Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1272/14

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 61 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), po rozpoznaniu odwołania J. W. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr[...] – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższa decyzja organu odwoławczego zapadła w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej , działając z upoważnienia Prezydenta Miasta wydał decyzję nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt M. H. w Domu Pomocy Społecznej. Po rozpoznaniu wniesionego przez J. W. dowołania od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] r. utrzymało decyzję tę w mocy. Następnie, na skutek wniesionej przez J. W. skargi, powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 933/12, ze względu na brak odniesienia się przez organ odwoławczy do podnoszonych przez odwołującą się zarzutów i argumentów w zakresie obciążenia jej i innych zobowiązanych członków rodziny kosztami pobytu M. H. w Domu Pomocy Społecznej. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło ww. decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. numer [...] przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 54 ust. 1 i 2, art. 59 ust.1, art. 60 ust 1,2, art. 61 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.), ustalił opłatę za pobyt M. H. w Domu Pomocy Społecznej w wysokości 70% dochodu zainteresowanej M. H., tj. [...] zł miesięcznie, oraz opłaty od członków rodziny:

1. - ze strony męża A. H. – [...] zł miesięcznie,
2. - ze strony syna K. H. –[...] zł miesięcznie,
3. - ze strony syna T. H. – [...] zł miesięcznie,
4. - ze strony syna A. H. – [...] zł miesięcznie,
5. - ze strony córki J. W. – [...] zł miesięcznie,
6. - ze strony córki B. P. –[...] zł miesięcznie,

Organ I instancji uznał ponadto, że różnicę pomiędzy kosztem utrzymania M. H. w DPS ([...] zł), a częścią wnoszoną przez M. H. ([...] zł) oraz przez rodzinę ([...] zł) w wysokości [...] zł miesięcznie pokryje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u męża podopiecznej A. H. w dniu [...] r. oraz w oparciu o zebraną dokumentację ustalono, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego z ZUS w wysokości [...] zł. Ponadto prowadzi działalność gospodarczą mającą charakter sezonowy - wynajmuje pokoje, przy czym działalność ta jest prowadzona na zasadach karty podatkowej. Zgodnie z jego oświadczeniem z działalności gospodarczej w [...] roku uzyskał dochód w kwocie [...] zł. W związku z powyższym, ustalono, że łączny dochód jakim dysponuje A. H. wynosi: [...] zł, po wniesieniu opłaty jest zatem wyższy niż 300 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.

W wyniku analizy sytuacji dochodowej syna podopiecznej T. H. oraz w oparciu o wywiad środowiskowy ustalono, że wymieniony prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką dzieci w wieku szkolnym. Prowadzi działalność gospodarczą, z której w [...] roku wykazał dochód w kwocie [...] zł. Dochód miesięczny w przypadku tego zobowiązanego wynosi zatem [...] zł.

Z jego oświadczenia majątkowego wynika, że rodzina posiada grunty rolne w N. [...] ha (przeliczeniowe [...] ha) oraz w U. – [...] ha (przeliczeniowe [...] ha).

Z zaświadczenia z Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. wynika, że T. H. uzyskał w [...] r. dochód w wysokości – [...] zł.

Do ustalenia sytuacji dochodowej przyjęto, jako wiarygodny, dochód wykazany przez T. H. w wysokości [...] zł, który zobowiązuje go do wnoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej - zgodnie z powołanymi wyżej przepisami ustawy o pomocy społecznej.

Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego [...] r. ustalono, że syn podopiecznej K. H. mieszka w domu własnościowym wspólnie z babcią J. K., lecz prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Jego dochód składa się z wynagrodzenia za pracę oraz dochodu z działalności gospodarczej polegającej na wynajmie pokoi i wynosi [...] zł miesięcznie.

Powyższy dochód przekracza zatem kryterium dochodowe wynoszące [...] zł, a kwota pozostająca po wniesieniu ustalonej opłaty jest wyższa niż 300 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.

Organ przyjął ponadto, że K. H. nie jest związany emocjonalnie z matką. Rodzice nie łożyli na jego utrzymanie. Od urodzenia wychowywała go babcia J. K., z którą nadal mieszka.

W wyniku analizy sytuacji dochodowej rodziny J. W. - córki podopiecznej, przeprowadzonej w oparciu o wywiad środowiskowy z dnia [...] r. ustalono, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwójką dzieci w wieku szkolnym. Na miesięczny dochód rodziny składają się:

1. - wynagrodzenie za pracę J. W. – [...] zł miesięcznie,
2. - wynagrodzenie za pracę R. W. – [...] zł miesięcznie,
3. - dochód z prowadzonej działalności gospodarczej R. W. za miesiąc [...]r. ustalony na podstawie oświadczenia – [...] zł.

