Uzasadnienie
Skarżący W. D. i J. D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej w wysokości [...]zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego jej podziałem geodezyjnym. Równocześnie w skardze zawarli wniosek o zwolnienie od ponoszenia kosztów i opłat związanych z przedmiotowym postępowaniem.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od złożonej skargi W. D. złożył na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, iż jest w trakcie leczenia nowotworu. Choroba zdezorganizowała mu życie prywatne i zawodowe ograniczając możliwości pracy. Nadto na utrzymaniu ma syna, którego miesięczne utrzymanie wynosi ok. [...]zł. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem. Posiadany majątek stanowi nieruchomość rolna o powierzchni 23,24ha. Miesięczny dochód trzyosobowej rodziny stanowi kwota ok. [...]zł, na którą składa się dochód wnioskodawcy uzyskiwany z pracy w gospodarstwie w wysokości ok. [...]zł oraz wynagrodzenie żony z tytułu umowy o pracę w wysokości [...]zł.
Zarządzeniem Sądu z dnia 9 stycznia 2013 r. na podstawie art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. zobowiązano J. D. do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu w terminie 7 dni, od daty otrzymania niniejszego zobowiązania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania.
W zakreślonym terminie J. D. przesłała formularz PPF w którym wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadnienie wniosku zawiera identyczną treść jak wniosek złożony przez W. D. Biorąc pod uwagę, że wnioski o przyznanie prawa pomocy zostały złożone przez małżonków, zawierają identyczne żądanie i uzasadnienie, a koszty w przedmiotowej sprawie ponoszone są solidarnie przez skarżących rozpoznano je jako jeden wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego prowadzonego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) powoływanej dalej jako P.p.s.a. każdy z wnioskodawców został wezwany do przedłożenia:
- - wyciągów lub wykazów z posiadanych przez wszystkich dorosłych członków rodziny kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - oświadczenia, czyją własność stanowi dom położony w [...], w którym skarżący zamieszkują,
- - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu (np. czynsz, prąd, woda, gaz) i innych niezbędnych wydatków w okresie ostatnich trzech miesięcy (leczenie, zakup lekarstw),
- - kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2012
- - oświadczenia o wysokości dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z tytułu prowadzonej działalności rolniczej,
- - zaświadczenia z pracy J. D. podającego wysokość uzyskiwanego w okresie ostatnich miesięcy wynagrodzenia,
- - zaświadczenia z uczelni na której studiuje syn, czy otrzymuje stypendium socjalne bądź naukowe,
- - oświadczenia w jakim celu dokonano podziału nieruchomości w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, przy czym złożenie żądanych dokumentów przez jednego z małżonków zwalnia z tego obowiązku drugiego małżonka.
Wnioskodawcy żądanych dokumentów nie nadesłali, natomiast w dniu 18 stycznia 2013 r. W. D. uiścił wpis sądowy od złożonej skargi w kwocie [...]zł.
Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył:
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie strony dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594) Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości).
Oceniając dane wskazane przez W. D. i J. D. należało ocenić Ich faktyczną sytuację majątkową, wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania i innych niezbędnych wydatków w zestawieniu z wysokością miesięcznego dochodu.
Nienadesłanie dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń spowodowało, że nie można ustalić dokładnie sytuacji majątkowej i finansowej skarżących.
Powyższe skutkuje tym, że nie jest możliwa ocena rzeczywistych zdolności płatniczych skarżących ponoszenia w niniejszej sprawie kosztów postępowania.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.