Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a."), art. 2 pkt 7 lit. d w zw. z art. 10, art. 12 ust. 1 i art. 20 ust. 2, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2016 r., poz. 169) działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S., Główny Specjalista S. Centrum Świadczeń orzekł o uznaniu pobranego przez M.S. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej K.S., w okresie od [...] r. do [...] r., do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów za nienależnie pobrane świadczenie w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ przedstawił ustalenia stanu faktycznego sprawy. Decyzją z dnia [...] r., organ przyznał M.S. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej K.S., na okres od [...]r. do [...]r. W dniu [...] r. wpłynęła do organu informacja od dłużnika alimentacyjnego o dokonywaniu przez niego wpłat na konto wierzyciela tytułem spłaty alimentów, w częściowej wysokości. Dłużnik alimentacyjny wskazał, że wyrokiem sądowym do alimentacji na rzecz K.S. zobowiązana jest także jego matka G.R., w wysokości [...] zł miesięcznie. Dłużnik alimentacyjny przedłożył zaświadczenie z dnia [...] r. z Banku [...] S.A., o zleceniach stałych dokonywanych przez G.R., które dotyczyły m.in. przekazania alimentów na rzecz M.S. tytułem: "M.R., [...]" z dyspozycją realizacji co miesiąc, od [...] r. do [...] r. (kwota [...] zł w okresie od [...] r. do [...] r., kwota [...] zł w okresie od [...] r. do [...] r., kwota [...] zł od [...] r. do [...] r. W dniu [...] r., strona reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wyjaśniła, że otrzymane alimenty należy traktować na spłatę zadłużenia najdalej powstałego, a świadczenia z funduszu alimentacyjnego są płacone za bieżące miesiące.
Organ wznowił postępowanie administracyjne w sprawie nabycia przez stronę uprawnień do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Do organu wpłynęły kolejne potwierdzenia wpłat tytułem alimentów na rzecz osoby uprawnionej, dokonywane przez G.R. w imieniu dłużnika alimentacyjnego ([...] r. – [...] zł, [...] r. – [...] zł, [...] r. – [...] zł, [...] r. – [...] zł, [...] r. – [...] zł, [...] r. – [...] zł, [...] r. – [...] zł, [...] r. – [...] zł, [...] r. – [...] zł).
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta S. działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekł o uchyleniu w całości decyzji własnej z dnia [...] r., a także orzekł o odmowie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz K.S. od [...] r. do [...] r. w kwocie po [...] zł miesięcznie oraz orzekł o przyznaniu przedmiotowego świadczenia w okresie od [...] r. do [...] r.
Organ pierwszej instancji w dniu [...] r. wszczął postępowanie w przedmiocie ustalenia czy wypłacone świadczenie alimentacyjne za okres od [...] r. do [...] r. zostało przez stronę nienależne pobrane.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania M.S., uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], organ pierwszej instancji uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] r. i odmówił częściowo przyznania M.S. prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, za każdy miesiąc począwszy od [...] r. do [...] r., oraz przyznał stronie prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego częściowo na okres od [...] r. do [...] r. Za okres od [...] r. do [...] r. organ przyznał stronie świadczenie z funduszu alimentacyjnego w pełnej wysokości [...] zł miesięcznie. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M.S.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r. orzekło o uchyleniu w całości decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. i orzekło o odmowie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania, lecz zakończenie postępowania nastąpiło w sposób nieprawidłowy, gdyż kwoty otrzymywanych świadczeń alimentacyjnych są zbyt małe by mogły pokryć wysokość bieżących zobowiązań alimentacyjnych, zatem egzekucja świadczeń alimentacyjnych w dalszym ciągu jest bezskuteczna i prawo do przedmiotowego świadczenia dalej przysługuje. Jak, stwierdziło Kolegium, odrębnym zagadnieniem jest uprawnienie strony do pobierania jednocześnie świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla syna i alimentów bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego, co powinno być poddane ocenie w drodze odrębnego postępowania administracyjnego.