Łączny dochód rodziny wynosił: [...] zł i jest wyższy niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Organ zaznaczył, że w celu określenia dokładnego dochodu R. W. z prowadzonej działalności gospodarczej zwrócił się do niego pismem z dnia [...] r. o przedstawienie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wysokości uzyskanego dochodu z działalności gospodarczej za miesiąc [...] r., jednak nie otrzymał takiego zaświadczenia.

W oparciu o wywiad środowiskowy z synem podopiecznej A. H. ustalono, że w/w na stałe przebywa w A., gdzie pracuje zawodowo.

Nie chciał podać aktualnego miejsca zamieszkania, natomiast zameldowanie posiada u ojca A. H.. A. H. oświadczył, że z wykonywanej pracy uzyskuje dochód w kwocie [...] zł oraz zadeklarował kwotę [...] zł miesięcznie za pobyt matki w domu pomocy społecznej, zgodnie z umową nr [...] z dnia [...] r. Dochód w/w zobowiązuje go do wnoszenia odpłatności za pobyt matki we wspomnianej placówce. Organ wskazał, że z uwagi na stały pobyt tego zobowiązanego poza granicami kraju, nie miał możliwości przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, nikt z członków rodziny nie chce podać adresu jego pobytu w A. Córka podopiecznej B. P. od [...] r. nie ponosiła odpłatności z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej rodziny. Dochód rodziny w tym czasie nie przekraczał 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Po ponownej analizie sytuacji dochodowej rodziny w oparciu o posiadane dokumenty oraz wywiad środowiskowy z dnia 12 czerwca 2012 r. ustalono, że B. P. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i [...] dzieci w wieku [...] lat. Oboje małżonkowie pracują zawodowo. W kwietniu B. P. otrzymała wynagrodzenie w kwocie [...] zł, a jej mąż w maju otrzymał wynagrodzenie w kwocie: [...] zł. Łączny dochód rodziny wynosił więc [...] zł. Dochód jaki posiada rodzina jest zatem wyższy niż 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Organ powołując się na postanowienia ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (art. 59 i następne), wskazał, że odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej ustalana jest do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. W pierwszej kolejności koszty pobytu w placówce pokrywa mieszkaniec. Jeżeli pensjonariusz (lub jego przedstawiciel ustawowy), nie jest w stanie uiścić opłat, to obciążają one kolejno małżonka, zstępnych, wstępnych oraz gminę, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Opłat nie dzieli się po równo na wszystkich zobowiązanych, a obciąża się ich w kolejności.

Ustalając odpłatność za pobyt M. H. w Domu Pomocy Społecznej organ I instancji miał na uwadze przede wszystkim okoliczność, że sytuacja dochodowa osób bliskich, z uwzględnieniem dochodu samej podopiecznej, pozwala na pokrycie kosztów pobytu w pełnej wysokości, bez konieczności udziału w tej odpłatności Gminy Miasto. Przy ustalaniu odpłatności organ I instancji wziął pod uwagę następujące okoliczności:

1. 1) A. H., jako małżonek świadczeniobiorcy, jest osobą wymienioną przez przepis art. 61 ustawy w pierwszej kolejności po świadczeniobiorcy, jako zobowiązana do odpłatności za pobyt małżonki w domu pomocy społecznej. Ponadto, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie ma nikogo na utrzymaniu. Organ wziął również pod uwagę, że prowadzi on działalność gospodarczą wykorzystując w tym celu majątek objęty wspólnością majątkową, uzyskując w ten sposób dodatkowy dochód.
2. 2) Córka J. W. i syn T. H. mają zbliżoną sytuację dochodową i rodzinną, co uzasadnia ponoszenie przez nich odpłatności na tym samym poziomie. Jednocześnie ich sytuacja dochodowa jest najlepsza spośród rodzeństwa, co uzasadnia ponoszenie wyższej odpłatności.
3. 3) Syn K. H. ma najniższe dochody spośród rodzeństwa. Ponadto nie jest on związany emocjonalnie z matką, gdyż od urodzenia wychowywała go babcia J. K., z którą do chwili obecnej mieszka. Uzasadnia to ustalenie jego odpłatności w najniższej wysokości.
4. 4) Córka B. P. posiada formalnie najwyższy dochód na osobę w rodzinie spośród rodzeństwa, jednakże wysokość tego dochodu jest zdeterminowana w dużej mierze jednorazowym dochodem uzyskanym ze sprzedaży mieszkania. Jak wynika z przeprowadzonego przez organ wywiadu dochód ten w całości został przeznaczony na budowę domu. Gdyby ten dochód pominąć, to pozostały dochód rodziny, uzyskiwany na bieżąco, jest zdecydowanie niższy, aczkolwiek nadal stwarza po stronie B. P. obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Biorąc to pod uwagę organ ustalił tę odpłatność w wysokości niższej od tej, jaka wynikałaby wyłącznie z wysokości dochodu.

