Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...],[...], na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art.78 ust.1 i 2 oraz art. 79 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, iż aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości.
W uzasadnieniu postanowienia Kolegium podniosło, że dokonane przez Prezydenta Miasta [...] wypowiedzenie nr [...] z dnia [...] dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy Miasto [...], położonej w [...] przy ul. [...], w obrębie nr [...], oznaczonej geodezyjnie działką nr [...], o powierzchni [...], próbowano doręczyć M.G. na jej cały czas aktualny adres w dniach [...]. Goniec Urzędu Miejskiego w [...], z uwagi na brak możliwości jego doręczenia adresatowi, pozostawił pismo w Urzędzie Miejskim w [...], o czym umieszczono zawiadomienie na drzwiach mieszkania adresata. Okoliczność ta wynika bezspornie ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru listu poleconego dokumentującego próby doręczenia przesyłki. Wypowiedzenie nie zostało odebrane przez M.G. - z uwagi na nieobecność adresata - pomimo dwukrotnego awizowania: w dniach [...].
Skład Orzekający Kolegium podkreślił, że w myśl przepisu art. 44 § 1 pkt 2 Kpa, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany wart. 42 i 43 (tj. bezpośrednio adresatowi lub osobom, które podjęły się oddać pismo adresatowi - dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Według zaś art. 44 § 4 Kpa doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Kolegium zauważyło, że tzw. doręczenie zastępcze w tym przypadku nastąpiło, licząc od dnia [...] jako dnia pierwszego awizowania przesyłki ([...] - drugie awizowanie), najpóźniej w dniu [...]. Z akt sprawy, a w szczególności z druku zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowego wypowiedzenia, wynika przy tym - co szczególnie istotne - w sposób właściwy, że spełnione zostały konieczne warunki co do przyjęcia zaistnienia doręczenia zastępczego, określone w przepisach art. 44 § 2 i 3 Kpa, tj. że zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w urzędzie gminy (miasta), umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
Z druku tego wynika również, że wobec niepodjęcia przesyłki w tymże terminie siedmiu dni pozostawiono powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.
Wobec powyższego, zdaniem Kolegium, całkowicie uzasadnione jest twierdzenie, że wypowiedzenie zostało doręczone najpóźniej w dniu [...] (siedem dni od [...], ponad czternaście dni od [...]) Instytucja doręczenia zastępczego stwarza domniemanie rzeczywistego doręczenia pisma.
Zgodnie natomiast z przepisem art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Kolegium stwierdziło, że zgodnie z pouczeniem zawartym w wypowiedzeniu z dnia [...], stronie służyło prawo wniesienia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego wypowiedzenia, wniosku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. O terminie tym strona została zatem w sposób jednoznaczny pouczona w przedmiotowym wypowiedzeniu.
Termin do wniesienia przedmiotowego wniosku upłynął więc, licząc nawet od [...] jako dnia doręczenia wypowiedzenia stronie, w dniu [...]. Natomiast wniosek ten wysłano do Kolegium listem poleconym dopiero w dniu [...]. Upoważnienie dla A. Ł. do występowania w sprawie odwołania dotyczącego nieruchomości przy ul. [...] złożono w Urzędzie Miejskim w [...] dopiero w dniu [...]. Strona skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, iż aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, który zawierałby uprawdopodobnienie, że naruszenie terminu nastąpiło bez jej winy (art. 58 Kpa).
Skład Orzekający Kolegium również podkreślił, że wniosek nie zawiera też jakiejkolwiek wzmianki, która mogłaby wskazywać na zamiar skarżącego uprawdopodobnienia braku winy w zaistniałym uchybieniu terminu.
Zgodnie z przepisem art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu.
Reasumując, Kolegium stwierdziło, że wniosek o ustalenie, iż aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, wniesiony został z uchybieniem terminu do jego wniesienia.
Zdaniem Kolegium, w takim przypadku organ odwoławczy zobowiązany jest do wydania, zgodnie z art. 134 Kpa w związku z art. 78 ust. 1 i 2 oraz z art. 79 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia wniosku przez użytkownika wieczystego w zakresie aktualizacji opłaty rocznej. Podkreśliło, że przekroczenie terminu jest uchybieniem i obliguje, ze względu na stanowcze brzmienie art. 134 Kpa, do wydania postanowienia w trybie tego artykułu. Wniosek użytkownika wieczystego (odwołanie) wniesiony po terminie jest prawnie bezskuteczny, gdyż zaskarżona nim opłata była już w dniu jego wniesienia opłatą ostateczną. W takich przypadkach wniosek (odwołanie) już nie służy. Dlatego też, Kolegium pozostawiło je bez rozpoznania. Merytoryczne bowiem rozpoznanie wniosku użytkownika wieczystego, wniesionego po terminie, stanowiłoby rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.
Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] przez M.G. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika A. Ł. (ojca) wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art.58 § 1 Kpa poprzez nieuwzględnienie braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia odwołania i tym samym nie przywrócenie tegoż terminu.
W uzasadnieniu zarzutu podniosła, ze pominięto okoliczności wskazujące na brak winy po stronie skarżącej w uchybieniu terminu, bowiem od szeregu lat przebywa w celach zarobkowych w Niemczech i w datach awizowania spornych pism-wypowiedzeń opłaty rocznej, w miejscu stałego zamieszkiwania jej nie było.
O fakcie wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty rocznej pełnomocnik dowiedział się przypadkowo i niezwłocznie podjął kroki zmierzające do powiadomienia skarżącej o tym, a także do wniesienia odwołania. W tej sytuacji nie ma po stronie skarżącej zawinionego zaniechania w odbiorze przesyłki poleconej, a tym samym zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu.
Pełnomocnik przyznał, że wprawdzie we wniosku o ustalenie aktualizacji opłaty rocznej z dnia [...] nie wnosił o przywrócenie terminu, ale taki wniosek wynikał z samej treści rzeczonego wniosku o ustalenie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie dokonuje więc kontroli aktów lub czynności pod względem słusznościowym.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.).
Skarga jest zasadna, jednakże z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącą.
W pierwszej kolejności Sąd przeprowadził kontrolę zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność i ustalił, że zaskarżone postanowienie, wydane w trybie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, dotknięte jest wadą prawną uzasadniającą stwierdzenie jego nieważności na mocy art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Zgodnie z art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), do postępowania przed Kolegium w przedmiocie wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń, a także stosuje się przepisy o opłatach i kosztach.
Z powołanego przepisu art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika więc jednoznacznie, że do postępowania w tym przedmiocie nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące odwołań i zażaleń. Konsekwencją tego wyłączenia jest niedopuszczalność stosowania art.134 Kpa, z którego treści wprost wynika, że ma on zastosowanie do odwołań od decyzji: "Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne." Co prawda przepis ten umieszczony jest w dziale II Kodeksu zatytułowanym: "Postępowanie", ale w rozdziale 10 Kodeksu, zatytułowanym: "Odwołania".
W świetle powyższego oczywistym jest, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest więc dotknięte uchybieniem, o którym mowa jest w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa i dlatego też, Sąd obowiązany był stwierdzić jego nieważność, co uczyniło dalszą kontrolę nie tylko zbędną, ale i niedopuszczalną (patrz wyrok WSA w Warszawie VI SA/Wa 246/05 z 14.12.2005 r. LEX 200765).
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa., orzekł jak w pkt I wyroku.
Na podstawie art. 152 ww. ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, zaś na podstawie art. 200 i 205 orzekł o zwrocie kosztów postępowania.