Organ pierwszej instancji zauważył, że powyższa decyzja Kolegium była podstawą do podjęcia postępowania wszczętego w przedmiocie ustalenia czy wypłacone świadczenie alimentacyjne dla osoby uprawnionej, K.S. za okres od [...] r. do [...] r., zostało przez stronę należnie pobrane, a także do wszczęcia postępowania w przedmiocie uznania pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od [...] r. do [...] r. do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów od komornika za nienależnie pobrane świadczenie. Organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcie co do okresu od [...] r. do [...] r. nastąpi odrębną decyzją.
Jak stwierdził organ pierwszej instancji, M.S. ubiegając się o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nie poinformowała organu, że otrzymuje alimenty od dłużnika alimentacyjnego (w którego imieniu działała matka), a także w niniejszym przypadku nie została zachowana kolejność spłaty zadłużenia alimentacyjnego w myśl art. 28 ust. 1 u.p.o.u.a. W takiej sytuacji organ uznał, że zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. d ww. ustawy, świadczenie z funduszu alimentacyjnego nie przysługuje do wysokości otrzymanych przez stronę alimentów od dłużnika w okresie od [...] r. do [...] r. Organ wyjaśnił, że nie mniej jednak, mimo dokonanych wpłat tytułem alimentów przez dłużnika alimentacyjnego, egzekucja przedmiotowych świadczeń jest bezskuteczna, zatem prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego w dalszym ciągu istnieje, jednakże w okresie otrzymanych alimentów wyłącznie w wysokości pomniejszonej o kwotę wyegzekwowanych alimentów.
M.S., reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła odwołanie od powyższej decyzji z dnia [...] r.
Kwestionowanej decyzji strona zarzuciła naruszenie:
- - art. 2 pkt 7 lit. d u.p.o.u.a., poprzez niezasadne uznanie pobranego przez stronę świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej na okres od [...] r. do [...] r., do wysokości otrzymywanych w tym czasie alimentów za nienależnie pobrane, w sytuacji, gdy odwołująca się na bieżąco informowała komornika o dokonywanych wpłatach przez matkę dłużnika alimentacyjnego, wnosząc jednocześnie o ograniczenie postępowania egzekucyjnego o wpłaconą każdorazowo kwotę, zatem brak jest podstaw do zastosowania ww. przepisu w przedmiotowej sprawie i uznania przez organ pierwszej instancji pobranych świadczeń we wskazanym okresie za nienależnie pobrane, a wypłacone w tym okresie kwoty były przeznaczone na wynagrodzenie pełnomocnika,
- - przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności bezpodstawne uznanie, że odwołująca się już w momencie ubiegania się o przyznanie prawa z funduszu alimentacyjnego nie poinformowała organu, że otrzymuje alimenty od dłużnika alimentacyjnego, w sytuacji, gdy odwołująca się przed dniem wydania decyzji, tj. [...] r. nie otrzymywała alimentów lecz dobrowolne, skromne kwoty od matki dłużnika alimentacyjnego, które stanowiły koszty wynagrodzenia pełnomocnika i brak było w tym okresie tytułu prawnego nakazującego G.R. łożenie na rzecz K.S. Z tych względów strona nie zgodziła się ze stanowiskiem organu we wskazanym zakresie. Na podstawie art. 136 k.p.a., strona wniosła o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie z załączonych wniosków wierzyciela o ograniczenie postępowania egzekucyjnego z dnia [...] r., [...] r., [...] r., [...] r. w sprawie prowadzonej pod sygnaturą akt: [...].
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 2 pkt 7 lit. d, art. 23 ust. 1 u.p.o.u.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r.
Organ odwoławczy wskazał, że w okresie świadczeniowym (od [...] r. do [...]r.), dłużnik alimentacyjny dokonywał wpłat alimentów, lecz nie w pełnych kwotach. W sumie w okresie od [...] r. do [...] r. dłużnik alimentacyjny przekazał stronie, za pośrednictwem matki, kwotę [...] zł.
