Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] r., na podstawie art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) nałożył na Wójta Gminy [...] obowiązek dostarczenia, w terminie do 30 sierpnia 2005r. ekspertyzy technicznej określającej stan techniczny wiaduktu drogowego zlokalizowanego na działce nr [...] w obrębie [...], gmina [...], wraz z podaniem stopnia zużycia elementów konstrukcyjnych i wykończeniowych oraz zakresu robót budowlanych niezbędnych do wykonania. Jednocześnie wskazał, że ekspertyza powinna również określać możliwości eksploatacyjne obiektu i być wykonana przez osobę o odpowiednich uprawnieniach i legitymującą się zaświadczeniem o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że w toku postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego wiaduktu drogowego zlokalizowanego na działce nr [...] w obrębie [...], gm. [...], na podstawie kolejnych oględzin, które miały miejsce w dniach: [...] r., można stwierdzić, że obiekt ulega ciągłej degradacji. Co najmniej od [...] r. wymagał remontu w zakresie odtworzenia rozebranych barierek ochronnych, uzupełnienia słupków betonowych, konserwacji nawierzchni wiaduktu. Poza wymienionymi powyżej nieprawidłowościami stwierdzono: odspojenie fragmentów elementów betonowych ograniczających nawierzchnię, wrastanie w konstrukcję drzew i krzewów, występowanie zacieków i pęknięć konstrukcji wiaduktu.
Protokół ten natychmiast po oględzinach przekazano Wójtowi Gminy [...], bowiem wiadukt drogowy będący przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego jest obiektem mostowym (art. 4 ust. 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2086 ze zm.) zlokalizowanym nad linią kolejową [...] w granicach terytorialnych Gminy [...] i leży w skrzyżowaniu oraz w ciągu drogi gminnej zlokalizowanej na działkach: nr [...] w obrębie [...] i nr [...] w obrębie [...], gm. [...], z linią kolejową na działce nr [...] w obrębie [...] stanowiącą własność Skarbu Państwa i będącą w użytkowaniu wieczystym P. S.A.
Położenie wiaduktu wskazuje, że to do zadań Gminy [...], zgodnie z przepisem art. 19 ust. 1 cytowanej powyżej ustawy, należą sprawy z zakresu przebudowy, remontu i utrzymania dróg gminnych leżących na jej terenie. Zarządcą drogi gminnej zlokalizowanej na działce nr [...] w obrębie [...], zgodnie z przepisem art. 19 ust. 2 ustawy o drogach publicznych, jest Wójt Gminy [...] i to on, zgodnie z przepisem art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, winien utrzymać i użytkować drogę łącznie z wiaduktem zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2, a więc między innymi, we właściwym stanie technicznym.
Stosownie bowiem do przepisu art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, drogą jest budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, przeznaczona do prowadzenia ruchu drogowego. Z powyższego wynika, że wiadukt nie jest samoistnym obiektem ale częścią drogi w ciągu której leży.
Na to postanowienie zażalenie wniósł Wójt Gminy [...] wnosząc o jego uchylenie – jako sprzecznego z prawem.
W uzasadnieniu zarzucił, że będące podstawą postanowienia założenie, iż wiadukt drogowy zlokalizowany jest w ciągu drogi Gminy [...] nie odpowiada prawdzie. Jak wynika bowiem z protokołu wznowienia znaków granicznych, przedmiotowy wiadukt nie jest częścią drogi Gminy [...] i nie leży w jej ciągu. Droga gminna kończy się około 120 m przed wiaduktem i służy wyłącznie do dojazdu rolników do gruntów rolnych, nie ma natomiast połączenia z wiaduktem. W związku z tym Wójt Gminy [...] nie może być zarządcą wiaduktu i w konsekwencji nie może być nałożony na Wójta obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej tego wiaduktu.
[...] Wojewódzki Inwestor Nadzoru Budowlanego w [...], postanowieniem z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu i orzekł wykonanie nałożonego obowiązku w terminie do dnia [...] r., w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane organ nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego obiektu budowlanego, może nałożyć, w drodze postanowienia, na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiedniej ekspertyzy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] w trakcie przeprowadzonych wizji lokalnych stwierdził, że elementy wykończeniowe wiaduktu drogowego, zlokalizowanego na działce nr [...], obręb [...], Gmina [...], znajdują się w nieodpowiednim stanie technicznym, tj. brak jest barierek ochronnych, słupki betonowe są spękane oraz nawierzchnia wiaduktu jest w złym stanie technicznym, co stanowi niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia ludzi. Poza tym organ powiatowy ustalił, iż fragmenty betonowe ograniczające nawierzchnię wiaduktu są odspojone, na konstrukcji występują zacieki i pęknięcia oraz wrastają w nią drzewa i krzewy. Te ustalenia wzbudziły uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego konstrukcji wiaduktu, wobec czego PINB w [...] zastosował ww. przepis prawa i zasadnie wydał zaskarżone postanowienie.