Ustosunkowując się do podnoszonych przez J. W. w toku postępowania zarzutów organ stwierdził, że nie ma możliwości przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego u A. H., który przebywa na stałe w A. Organ wyjaśnił też, że nie było żadnych podstaw aby uzyskiwany przez A. H. dochód z prowadzonej działalności gospodarczej - wynajmu pokoi wczasowiczom, wliczać do dochodu świadczeniobiorcy, tj. M. H. Zdaniem organu, dochód ten jest wyłącznie dochodem A. H. uzyskiwanym na skutek prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Nie ma przy tym znaczenia, że przy prowadzonej działalności wykorzystuje on majątek objęty wspólnością majątkową małżeńską. Sam fakt pozyskania przez jednego ze współwłaścicieli przychodu z majątku wspólnego, niezależnie od formy tej współwłasności, nie oznacza, że automatycznie jest on wliczany do dochodu drugiego współwłaściciela.

W ocenie organu nie ma również znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, czy T. H. osiągnął miesięczny dochód rodziny w wysokości [...] zł, czy też [...] zł. Powody, dla których organ ustalił odpłatność w niniejszej decyzji w określony sposób zostały wskazane wyżej i różnice w ewentualnym ustaleniu dochodu nie miałyby wpływu na ustalenie odpłatności.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. W., wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zarzuciła organowi pierwszej instancji m.in., że nie zbadał dokładniej okoliczności uzyskiwania przez A. H. dochodu z majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską oraz bezpodstawnie uznał za wiarygodne jego oświadczenie o uzyskiwaniu dochodu z majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską w kwocie [...] zł. - mimo istnienia w tej kwestii wielu wątpliwości. Nie wyjaśniono też źródeł finansowania zakupu przez niego samochodu za kwotę [...] zł przy dochodach, które - według jego oświadczenia - nie wystarczają mu na bieżące utrzymanie.

Ponadto dochodu A. H. w żadnej części nie wliczono do dochodu M. H. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

Powyższą decyzję J. W. ponownie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Wyrokiem z dnia 27 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd ten wskazał, że zaskarżona decyzja SKO wydana została w wyniku rozpoznania przez ten organ odwołania skarżącej od decyzji wydanej przez organ I instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy, przeprowadzonym na skutek uchylenia przez organ odwoławczy jego poprzedniej decyzji z dnia [...] r. po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 933/12. We wspomnianym wyroku Sąd, uchylając wcześniejszą decyzję SKO, zwrócił organowi odwoławczemu uwagę na uchylenie się tego organu od ponownego rozpoznania sprawy, co nie tylko podważa zasadę dwuinstancyjności postępowania, ale i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd zwrócił też uwagę, że Kolegium w ogóle nie odniosło się do zarzutów odwołania oraz zgłaszanych przez odwołującą się wniosków dowodowych, których celem było wykazanie wadliwości ustaleń faktycznych poczynionych przez organ I instancji. Brak rozważenia i ustosunkowania się do tych uwag i żądań skarżącej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanowiło - zdaniem Sądu - naruszenie art. 7, art. 15, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz ograniczyło w istocie prawo strony do ponownego rozpatrzenia sprawy w ramach przysługującego jej środka odwoławczego. Sąd zwrócił organowi odwoławczemu uwagę na konieczność wyeliminowania tych uchybień.

Wykonując ten wyrok Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji, obciążając ten organ obowiązkiem ponownego dokonania niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia ustaleń.

W ocenie Sądu orzekającego w omawianej sprawie, organ odwoławczy nie zastosował się do dyspozycji art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym wskazania Sądu co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Skarżąca w odwołaniu od wydanej ponownie przez organ I instancji decyzji z dnia [...] r. podniosła w zasadzie te same zarzuty co w odniesieniu do decyzji z dnia [...] r., kwestionując prawidłowość ustaleń organu I instancji w zakresie ustalenia rzeczywistych dochodów męża M. H. – A. H., a także innych zobowiązanych do partycypacji w ponoszeniu kosztów pobytu M. H. w domu pomocy społecznej. Zarzuty te uargumentowała.