W oparciu o akta administracyjne sprawy Kolegium stwierdziło, iż strona składając wniosek z dnia [...] r. nie poinformowała organu, że oprócz świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymuje również kwoty bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego, tytułem zasądzonych alimentów. O okolicznościach tych organ dowiedział się dopiero w dniu [...] r., w którym to dniu wpłynęło pismo informujące komornika sądowego. W dniu [...] r. wpłynęło do organu pismo dłużnika alimentacyjnego informujące o dokonanych wpłatach bezpośrednio na konto strony oraz zaświadczenie z Banku [...] S.A. z dnia [...] r. Kolegium wskazało na znajdujące się w aktach przekazy pocztowe dokonywane przez matkę w imieniu dłużnika alimentacyjnego ([...]).
Wobec tego organ odwoławczy uznał, że strona pobrała równocześnie alimenty z funduszu oraz bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego.
Zdaniem Kolegium, wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku odwołującej się, organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił, mając na względzie art. 2 pkt 7 lit. d i art. 23 u.p.o.u.a., że pobierane w ww. okresie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, są świadczeniami nienależnie pobranymi. Organ odwoławczy dodał, że podobnie jak pod rządami poprzedniej ustawy u.p.o.u.a. z dnia 22 kwietnia 2005 r., dłużnik alimentacyjny ma zakaz uiszczania zaległych alimentów bezpośrednio na rzecz osoby uprawnionej.
Organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji wydając decyzję nie naruszył przepisów prawa, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy oraz wskazanych w odwołaniu przepisów k.p.a. Odnosząc się do twierdzeń strony o wielokrotnym informowaniu komornika sądowego o dokonywanych wpłatach bezpośrednio wierzycielce, Kolegium uznało, że fakt ten pozostawał bez wpływu na wynik sprawy, gdyż istotne było, że w postępowaniu administracyjnym strona w decyzji przyznającej uprawnienie do świadczenia alimentacyjnego, wyczerpująco pouczona o konieczności informowania organu wypłacającego świadczenia o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia alimentacyjnego.
W ocenie Kolegium, zakwalifikowanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego do świadczeń nienależnie pobranych w rozumieniu art. 2 pkt 7 lit. d u.p.o.u.a., nie wymaga spełnienia dodatkowej przesłanki w postaci świadomości, czy zawinienia osoby uprawnionej w pobraniu zawyżonej należności.
M.S., reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w oparciu o art. 135 ww. ustawy, o rozważenie stwierdzenia nieważności w całości decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...]r. Skarżąca wniosła ponadto o przeprowadzenie, w oparciu o art. 106 § 3 ww. ustawy, dowodu z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. oraz o zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Według skarżącej, wydaną decyzją organu odwoławczego doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r., uznającej, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone na rzecz osoby uprawnionej w okresie od [...] r. do [...] r. do wysokości otrzymywanych w tym okresie alimentów były nienależnie pobrane w sytuacji, gdy decyzja ta dotyczy sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną Kolegium, co stanowi rażące naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Skarżąca argumentowała, że funkcjonującą w obrocie prawnym decyzją Kolegium z dnia [...] r., odmówiono uchylenia decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r., na mocy której organ przyznał skarżącej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej. Z tych wglądów, skarżąca uważa za zasadny wiosek o poprowadzenie dowodu uzupełniającego z ww. decyzji z dnia [...]r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
W piśmie z [...] r., skarżąca podniosła, że treść zaświadczenia Komornika sądowego z dnia [...] r. nie budzi wątpliwości, że dłużnik alimentacyjny nie wpłacał na zaległości alimentacyjne, a egzekucja pozostawała bezskuteczna. Do pisma strona dołączyła ww. zaświadczenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych.
Akt administracyjny jest niezgodny z prawem o ile przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego.
Kontrola Sądu doprowadziła do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 z późn. zm. – dalej u.o.p.o.u.d.a.) świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo.
Osobą uprawnioną w rozumieniu ustawy jest zaś osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez Sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna, (art. 2 pkt 11).
Natomiast art. 23 ust. 1 u.o.p.o.u.d.a. stanowi, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami.
W myśl art. 2 pkt 7 ustawy za nienależnie pobrane świadczenia uważa się świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenie, wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia, wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.
Jak wynika z akt administracyjnych, decyzją z [...] r. Prezydent S. przyznał M.S. prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej K.S., na okres od [...] r. do [...] r. w kwocie [...] zł miesięcznie.
