Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r.,[...], wydaną w oparciu o przepis art. 47 ust. 2 w związku z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), po przeprowadzeniu postępowania na wniosek R. N., Prezydent Miasta S. odmówił uchylenia czynności materialno-technicznej, tj. wymeldowania w dniu [...] r. R. N. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w S..
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Prezydent wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało na wniosek skarżącego, w którym podał, że w dniu [...] r. powziął informację o wymeldowaniu go z przedmiotowego lokalu przez żonę B. N., podczas, gdy on nigdy nie miał zamiaru się z niego wymeldowywać i nadal zamierza w nim zamieszkiwać. Nadto zaznaczył, że żona posłużyła się pełnomocnictwem, którego on nie udzielił i w tej sprawie złożył zawiadomienie do Prokuratury.
W ocenie Prezydenta, wymeldowanie R. N. w dniu [...] r. na podstawie urzędowego formularza z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. [..] w S. przez B. N., legitymującą się pełnomocnictwem do dokonania tej czynności, jest faktem bezspornym.
W prowadzonym postępowaniu na podstawie zeznań B. N. ustalono, że w dacie wymeldowania R. N. nie przebywał w przedmiotowym lokalu, ponieważ w dniu [..] r. wyjechał do [...], zostawiając jej podpisane pełnomocnictwo do wymeldowania, co uczyniła w dniu [..] r. oraz wymieniła zamek w drzwiach wejściowych, aby uniemożliwić mężowi wejście do lokalu. Natomiast R. N. oświadczył, że w dniu [..] r. wyjechał na miesiąc do [...], a po powrocie kurier doręczył mu przesyłkę z informacją o jego wymeldowaniu. Odnośnie powyższego skarżący oświadczył, że nie zostawił żonie pełnomocnictwa do wymeldowania oraz, że nigdy z nią nie planował zmian związanych z miejscem zamieszkania.
W trakcie przeprowadzonych w dniu [..] r. oględzin lokalu stwierdzono brak rzeczy osobistych oraz przyborów toaletowych R. N.. B. N. oświadczyła, że ich brak oraz brak części mebli, pianina, lodówki stwierdziła już w dniu [...] r. Strony złożyły zgodne oświadczenie, że skarżący od [...] r. wchodził do domu przez garaż, w dniu [...] r. wymienione zostały wszystkie zamki, a skarżący nie kontaktował się w sprawie wydania mu nowych kluczy.
Przesłuchani w sprawie świadkowie potwierdzili pobyt skarżącego za granicą, jego powrót oraz brak niektórych przedmiotów, zeznali także, że zarówno B. N. jak i R. N. wywozili samochodami jakieś rzeczy, przy czym R. N. poinformował sąsiadkę, że będzie miała nowych sąsiadów. Zamiar opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu potwierdzili jego synowie oświadczając, że wielokrotnie słyszeli o tym od ojca, podobnie zeznał ojciec B. N..
W oparciu o tak ustalony stan faktyczny oraz mający zastosowanie przepis art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, Prezydent wywiódł, że R. N. w dacie wymeldowania nie mieszkał w lokalu przy ul. [...] i nadal w nim nie zamieszkuje. Jego wymeldowania dokonała B.N. w oparciu o udzielone w tym zakresie pełnomocnictwo (brak potwierdzenia, że zostało ono sfałszowane), a skarżący po powrocie wywiózł część rzeczy, co potwierdza fakt, że nie zamierzał zamieszkiwać dalej w spornym lokalu. Wobec powyższego brak jest podstaw do uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania skarżącego w dniu [...] r. z wymienionego lokalu.
Nie zgadzając się z wydaną decyzją R. N., reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata S. R., złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Kwestionowanej decyzji skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 15 ust. 1 oraz art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz przepisów postępowania, tj. art. 8 K.p.a. i art. 12 § 1 K.p.a. Skarżący wywiódł, iż pracownik organu dokonał jego bezprawnego wymeldowania, kierując się treścią pełnomocnictwa, chociaż nie wiedział przez kogo zostało podpisane i nie wolno mu było dokonywać w oparciu o nie jakiejkolwiek czynności materialno-technicznej.
Również przeprowadzone w dniu [...] r. oględziny pozbawione były sensu, ponieważ organ bezprawnie dokonał jego wymeldowania już w dniu [..] r., tj. dwa miesiące wcześniej i to stan na ten dzień, powinien być przedmiotem zainteresowania organu. Ponadto organ I instancji nie dokonał oceny dowodów, pomijając całkowicie zeznania osób trzecich, które nie pozostawiają wątpliwości, że skarżący padł ofiarą oszustwa meldunkowego.