Zdaniem tego Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji, wydanej po rozpatrzeniu przez SKO odwołania J. W. od decyzji organu I instancji wydanej [...] r. okazało się bardzo lakoniczne i, mimo wskazań WSA zawartych w wyroku w sprawie II SA/Sz 933/12, organ ten nadal nie zawarł w wydanej przez siebie decyzji ustaleń, na których oparł się, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, nie ustosunkował się też do żadnego zarzutu i argumentu skarżącej, podniesionego w odwołaniu, ograniczając się do stwierdzenia, że zobowiązani to osoby majętne i są w stanie ponosić określone w decyzji organu I instancji koszty pobytu M. H. w domu pomocy społecznej.

Lakoniczna treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wskazuje na zasadność skargi, w zakresie zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 7, art. 8, art. 15 i art. 77 oraz art. 107 § 3 K.p.a., a zarazem na naruszenie przez organ odwoławczy art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji koniecznym stało się uwzględnienie skargi, z jednoczesnym stwierdzeniem aktualności wskazań Sądu zawartych w wyroku WSA z dnia 29 listopada 2013 r., w sprawie II SA/Sz 933/12, które zostały przez organ odwoławczy, który wydał zaskarżoną obecnie decyzję, całkowicie zignorowane.

Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie organ odwoławczy zobowiązany będzie do jej rozpoznania zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym do odniesienia się do zarzutów odwołania, przynajmniej tych najistotniejszych, odnoszących się do ustalenia rzeczywistej sytuacji dochodowej i materialnej osób zobowiązanych do współfinansowania kosztów utrzymania M. H. w domu pomocy społecznej, co mogłoby mieć wpływ na wysokość obciążenia skarżącej, choć oczywiście wpływ ten może też nie wystąpić.

Zanim zapadł opisany powyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 marca 2014 r., decyzją z dnia 29 lipca 2013 r., wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta uchylono decyzję z dnia [...] r. i ustalono opłatę za pobyt M. H. w Domu Pomocy Społecznej w następujący sposób:

1. - w wysokości 70% dochodu zainteresowanej M. H., tj. [...] zł miesięcznie, oraz wpłaty od członków rodziny:
2. - ze strony męża A. H. – [...] zł miesięcznie,
3. - ze strony syna K. H. – [...] zł miesięcznie,
4. - ze strony syna T. H. – [...] zł miesięcznie,
5. - ze strony syna A. H. – [...] zł miesięcznie,
6. - ze strony córki J. W. – [...] zł miesięcznie,
7. - ze strony córki B. P. – [...] zł miesięcznie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ opisał sytuację materialną i rodzinną każdej z osób zobowiązanych do ponoszenia płatności oraz dokonał stosownych wyliczeń stawki opłaty dla każdej z nich.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. W. wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania lub o uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie skarżącej organ I instancji przeprowadził postępowanie w sposób niedostateczny i mało wnikliwy czym naruszył przepisy art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ w żadnym stopniu nie zastosował się do zaleceń Kolegium, a przede wszystkim nie zbadał dokładnie okoliczności uzyskiwania przez A. H. dochodu z majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską, tj. z wynajmu kwater. Również sytuacja finansowa rodzeństwa nie została ustalona w sposób dostateczny i rzetelny.

W wyniku rozpoznania opisanego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego J. W. zarzucając jej naruszenie przepisu art. 7, 8, 15, art. 77 i 80 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji ją poprzedzającej.

Wyrokiem z dnia 15 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny (w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 17/14) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd ten wskazał, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. uchylającą od dnia [...] r. decyzję organu I instancji z dnia [...] r. dotyczącą ustalenia odpłatności dzieci i męża M. H. za jej pobyt w Domu Pomocy Społecznej.

Z literalnego brzmienia przepisu art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego nie wynika wprost, że zmiana lub uchylenie może dotyczyć tylko decyzji ostatecznych. Trzeba jednak uznać, że nabycie praw powinno być wiązane tylko z decyzją ostateczną (por. wyrok NSA z 13 maja 1986 r., sygn. akt SA/Wr 166/86). Zatem tryb weryfikacyjny może dotyczyć tylko takiej decyzji ostatecznej, która pozostaje w obrocie prawnym.

