Uzasadnienie
M. P. pismem z dnia [...] r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] r. Nr [...] wydaną w przedmiocie zwrotu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
Jednocześnie w skardze skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, z wynagrodzenia za prace opłaca studia magisterskie w Szkole Głównej Służby Pożarniczej, co wiąże się z miesięcznym wydatkiem [...] zł (czesne, dojazdy wyżywienie, noclegi). Poza tym mieszka poza miejscem pracy, co powoduje koszty dojazdu na służbę. W nadesłanym do akt urzędowy formularz PPF skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że nie jest prawnikiem i nie zna na tyle prawa, aby móc się samemu skutecznie reprezentować, a sprawa ma szczególnie skomplikowany charakter, trwa już bardzo długo i występują w niej rozbieżności w interpretacji spornych kwestii i przepisów.
Skarżący podkreślił, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca i się z nią nie zgadza oraz że wniosek uzasadnia trudną sytuacją finansową. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący nie wymienił żadnych osób wspólnie gospodarujących. W oświadczeniu o stanie majątkowym skarżący wskazał, że posiada oszczędności w wysokości [...] zł. Na formularzu prawa pomocy złożonym w dniu [...] r. skarżący podał, że jego miesięczny dochód wynosi [...] zł brutto, natomiast na drugim formularzu - złożonym celem uzupełnienia brakującego podpisu pod oświadczeniem na pierwszym formularzu – skarżący podał kwotę dochodu [...] zł.
W załączniku do wniosku o prawo pomocy skarżący wyjaśnił, że nie posiada własnego mieszkania, studiuje zaocznie, mieszka z [...], żadna z sióstr nie pracuje, z uwagi na niskie zarobki rodziców partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania około [...] zł miesięcznie i pomaga uczącym się siostrom. Miesięczne koszty studiów to około [...] zł, koszty dojazdu samochodem na służbę to [...] zł miesięcznie plus koszty remontów samochodu, wymiany opon, oleju to [...] zł w miesiącu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2).
Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Jak wynika z akt skarżący, wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.
Wyjaśnić należy, że z uwagi na przedmiot niniejszej sprawy tj. ze stosunków pracy i stosunków służbowych, skarżący, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)- zwanej dalej P.p.s.a., jest zwolniony od obowiązku ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych w tej sprawie.
W konsekwencji, jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy, gdyż takie zwolnienie zostało skarżącemu przyznane na mocy powyżej wskazanej ustawy.
Wobec powyższego, Sąd rozpoznał wniosek skarżącego w zakresie żądania przyznania mu przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Należało zatem ustalić, czy w sprawie została spełniona przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, określona w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Sąd - rozpoznając wniosek skarżącego - dokonał oceny jego sytuacji materialnej, życiowej, ekonomicznej na podstawie oświadczeń i informacji zawartych we wniosku i dodatkowych oświadczeniach, a także w oparciu o ogólną wiedzę i doświadczenie życiowe.
W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów profesjonalnego pełnomocnika zatrudnionego z wyboru bez uszczerbku dla utrzymania siebie.
Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, stosowana jest jedynie w przypadkach, gdy strona znajduje się w naprawdę trudnej sytuacji materialnej, ekonomicznej i bytowej i stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na taką właśnie sytuację nie mogą ponieść kosztów postępowań sądowych bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Oznacza to, iż wnioskodawca powinien przedstawić dane dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej, przemawiające za przyznaniem mu prawa pomocy. Strona zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, iż mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść pełnych kosztów postępowania. Informację o istotnych okolicznościach dotyczących sytuacji rodzinnej i materialnej wnioskodawcy, których analiza umożliwia Sądowi rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy podać w sposób pełny i rzetelny.
Prawo pomocy jest instytucją sądową przewidzianą dla osób ubogich, tzn. bez dochodów lub z niewielkim dochodem, bez oszczędności i majątku, znajdujących się naprawdę w trudnej do przezwyciężenia sytuacji finansowej, ekonomicznej, bytowej.
Przede wszystkim Sąd zważył fakt, że skarżący posiada oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł. W realiach życiowych jest to kwota w zupełności pozwalająca na poniesienie kosztów zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego w przypadku zatrudnienia profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem Sądu, posiadanie zasobów finansowych w takiej kwocie wyklucza możliwość przyznania skarżącemu statusu osoby całkowicie ubogiej, wymagającej pomocy ze strony państwa. Ponadto, skarżący posiada stałe zatrudnienie i stałe źródło utrzymania siebie, nie jest więc osobą zmuszoną do korzystania np. z dofinansowania z opieki społecznej, czy korzystania z zasiłku dla bezrobotnych. Możliwość poczynienia oszczędności świadczy o tym, że uzyskiwany dochód jest wystarczający dla utrzymania siebie.
Sąd zważył również fakt, że przedstawione przez skarżącego informacje nie są spójne i pełne, co uniemożliwiło rzetelną ocenę rzeczywistego, aktualnego stanu finansowego strony i jego rodziny wspólnie zamieszkującej. Na formularzu PPF skarżący nie podał, że prowadzi wspólnie rodziną gospodarstwo domowe, dopiero w załączniku do wniosku oświadczył, że mieszka z rodziną, której pomaga finansowo. Jednakże bez wskazania w jaki sposób pomaga w jakich kwotach zamyka się ta pomoc. Nadto brak wyszczególnienia osób wspólnie gospodarujących ze skarżącym ze wskazaniem ich dochodów, w rzeczywistości uniemożliwia Sądowi właściwą ocenę sytuacji materialnej strony w kontekście sumy dochodów wszystkich członków rodziny względem łącznych wydatków na utrzymanie rodziny. Podobnie jak nierzetelne wskazanie wysokości zarobków raz w kwocie ok. [...] zł brutto, a na kolejnym wniosku w kwocie [...] zł brutto. W różny sposób przedstawił też skarżący wydatki na kształcenie się raz jest to kwota [...] zł, a raz [...] zł.
Wobec powyższego i wobec faktu posiadania znacznej sumy oszczędności Sąd uznał, że skarżący nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i na tej podstawie prawnej orzekł jak w postanowieniu.