten fakt do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, co też od razu uczyniła. Nikt natomiast nie poinformował jej, że będzie musiała zwrócić zasiłek, który wcześniej otrzymywała. Podniosła także, że nie dysponuje środkami finansowymi, które pozwoliłyby jej na zwrot zasiłku, gdyż pieniądze, jakie otrzymała z ZUS tytułem wyrównania, przeznaczyła na remont mieszkania. Jednocześnie skarżąca wniosła o umorzenie kwoty podlegającej zwrotowi.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).
Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art.106 ust.5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175, poz.1362 z późn.zm.) "Decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art.11,12 i 107 ust.5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody."
W niniejszej sprawie mamy sytuację, gdy strona pobierająca zasiłek stały (jedyne źródło dochodu – [...] zł) uzyskała prawo do emerytury ([...]), a tym samym zmieniła się jej sytuacja dochodowa (kryterium dochodowe dla osoby samotnej wynosi [...] zł). W takim stanie rzeczy zaistniała przesłanka określona w art.106 ust.5 ustawy o pomocy społecznej do uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały.
Takie właśnie rozstrzygnięcie wydał organ I instancji w dniu [...] (organ odwoławczy błędnie podał datę wydanej decyzji), który decyzją Nr [...], wydaną na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, uchylił z dniem [...] decyzję własną Nr [...], z dnia [...] z późniejszymi zmianami, przyznającą R.S. zasiłek stały od dnia [...] do chwili ustania potrzeby.
W końcowej części uzasadnienia powyższej decyzji organ I instancji zawarł zdanie: "W związku z powyższym uzyskana od [...] do [...] pomoc w formie zasiłku stałego na kwotę [...] jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art.104 Ustawy o pomocy społecznej i podlega zwrotowi na konto lub do kasy MOPS w [...] w terminie 14 dni od uprawomocnienia się niniejszej decyzji."
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie stała się właśnie powyższa sprawa zwrotu świadczenia nienależnie pobranego, choć organ odwoławczy starał się w swojej decyzji wyjaśnić, iż cytowane powyżej zdanie ma wyłącznie charakter informacyjny, a ponadto zgodnie z art. 99 ust.1 ustawy o pomocy społecznej to Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien wypłacić swoje świadczenie, w tym przypadku emeryturę, pomniejszone o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten okres zasiłków i kwotę tą przekazać na rachunek bankowy właściwego ośrodka pomocy społecznej.
W kwestii tej należy zgodzić się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Zdanie zawarte w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej nie jest rozstrzygnięciem, które podlega wykonaniu, a jedynie informacją i do tego błędną. W oparciu więc o wydaną decyzję z dnia [...] organy pomocy społecznej nie będą mogły dochodzić od R.S. zwrotu kwoty [...] zł.
Równocześnie jednak pomimo, że powyższa błędna informacja, była zbędna i została zamieszczona w uzasadnieniu decyzji z naruszeniem art.107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdzić należy, że takie naruszenie przepisów postępowania nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem w pozostałej części, a przede wszystkim w części zawierającej rozstrzygnięcie, decyzja organu I instancji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Zasadnie też została ona utrzymana w mocy przez organ odwoławczy.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.), skargę oddalił.