W omawianej sprawie Sąd przyjął, że decyzja organu I instancji z dnia [...] r. w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt M. H. w Domu Pomocy Społecznej na skutek rozpoznania odwołania J. W. została decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. utrzymana w mocy, a następnie stała się przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Wydany w tej sprawie w dniu 27 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 878/13 wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie uchylił i wyeliminował z obrotu prawnego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. powodując pozostanie w obrocie prawnym decyzji nieostatecznej organu I instancji z dnia [...] r.

Wprawdzie powyższy fakt nie był znany organom obu instancji, kiedy orzekały o uchyleniu z dniem [...] r. decyzji z dnia [...] r., to jednak Sąd, mając w dniu orzekania wiedzę o powyższym rozstrzygnięciu, nie mógł go pominąć.

Powyższy wyrok z dnia 27 marca 2014 r. spowodował bowiem, że decyzja z dnia [...] r., którą organ I instancji uchylił decyzję z dnia [...] r., nie była ostateczna, tj. brak w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalonej ostatecznie wysokości odpłatności za pobyt M. H. w domu pomocy społecznej. To z kolei oznacza, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca, rozstrzygające o zmianie decyzji nieostatecznej, wydane zostały z naruszeniem przepisu art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z uwagi na treść opisanego wyżej rozstrzygnięcia, jak również treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 marca 2014 r., którym uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. (utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] r.) – obowiązkiem Kolegium było ponowne rozpoznanie odwołania J. W. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało opisaną powyżej decyzję w mocy.

Organ odwoławczy uznał, że sprawa została rozpatrzona i rozstrzygnięta zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej.

Odnosząc się do zarzutów skarżącej, Kolegium za nieuzasadniony uznało zarzut niezbadania i niewzięcia pod uwagę wszystkich zgłaszanych przez wymienioną dowodów dotyczących ustalenia faktycznych dochodów A. H. Zdaniem organu nie ma podstaw do wliczenia dochodu uzyskiwanego z działalności gospodarczej do dochodu M. H. Dochód ten uzyskuje A. H., gdyż to on prowadzi wspomnianą działalność, a fakt, że korzysta w tym celu z lokali objętych wspólnością majątkową małżeńską nie daje podstaw do wliczania tego dochodu do dochodu współmałżonka. Brak jest też podstaw do uznania, że podana przez tego zobowiązanego kwota dochodu uzyskiwana z wynajmu kwater jest zaniżona. Organy obu instancji w tym zakresie opierają się na przepisach ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 5 pkt 2 tej ustawy za dochód w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu osoby.

Z tego względu brak jest podstaw do występowania zarówno do banków prowadzących rachunki A. H. jak i do urzędów pocztowych w celu ustalenia otrzymanych przez niego przekazów pocztowych z tytułu opłat za wynajem kwater.

Analizując sytuację poszczególnych zobowiązanych, Kolegium uznało ustalone przez organ I instancji wysokości opłat za pobyt M. H. w domu pomocy społecznej za prawidłowe. Wskazało, że kwota [...] zł w wypadku T. H. została ustalona z uwzględnieniem okoliczności, że wymieniony ponosi obecnie znaczne wydatki w związku ze spłatą kredytów, zaś kwota [...] zł w wypadku K. H. uwzględnia jego dochody oraz fakt, że od dziecka nie był związany z rodziną bowiem wychowywała go babcia, z którą obecnie mieszka.

Z kolei A. H. zadeklarował kwotę [...] zł miesięcznie, zgodnie z umową z dnia [...]r. i taką kwotę organ ustalił. B. P. obciążona została kwotą [...]zł, przy uwzględnieniu, że co prawda wraz z mężem sprzedała mieszkanie, jednak otrzymaną kwotę przeznaczyła na budowę domu.

Na tę inwestycję małżonkowie zaciągnęli także kredyt, przy czym dochód ze sprzedaży mieszkania był dochodem jednorazowym i przeznaczony został na zapewnienie lepszych warunków mieszkaniowych rodziny. W wypadku J. W. odpłatność została ustalona na poziomie odpłatności T. H. bowiem ich sytuacja jest porównywalna.

Zdaniem Kolegium, organ I instancji wyczerpał dyspozycję art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego i podjął szereg czynności mających na celu zebranie całego materiału dowodowego jak też i rozpatrzył zebrany materiał dowodowy a jego ocena znalazła wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Organ podkreślił, że ustawodawca obciążył obowiązkiem ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej małżonka i krewnych bez względu na to, jak układały się stosunki pomiędzy rodzicami i dziećmi i. Jedynym kryterium obciążenia tymi opłatami jest sytuacja majątkowa osoby zobowiązanej.