Wojewoda decyzją z dnia [...] r., [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 47 ust. 1 i 2 oraz art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), uchylił w całości decyzję organu I instancji oraz orzekł o uchyleniu czynności materialno-technicznej, tj. wymeldowania w dniu [...] r. R. N. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [..] w S..
Powołując przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie Wojewoda podał, że decydujące znaczenie dla oceny prawidłowości decyzji organu I instancji ma ustalenie, czy dokonana czynność wymeldowania potwierdzała faktyczne opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez skarżącego oraz mając na uwadze jego zarzuty dotyczące umocowania B. N. do dokonania tej czynności, czy udzielił jej pełnomocnictwa do dokonania wymeldowania.
Opisując czynności dowodowe i ustalenia dokonane przez organ I instancji, Wojewoda podał, że w toku przeprowadzonych dodatkowych czynności wyjaśniających potwierdził, że Prokuratura w dniu [...] r. skierowała do Sądu akt oskarżenia przeciwko B. N., o to, że od [...] r. działając czynem ciągłym z góry powziętym zamiarem dokonała przywłaszczenia mienia stanowiącego wspólność majątkową, przywłaszczenia dowodu osobistego i prawa jazdy R. N. oraz wyłudziła poświadczenie nieprawdy, ponieważ niezgodnie z wolą R. N. przedłożyła w organie właściwym do dokonania wymeldowania formularz “zgłoszenie wymeldowania z pobytu stałego" wprowadzając ten organ w błąd co do zamiaru trwałego opuszczenia przez niego miejsca pobytu stałego. Organ potwierdził również informację skarżącego, że B. N. w dniu [...] r. sprzedała nieruchomość położoną w S. przy ul. [...] swojemu synowi R. C. N., o czym nie poinformowała organu I instancji, choć w dacie sprzedaży utraciła przymiot strony w tym postępowaniu i w dalszych czynnościach mogła brać udział jedynie w charakterze świadka.
W trakcie postępowania dowodowego bezspornie ustalono, że do dnia wyjazdu do [...] skarżący zamieszkiwał w miejscu stałego zameldowania, a wyjeżdżając za granicę zabrał jedynie rzeczy niezbędne na czas podróży, pozostawiając cały dobytek w spornym lokalu. W świetle powyższego jego zachowanie w żaden sposób nie wskazywało, że ma on zamiar trwale opuścić miejsce stałego zameldowania. Za potwierdzające ten stan organ uznał również sms-y jakie wymieniali między sobą małżonkowie, a z których treści wynika, że skarżący po przyjeździe do kraju liczył na to, że z dworca odbierze go żona. Wszystkie kroki podjęte przez B. N. podczas jego nieobecności, dotyczące rozwiązania ich małżeństwa, jednostronnego podziału majątku wspólnego, wymeldowania go z pobytu stałego, były dla niego zaskoczeniem.
O fakcie wymeldowania R. N. dowiedział się w dniu [...] r. z listu doręczonego mu przez kuriera. Z uwagi na powyższe, w następnym dniu roboczym zapoznał się z dokumentacją dotyczącą jego wymeldowania oraz złożył wniosek o uchylenie tej czynności i skierował zawiadomienie do Prokuratury o popełnieniu przestępstwa. Dokonane czynności, w ocenie organu uprawdopodobniają twierdzenie, że czynność wymeldowania była dla skarżącego zaskoczeniem i, że dokonana była wbrew jego woli. Powyższe potwierdzają zeznania świadków, którzy informowali, że R. N. musiał prosić sąsiada, by w dniu powrotu przywiózł go do domu i, że nie wskazywał on wówczas innego adresu niż dotychczasowy. W ocenie świadków, skarżący był bardzo zaskoczony, że nie może wejść do domu oraz, że z mieszkania i garażu zniknęło wiele wartościowych rzeczy.
Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, że ani przed wyjazdem, ani po powrocie skarżący nie zamierzał opuścić miejsca stałego zameldowania, ani nie przeniósł swojego centrum życiowego w inne miejsce. Zatem czynność dokonana przez B. N. w żaden sposób nie potwierdzała stanu faktycznego, a wyjazdu skarżącego za granicę na jeden miesiąc nie można uznać za opuszczenie miejsca stałego zameldowania z zamiarem przeniesienia centrum życiowego w inne miejsce. Co prawda w postępowaniu dowodowym wykazano, że R. N. wywiózł część rzeczy (pianino, kosiarkę), to jednak uczynił to dopiero w [...] r., a potem nadal zamieszkiwał w tym lokalu, aż do dnia [...] r., kiedy B. N. wymieniła zamki w drzwiach oraz w garażu.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, osoba dokonująca wymeldowania musi mieć zamiar opuszczenia lokalu lub lokal ten już opuścić, aby zostały spełnione przesłanki pozwalające na stwierdzenie zgodności dokonania tej czynności ze stanem faktycznym odzwierciedlonym w ewidencji ludności. W rozpoznawanej sprawie organ dał wiarę zeznaniom R. N. oraz świadków, którzy zeznali, że nigdy wcześniej nie miał on zamiaru opuszczenia miejsca stałego zameldowania, ani nie udzielał żonie pełnomocnictwa do dokonania tej czynności. Taki stan rzeczy potwierdziło również postępowanie prowadzone przez Prokuratora, który uznał, że dowody zgromadzone w toku dochodzenia pozwalają na postawienie zarzutów B. N..
Odnosząc się do zeznań świadków podających, że skarżący kilkakrotnie mówił, że się wyprowadzi oraz wymelduje z miejsca stałego pobytu, organ uznał, że sam fakt wygłaszania takich twierdzeń nie może dowodzić, że skarżący miał zamiar je zrealizować, zwłaszcza, że z zeznań syna wynika, że słyszał od ojca takie twierdzenia już od [..] r. Za wiarygodną organ uznał natomiast informację, że B. N. wraz z innymi członkami rodziny podjęła działania uniemożliwiające R.i N. dalsze zamieszkiwanie w lokalu.
Organ I instancji orzekając w niniejszej sprawie nie uwzględnił powyższych ustaleń, pomimo, że mają one kluczowe znaczenie dla stwierdzenia, czy dokonana czynność materialno-techniczna z dnia [..] r. potwierdzała stan faktyczny jaki istniał w dacie wymeldowania, w szczególności zamiar opuszczenia lokalu.
Zdaniem organu odwoławczego bezsporne jest, że czynność wymeldowania R. N. z miejsca stałego zameldowania nie potwierdzała faktycznego opuszczenia przez niego lokalu, a więc była czynnością fikcyjną, co potwierdziły dowody zebrane w przeprowadzonym postępowaniu, z których jednoznacznie wynika, że skarżący opuścił lokal dopiero w dniu [...] r. po wymianie wszystkich zamków, natomiast w dniu [..] r. opuszczenie lokalu nie miało miejsca, a zatem nie zaistniał dla skarżącego obowiązek wymeldowania.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. złożył R. C. N.. Wnosząc o uchylenie kwestionowanej decyzji zarzucił jej naruszenie:
- - art. 10 K.p.a. poprzez pozbawienie możliwości czynnego udziału w postępowaniu,
- - art. 15 K.p.a. poprzez pozbawienie możliwości wniesienia odwołania,
- - art. 28 K.p.a. w związku z art. 61 § 4 K.p.a. poprzez niezawiadomienie go o toczącym się postępowaniu, mimo wiedzy organu o posiadaniu przez skarżącego przymiotu strony,
- - art. 73 § 1 K.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu zapoznania się z aktami postępowania po wydaniu decyzji, a przed sporządzeniem skargi,
- - art. 80 K.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o niekompletny materiał dowodowy,
- - art. 81 K.p.a. poprzez uznanie okoliczności, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji, mimo uniemożliwienia skarżącemu realizacji prawa do wypowiedzenia się w zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zajętego w sprawie, wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
W piśmie procesowym z dnia [...] r. R. N. podzielił w całości stanowisko zaprezentowane przez Wojewodę, ponownie wskazując, że z miejsca stałego zameldowania został wymeldowany podstępem, podczas jego nieobecności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:
Wniesiona skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014, poz. 1647) oraz art. 134 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a. “, sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa skutkującego wydaniem orzeczenia w oparciu o przepis art. 145 P.p.s.a.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zwanej dalej "ustawą". W art. 15 tej ustawy zostały określone przesłanki wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca.
Obowiązek meldunkowy, obejmujący wymeldowanie się z pobytu stałego lub czasowego, wynika zatem wprost z przepisów prawa. Wykonanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu właściwemu organowi danych wymaganych do wymeldowania. Czynności ewidencyjne podejmuje się na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej własny obowiązek meldunkowy. Osoba zobowiązana do wymeldowania się zgłasza dane wymienione w art. 15 ust. 1a ustawy do organu gminy właściwego ze względu na miejsce jej pobytu. Na podstawie zgłoszenia obejmującego wymagane dane organ prowadzący ewidencję ludności obowiązany jest dokonać wymeldowania to jest czynności materialno-technicznej rodzącej skutki prawne i potwierdzić wykonanie tej czynności wydaniem stosownego zaświadczenia. Wyjątki od tej zasady, dopuszczające ingerencję organów w formie decyzji, zostały ściśle określone w ustawie (art. 8 ust. 2, art. 15 ust. 2 i art. 47 ust. 2).