Skarżąca została pouczona o konieczności natychmiastowego powiadamiania organu w razie otrzymywania przez nią kwot od dłużnika alimentacyjnego w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Nadto M.S. ubiegając się o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nie poinformowała organu, że otrzymuje alimenty od dłużnika alimentacyjnego (w którego imieniu działała matka).
Do organu wpłynęły potwierdzenia wpłat tytułem alimentów na rzecz osoby uprawnionej dokonywane przez matkę zobowiązanego.
W ustalonym stanie faktycznym sprawy niesprzeczne jest, że skarżąca otrzymywała świadczenie z funduszu alimentacyjnego oraz otrzymywała środki od osoby zobowiązanej.
Ziściły się zatem okoliczności, które zgodnie z pouczeniem miały wpływ na uprawnienia wynikające z decyzji o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. przez stwierdzenie, że problem został już rozstrzygnięty w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r.
Wspomniana decyzja SKO w S. została wydana wskutek wszczętego wcześniej postępowania wznowieniowego i zakończyła to postępowanie rozstrzygając o odmowie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta S. z [...] r.
Jak już wcześniej stwierdzono, decyzją z [...] r. Prezydent S. orzekł o przyznaniu M.S. za okres od [...] r. do [...] r. kwoty [...] zł miesięcznie jako świadczenie z funduszu alimentacyjnego.
Z powagą rzeczy osądzonej (res iudicata) mamy do czynienia wtedy gdy sprawa jest ponownie rozpatrzona wobec tożsamych stron, w tym samym stanie prawnym oraz identyczny jest przedmiot sprawy i stan faktyczny.
W przedmiotowej sprawie organy oceniły zaś to czy świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone na rzecz osoby uprawnionej K.S. było świadczeniem nienależnie pobranym. Samo prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie zostało zakwestionowane ze względu na to, że kwoty otrzymywanych świadczeń alimentacyjnych były zbyt małe by pokryć wysokość bieżących zobowiązań alimentacyjnych, co podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z [...]r.
Mimo dokonanych wpłat tytułem alimentów przez dłużnika alimentacyjnego, egzekucja przedmiotowych świadczeń jest bezskuteczna i wobec tego prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego w dalszym ciągu istnieje ale w okresie otrzymanych alimentów wyłącznie w wysokości pomniejszonej o kwotę wyegzekwowanych alimentów.
W sprawie nie ulega wątpliwości, że matka dłużnika alimentacyjnego przekazywała w imieniu dłużnika kwoty zaległych alimentów bezpośrednio do uprawnionej (p. przekazy pocztowe).
Zdaniem Sądu skarżąca pobierała równocześnie alimenty z funduszu oraz bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego.
Dłużnik alimentacyjny nie może zaś uiszczać zaległych alimentów bezpośrednio na rzecz osoby uprawnionej.
Z treści aktualnie obowiązującego art. 2 pkt 7 lit. d u.o.p.o.u.d.a. wynika natomiast, że ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.
Biorąc pod uwagę wskazaną w przepisie art. 28 u.o.p.o.u.d.a. kolejność zaspokajania dłużnika alimentacyjnego trzeba zaznaczyć, że nie miało żadnego znaczenia to za jaki okres strona skarżąca chce zaliczyć otrzymane alimenty.
W sensie prawnym obojętne jest czy przekazane przez dłużnika alimentacyjnego środki zostaną zaliczone w poczet długu alimentacyjnego, czy też jako bieżące alimenty z aktualnego okresu czy miesiąca.
Ze względu na treść art. 28 u.o.p.o.u.d.a. organ obecnie nie bada tego zagadnienia lecz ma podstawy do uznania świadczenia za nienależne jeżeli osoba uprawniona poza świadczeniem z funduszu otrzyma zaległe lub bieżące alimenty od dłużnika alimentacyjnego.
W przedmiotowej sprawie zasadnie organy orzekły o uznaniu świadczeń jako nienależnie pobranych w kwocie [...] zł.
Z tych względów skargę jako bezzasadną należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a.