Powyższą decyzję J. W. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w szczególności art. 7 K.p.a. wyrażającego zasadę prawdy obiektywnej, art. 8 K.p.a. wyrażającego zasadę zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, art. 15 K.p.a. wyrażającego zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, art. 77 K.p.a., art. 80 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a., które to uchybienia mogły mieć na wynika sprawy – to jest:

1. - niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego,
2. - nieprzeprowadzenie po raz drugi postępowania wyjaśniającego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze
3. - pominięcie dowodów wnioskowanych przez skarżącą,
4. - załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej,
5. - pobieżne ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącej i niepodanie logicznych przyczyn, z powodu których argumentom skarżącej odmówiono wiarygodności.

W uzasadnieniu skargi, J. W. powtarzając niektóre argumenty przytoczone w odwołaniu od decyzji z [...]r. podniosła, że Kolegium nie dokonało ponownego rzetelnego rozpatrzenia sprawy przy uwzględnieniu zarzutów podnoszonych przez stronę skarżącą.

Po raz kolejny organ II instancji ograniczył się jedynie do przyjęcia za własne poglądów i ocen dokonanych przez organ I instancji, uznając je za obszerne i wyczerpujące. Błędnie też uznał w ślad za organem I instancji, że bez znaczenia w niniejszej sprawie jest dochód uzyskiwany przez zobowiązanego A. H. z wynajmu kwater prywatnych w okresie sezonu letniego przy wykorzystaniu majątku stanowiącego wspólność ustawową małżeńską zobowiązanego oraz M. H. Organy obu instancji poprzestały przy tym na wyjaśnieniach zobowiązanego, które zdaniem skarżącej są mało wiarygodne, biorąc pod uwagę ich sprzeczność, zmienność i niezgodność ze stanem faktycznym.

Organ w dalszym ciągu nie wyjaśnił też w sposób dostateczny sytuacji dochodowej B. P. i jej rodziny. W szczególności brak jest jakiejkolwiek informacji czy organ uzyskał informację o dochodach wymienionej i jej rodziny z właściwego Urzędu Skarbowego. Skarżąca zaznaczyła, że w przypadku tej zobowiązanej organ powołał okoliczność przeznaczenia dochodu na budowę domu, chociaż w przypadku innych zobowiązanych nie uwzględnił w żadnym zakresie obciążeń kredytowych związanych z wydatkami mieszkaniowymi.

Skarżąca podniosła ponadto, że w dalszym ciągu nie zostały w sposób rzetelny przeprowadzone wnioskowane przez nią od dawna dowody – mimo, że z przebiegu postępowania wynika, iż podnoszone przez nią argumenty okazały się słuszne, zasadne i zgodne z prawdą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

W oparciu o przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w § 2 tego przepisu sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) zaskarżone orzeczenie podlega wówczas wyeliminowaniu z obrotu prawnego, sąd administracyjny nie ma natomiast kompetencji do merytorycznego orzekania w sprawie.

Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez organy obu instancji przepisów art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana została w wyniku ponownego rozpoznania przez ten organ odwołania skarżącej od decyzji z 30 kwietnia 2013 r., z uwagi na uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 27 marca 2014 r. (sygn. akt II SA/Sz 878/13) jego poprzedniej decyzji z dnia 25 czerwca 2013 r. – utrzymującej w mocy wspomnianą decyzję z 30 kwietnia 2013 r. Sąd ten, uchylając wcześniejszą decyzję SKO, zwrócił organowi odwoławczemu uwagę, że mimo wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zawartych w wyroku w sprawie II SA/Sz 933/12, organ ten nadal nie zawarł w wydanej przez siebie decyzji ustaleń, na których oparł się, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu

I instancji, nie ustosunkował się też do żadnego zarzutu i argumentu skarżącej, podniesionego w odwołaniu, ograniczając się do stwierdzenia, że zobowiązani to osoby majętne i są w stanie ponosić określone w decyzji organu I instancji koszty pobytu M. H. w domu pomocy społecznej.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, organ odwoławczy nie zastosował się w pełni do powyższych wskazań Sądu wyrażonych w wyroku z dnia [...]r., w dalszym ciągu nie odniósł się do niektórych zarzutów skarżącej, a przy tym powielił ustalenia organu I instancji pomimo, że są niekompletne o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia.

Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez skarżącą należy wskazać, że w znacznej mierze okazały się one trafne.

Zdaniem skarżącej decyzja została wydana przez SKO bez zbadania i odniesienia się w wystarczającym zakresie do złożonego przez nią odwołania. Organ odwoławczy nie dokonał ponownego rzetelnego rozpatrzenia sprawy przy uwzględnieniu zarzutów podnoszonych przez stronę.