Powołany w obu decyzjach przepis art. 47 ust. 2 omawianej ustawy upoważnia organ prowadzący ewidencję ludności do rozstrzygania o wymeldowaniu w sytuacji, gdy dane zawarte w zgłoszeniu budzą wątpliwości.
Podkreślić należy, że czynność materialno-techniczna jaką jest wymeldowanie, nie ma cech ostateczności, ani prawomocności, co oznacza, iż w każdym czasie możliwe jest skorygowanie błędnego wpisu ewidencyjnego, czyli uchylenie tej czynności. M.in. w tym celu organ – w myśl art. 47 ust. 2 ustawy- przeprowadza postępowanie mające na celu wyjaśnienie, czy – tak jak w tej sprawie- wymeldowanie jest efektem swobodnej decyzji strony, czy też do wymeldowania doszło wbrew jej woli, albowiem nie opuściła miejsca pobytu stałego.
W rozpoznawanej sprawie do wymeldowania skarżącego z lokalu przy ul. [...] w S. doszło podczas jego nieobecności w kraju, spowodowanej miesięcznym wyjazdem do [...]. Wymeldowania dokonała B. N. na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez R. N., w którym upoważnia żonę do dokonania czynności wymeldowania.
Z ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy wynikało, że R. N. przebywał w podróży poza granicami kraju od [...] r. do [..] r. Pełnomocnictwo, na podstawie którego dokonano wymeldowania jest opatrzone datą [..] r., natomiast samej czynności wymeldowania dokonano [...] r.
Ustanowiony przez R. N. pełnomocnik już w dniu [...] r. podjął czynności w celu zakwestionowania pełnomocnictwa udzielonego B. N. (zawiadomienie do Prokuratury) oraz wystąpił do Prezydenta Miasta S. o uchylenie czynności materialno-technicznej wymeldowania z pobytu stałego w budynku przy ul. [..] w S..
Z przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego wynikało, że R. N. posiadał wizę do [...] ważną miesiąc, w podróż zabrał ze sobą rzeczy niezbędne na czas pobytu w[...], przed wyjazdem cały czas mieszkał w domu przy ul. [..] w S. i tam też znajdowały się jego rzeczy zarówno przed wyjazdem jak i po powrocie do kraju (zeznania skarżącego R. N. i B. N., M. C.). Istotne w niniejszej sprawie jest to, że po powrocie z zagranicy nadal zamieszkiwał przy ul. [...] w S..
Z ustaleń tych wynika, że R. N. nie zamierzał wymeldowywać się z pobytu stałego a skoro w niniejszej sprawie woli takiej nie było, zakwestionowana czynność wymeldowania była wadliwa i należało ją wyeliminować z obrotu prawnego.
Zdaniem Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wbrew zarzutom skargi, pozwalał na przyjęcie, tak jak uczynił to organ odwoławczy, że czynność wymeldowania R. N. nastąpiła wbrew jego woli. Powyższe skutkowało koniecznością eliminacji czynności materialno - prawnej oraz jej skutków z obrotu prawnego w drodze decyzji administracyjnej. Podkreślić w tym miejscu należy, iż podstawę prawną takiego działania stanowił, jak słusznie wskazał organ, art.47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Anulowanie czynności materialno - technicznej jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach oczywistych, to znaczy tylko wtedy, gdy wątpliwości o których mowa w art. 47 ust. 2 ustawy ujawniły się już po dokonaniu czynności materialno - technicznej związanej z rejestracją faktu wymeldowania.
Reasumując, w ocenie Sądu, organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego, zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 K.p.a.
Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organowi zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłej w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organ wydając zaskarżoną decyzję, podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał i dokonał prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy.
Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu naruszenia przez organy art. 10 K.p.a. wskazać należy, że skarżący R. C. N. został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu, jednakże przesyłka pocztowa (awizowana) nie została przez skarżącego podjęta. Zaznaczyć należy, że w postępowaniu przed organem
I instancji brała czynny udział jako strona B. N.-matka skarżącego, która nie poinformowała organu o przeniesieniu w dniu [...] r. prawa własności domu przy ul. [..] w S. na rzecz syna - R. C. N.. Organ II instancji po powzięciu informacji w tej sprawie z odwołania wniesionego przez pełnomocnika R. N. - adw. S. R., zawiadomił skarżącego o toczącym się postępowaniu.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.