Odnosząc się do argumentów skarżącego, organ odwoławczy wyjaśnił, że ustalenia stanu faktycznego, poczynione przez PINB w [...], jednoznacznie wskazują, że przedmiotowy wiadukt drogowy zlokalizowany jest na działce nr [...], w obrębie [...], która znajduje się w granicach Gminy [...], wobec czego organ powiatowy właściwie przyjął adresata zaskarżonego postanowienia - Wójta Gminy [...].
Skargę na powyższe postanowienie złożył Wójt Gminy [...] wnosząc o jego uchylenie jako niezgodnego z prawem.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), poprzez nałożenie na skarżącego obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej wiaduktu w sytuacji, gdy Gmina [...] nie jest uczestnikiem procesu budowlanego, właścicielem lub zarządcą działki, na której znajduje się wiadukt.
W uzasadnieniu podniósł, że organ drugiej instancji błędnie wywiódł, iż położenie przedmiotowego wiaduktu w granicach administracyjnych Gminy [...] skutkuje obowiązkiem jego utrzymania przez Gminę [...]. Przedmiotowy wiadukt jest położony na działce gruntu stanowiącej własność Skarbu Państwa, a w użytkowaniu wieczystym P. S.A. w [...] i na te podmioty powinien być nałożony obowiązek, o którym mowa w art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane.
Wojewódzki Inwestor Nadzoru Budowlanego w [...] w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według kryterium zgodności z przepisami prawa doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Rozstrzygnięcia swoje organy oparły o treść przepisu art. 81 c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) zgodnie, z którym organy nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz.
W sprawie bezsporne jest, że stan techniczny w jakim znajduje się przedmiotowy wiadukt wymaga przeprowadzenia jego remontu i co z tym związane wykonania ekspertyzy określającej zakres tego remontu. Sporne w sprawie pozostaje na kogo należy nałożyć obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej oraz ewentualnych dalszych obowiązków.
Skarżący słusznie zarzuca, że organy obu instancji bezpodstawnie przyjęły, iż to na Wójta Gminy [...] należy nałożyć obowiązek przedłożenia takiej ekspertyzy.
Organ pierwszej instancji uznał, że sporny wiadukt znajduje się w ciągu drogi gminnej pozostającej w zarządzie Wójta Gminy [...]. A zatem to na Wójcie, jako zarządcy dróg gminnych, ciąży obowiązek utrzymania wiaduktu w odpowiednim stanie technicznym. Jednak znajdująca się w aktach sprawy mapka geodezyjna obejmująca część działki nr [...] z wiaduktem oraz część drogi gminnej zlokalizowanej na działce nr [...], nie potwierdza stanowiska organu pierwszej instancji. Tak jak wskazuje skarżący droga gminna znajdująca się na działce nr [...] kończy się w znacznej odległości od wiaduktu i nie łączy się z wiaduktem. Tymczasem zgodnie z definicją pasa drogowego zawartą w ustawnie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.), przez pas drogowy należy rozumieć wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Skoro działka nr [...] stanowiąca pas drogowy drogi gminnej kończy się przed wiaduktem i nawet się z nim nie łączy, to nie ma podstawy do uznania, iż wiadukt leży w ciągu drogi gminnej.
Z kolei organ drugiej instancji uznał, lakonicznie uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie, że skoro wiadukt znajduje się w granicach Gminy [...], to organ pierwszej instancji właściwie przyjął adresata postanowienia - Wójta Gminy [...].
Z takim stanowiskiem można było by się zgodzić, gdyby organ odwoławczy wykazał, że Gmina [...] pozostaje właścicielem spornego wiaduktu lub w innej formie nim włada. Na tą okoliczność w aktach sprawy brak jakiegokolwiek dowodu. Ustalenie tej okoliczności jest konieczne w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, że działka, na której znajduje się sporny wiadukt, jest własnością Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu wieczystym P.S.A. w [...].
Dodatkowo można wskazać, iż sam fakt, że jakiś obiekt znajduje się w granicach danej gminy nie przesądza jeszcze o tym kto jest jego właścicielem i kto zobowiązany jest do jego utrzymania w odpowiednim stanie technicznym.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające wydane zostało z naruszeniem ww. przepisu Prawa budowlanego oraz art. 7, 77 § 1 Kpa, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 oraz na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.