W ocenie Sądu, istotnie treść uzasadnienia decyzji wskazuje, że po raz kolejny organ II instancji ograniczył się do przyjęcia za własne poglądów i ocen dokonanych przez organ I instancji. Co prawda odniósł się przy tym do znacznej części zarzutów podnoszonych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji z [...] r., jednakże niektóre z nich całkowicie pominął.

Skarżąca podniosła, że organ I instancji nie ustalił prawidłowo wysokości dochodów A. H. uzyskiwanych z wynajmu kwater – w tym w szczególności nie przeprowadził dowodów wnioskowanych przez skarżącą ograniczając się do uzyskania zaświadczenia z Urzędu Skarbowego, co nie doprowadziło do żadnych ustaleń w tym zakresie bowiem A. H. rozliczany jest w formie karty podatkowej.

Do tak sformułowanego zarzutu nie sposób jednak w pełni się odnieść ponieważ strona w tym wypadku nie wyszczególniła o jakie to dowody chodzi, odwołując się do wcześniejszych pism, zaś analiza akt nie pozwala na stwierdzenie, czy dołączono do nich wszystkie pisma skarżącej. Z treści pisma J. W. z dnia [...] r. wynika, że jednym z takich wniosków dowodowych był wniosek o wystąpienie do banków prowadzących rachunki A. H. oraz do urzędów pocztowych w celu ustalenia otrzymanych przez niego przekazów pocztowych z tytułu opłat za wynajem kwater.

Należy zgodzić się z organem, że z uwagi na treść przepisu art. 8 ust. 5 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w stosunku do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach określonych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne – za dochód przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu tej osoby – brak jest podstaw prawnych do podejmowania przez organ działań, których domaga się skarżąca.

Pomimo to nie sposób nie zgodzić się ze skarżącą, że uzasadnienie organu w tym zakresie może budzić wątpliwości. Kolegium przyjęło bowiem, że organ

I instancji prawidłowo ustalił odpłatność A. H. za pobyt żony w domu pomocy społecznej w kwocie [...] zł miesięcznie, nie wyjaśniając w żaden sposób takiego stanowiska. Uznanie, że dochód uzyskiwany przez A. H. został ustalony prawidłowo, w żadnym razie nie zwalnia organu z uzasadnienia dlaczego uważa przyjętą kwotę odpłatności (w tym wypadku [...] zł) za prawidłową. W tym miejscu należy uznać za słuszne wątpliwości skarżącej co do przyjęcia takiego poziomu odpłatności – zważywszy na treść ustaleń organu poczynionych na potrzeby nieco późniejszej decyzji – z dnia [...] r., w której ustalono tą odpłatność na znacznie wyższym poziomie – [...] zł pomimo, że A. H. wykazał niższy dochód bowiem podał, że nie uzyskał żadnego przychodu z wynajmu kwater.

Zdaniem skarżącej okoliczność przywołana przez Kolegium odnośnie zobowiązanego T. H., dotycząca ponoszenia przez niego znacznych wydatków w związku ze spłatą kredytów jest bez znaczenia dla wysokości ustalonego zobowiązania – bowiem tak właśnie skwitował organ informacje skarżącej gdy powoływała się na swoje zobowiązania kredytowe i bieżące koszty utrzymania.

W ocenie Sądu, z tak sformułowanym zarzutem nie sposób się nie zgodzić.

Za całkowicie nieuzasadnione należy uznać przywoływanie – jako argumentu uzasadniającego wysokość ustalonej przez organ odpłatności - w wypadku jednych zobowiązanych – np. T. H. - "ponoszenia znacznych wydatków w związku ze spłatą kredytów" i jednocześnie pomijanie tego argumentu w wypadku innych zobowiązanych – np. J. W. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że jedynym kryterium obciążenia zobowiązanych opłatami winna być ich sytuacja majątkowa i w stosunku do wszystkich zobowiązanych kryterium to winno być stosowane w taki sam sposób.

W tym kontekście, za niezrozumiałe należy uznać stanowisko organu jakoby nie miało również znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, czy T. H. osiągnął miesięczny dochód rodziny w wysokości [...] zł, czy też [...] zł. Twierdzenie, że różnice w ewentualnym ustaleniu dochodu nie miałyby wpływu na ustalenie odpłatności jest zaprzeczeniem opisanego wyżej stanowiska organu (odnośnie sytuacji majątkowej jako jedynego kryterium obciążenia zobowiązanych opłatami).

Skarżąca podniosła, że sytuacja dochodowa B. P. nie została wyjaśniona w sposób dostateczny, w szczególności nie wiadomo, czy organ uzyskał informację o dochodach tej zobowiązanej i jej rodziny od właściwego Urzędu Skarbowego.

Także i z tym zarzutem należy się zgodzić. Co prawda jak wynika z akt nadesłanych przez organ, taka informacja została uzyskana, jednakże dotyczyła całego roku [...], a przy tym wpłynęła do organu już po wydaniu zaskarżonej decyzji.

Za uzasadnione należy także uznać wątpliwości skarżącej związane z eksponowaniem przez organ okoliczności, że w przypadku B. P. dochód został w całości przeznaczony na budowę domu skoro ten sam organ nie uwzględnia w żadnym zakresie obciążeń kredytowych innych zobowiązanych.

Brak jest podstaw do pomijania w dochodzie rodziny kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania z tego względu, że została przeznaczona na budowę domu. Uzasadnienie takiego poglądu tym, że dochód został przeznaczony na zapewnienie lepszych warunków mieszkaniowych rodziny pozostaje w sprzeczności z twierdzeniami organu, że kredyty zaciągane przez innych zobowiązanych (także na zapewnienie lepszych warunków mieszkaniowych rodziny) nie mogą zostać uwzględnione do wyliczenia kwoty odpłatności tych zobowiązanych.

Co więcej, treść decyzji organu I instancji oraz jej uzasadnienia wskazuje, że chociaż organ pozornie przyjął, że B. P. uzyskała ze sprzedaży mieszkania kwotę [...] zł to jednak nie miało to najmniejszego wpływu na ustalenie odpłatności, bowiem kwoty tej faktycznie nie wzięto pod uwagę, a odpłatność ustalono na poziomie [...] zł a zatem znacznie niższym niż w wypadku skarżącej czy zobowiązanego T. H., których dochód na osobę w rodzinie był znacznie niższy.

W ocenie skarżącej nie do końca zgodne z prawdą i przedstawione subiektywnie bez wskazania pełnego obrazu sytuacji jest również twierdzenie organu, że B. P. jako jedyna z rodzeństwa systematycznie odwiedza matkę i świadczy pomoc rzeczową w zakresie środków higieny.

Odnosząc się do tego zarzutu należy stwierdzić, że istotnie powyższy argument organu może budzić wątpliwości bowiem analiza akt wskazuje, że nie dokonano w tym zakresie pełnych ustaleń. Istotniejsze jednak jest to, że wskazując na taką okoliczność jako uzasadniającą wysokość odpłatności odnośnie zobowiązanej B. P. organ popada w sprzeczność ze swoim własnym stanowiskiem, wyrażonym w końcowej części uzasadnienia decyzji, zgodnie z którym ustawodawca obciążył obowiązkiem ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej małżonka i krewnych bez względu na to jak układały się stosunki pomiędzy rodzicami i dziećmi. Powyższe jest także sprzeczne ze stanowiskiem organu uzasadniającym ustalenie odpłatności w wypadku zobowiązanego K. H. Organ odwoławczy uznał bowiem za prawidłowe stanowisko organu

I instancji, który ustalił opłatę za pobyt matki tego zobowiązanego w domu pomocy społecznej na kwotę [...] zł biorąc pod uwagę jego dochody oraz fakt, że od dziecka nie był związany z rodziną bowiem wychowywała go babcia, z którą obecnie mieszka.

Należy podkreślić, że analogiczną argumentację skarżąca zawarła także w treści odwołania od decyzji z dnia [...] r., jednak organ odwoławczy w żaden sposób nie ustosunkował się do tych argumentów.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zarówno zaskarżona decyzja Kolegium jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a.) w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Rozstrzygnięcie zamieszczone w punkcie II wyroku, Sąd wydał stosownie do art. 152 cytowanej ustawy.

Rozpatrując sprawę ponownie organ zobowiązany będzie do jej rozpoznania zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego, z uwzględnieniem przedstawionej powyżej oceny Sądu. Organ winien przy tym dokonać ustaleń w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy, ewentualnie w razie potrzeby materiał ten uzupełnić (np. o stosowną informację z właściwego Urzędu Skarbowego dotyczącą wysokości dochodów wykazanych przez B. P. i jej męża), a następnie podjąć rozstrzygnięcie i uzasadnić je zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym.

Ustalając wysokość opłat za pobyt M. H. w domu pomocy społecznej dla poszczególnych zobowiązanych organ winien stosować przy tym w stosunku do wszystkich jednakowe kryteria.