Uzasadnienie
R. P. w dniu [...] złożyła wniosek o zasiłek rodzinny wraz z dodatkami.
Burmistrz Gminy, decyzją z dnia [...] odmówił R. P. świadczenia w formie:
- 1. zasiłku rodzinnego na dziecko, wnioskowanego na Z. P., S.P.,
- 2. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka wnioskowany na Z. P., S. P.
- 3. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, wnioskowanego na Z. P., S. P.,
- 4. dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, wnioskowanego na Z. P. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego.
Od decyzji tej odwołała się R. P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia[...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Skarżąca R. P. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Decyzją z dnia [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uwzględniło w całości skargę skarżącej i uchyliło swoją decyzję z dnia [...] oraz decyzję organu I instancji z dnia [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Burmistrz decyzją z dnia[...], odmówił R. P. świadczenia w formie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego.
Organ I instancji ustalił, że przedłożone przez skarżącą R. P. dokumenty t.j. świadectwo pracy, stanowią o utracie dochodu przez stronę w wysokości [...]zł. Dochodem rodziny jest więc renta rodzinna, której wysokość za rok bazowy wynosi [...] zł, stypendium unijne w wysokości [...] zł oraz dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł. Obliczając dochód z gospodarstwa rolnego organ wziął pod uwagę art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustalił dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wliczając obszary rolne oddane w dzierżawę.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła R. P. Zdaniem skarżącej organ nie obliczył prawidłowo dochodu jej rodziny. Ponownie wliczony został dochód uzyskany z wydzierżawionego gospodarstwa rolnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia[...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z art. 5 ust. 1 oraz art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), a także § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 24 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, czyli okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych.
Dochodem rodziny — w rozumieniu ustawy — jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2). Zgodnie zaś z treścią art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty.
Natomiast w myśl art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z §15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, w przypadku gdy członek rodziny osiąga dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, dochód członka rodziny pomniejsza się: o podatek należny, składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Nadto organ podniósł, że stosownie do treści art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969, z późn. zm.). Natomiast na podstawie art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy, ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego.
Zatem w przypadku rodziny R.P. uznał, ze dochód z gospodarstwa rolnego które zostało wydzierżawione na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników nie powinien zostać wliczony do dochodu rodziny. Kolegium stwierdziło, ze organ I instancji w prawdzie nieprawidłowo obliczył dochód rodziny ponownie wliczając dochód z wydzierżawionego gospodarstwa rolnego, ale pomimo wyliczenia dochodu rodziny z pominięciem dochodu z wydzierżawionego gospodarstwa rolnego, dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium dochodowe określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych
Z akt postępowania wynika, że w roku kalendarzowym poprzedzającym złożenie wniosku rodzina skarżącej składała się z osób tj. wnioskodawczyni i dwójki niepełnoletnich dzieci. Wyliczony w oparciu o przedłożone dokumenty (zaświadczenia wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego przez wnioskodawczynię) na dochód rodziny składa się dochód [...] należnego podatku dochodowego od osób fizycznych minus [...] tytułem składek na ubezpieczenie społeczne, minus – [...] tytułem składek na ubezpieczenie zdrowotne, co stanowiło dochód roczny w [...] Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c tiret 15 ustawy o świadczeniach rodzinnych do dochodu rodziny wliczyć należy dochód z tytułu uzyskanego przez córkę skarżącej Z. P. stypendium z Europejskiego Funduszu Społecznego w wysokości[...].
Zatem dochód rodziny skarżącej w roku kalendarzowym wyniósł kwotę[...], co miesięcznie stanowiło dochód [...] a w przeliczeniu na członka w rodzinie dało dochód w kwocie[...], który przekracza ustawowe kryterium dochodowe[...]. Zdaniem Kolegium w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowanie art. 5 ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przypadku bowiem, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodziny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę wyniósł kwotę [...] zaś kryterium dochodowe osoby w rodzinie wynosi[...].
Skoro zatem najniższy zasiłek rodzinny w danym okresie zasiłkowym wynosi [...] to dochód rodziny strony w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą tę rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę wyższą niż kwota najniższego zasiłku rodzinnego [...].
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła R.P., która domaga się ponownego naliczenia dochodu jej rodziny. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy nie wziął pod uwagę decyzji organu I instancji [...], z której wynika, że utraciła dochód w wysokości [...].
Zatem dochodem jej rodziny jest renta rodzinna w wysokości [...] oraz stypendium unijne w wysokości[...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga R. P. zasługuje na uwzględnienie.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca w dniu [...] złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. Rodzina skarżącej składa się z trzech osób t.j. wnioskodawczyni i dwójki dzieci Z. P. i S. P.. Podstawę prawną rozpoznania wniosku skarżącej stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.).
Stosownie do treści art. 24 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 10 w/w ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, czyli okres od dnia [...] następnego roku kalendarzowego, czyli w rozpoznawanej sprawie będzie to okres od[...]. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty[...].
Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do sposobu obliczenia dochodu rodziny skarżącej.
Przepis art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, zapłacone składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Z kolei ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny, oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy), na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10).
Dochód rodziny ustalony według powyższych zasad i uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlega korektom w związku ze zdarzeniami jakie miały miejsce w tym roku oraz później. Zdarzenia te mogą powodować pomniejszenie albo powiększenie dochodu.
Zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby ubiegającej się o świadczenie, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód.
W przedmiotowej sprawie organ I instancji w swojej decyzji z dnia [...] ustalił, że przedłożone przez stronę dokumenty t.j. świadectwo pracy stanowią o utracie dochodu przez stronę w wysokości[...].
Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę do powyższych ustaleń organu I instancji nie ustosunkował się, a przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy ustala stan faktyczny w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu organu I instancji. Z racji nadrzędności organ II instancji nie ogranicza się do ustalenia zasadności zarzutów postawionych w odwołaniu od decyzji lecz dodatkowo ocenia sposób przeprowadzenia postępowania dowodowego i akta sprawy pod względem zgodności z obowiązującym prawem.
W ocenie Sądu, przy obliczaniu dochodu za rok kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy organ odwoławczy winien uwzględnić fakt utraty dochodu i dokonać stosownych jasnych ustaleń (obliczenia). Przy ustaleniu dochodu rodziny, bierze się pod uwagę dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a korekta tego dochodu dopuszczalna jest w granicach jakie wynikają z art. 2 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ sprawą utraconego dochodu się zajmował co uniemożliwia dokonanie przez Sąd kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu. W tej sytuacji Sąd uznał, że organ naruszył przepisy prawa procesowego art. 107 § 3, 7, 77, 80 P.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni zmiany stanu prawnego jakie zaistniały,oraz wyżej przedstawione zapatrywania Sądu.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w przypadku rodziny skarżącej, dochód z gospodarstwa rolnego, które zostało wydzierżawione na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników nie powinien zostać wliczony do dochodu rodziny. Wynika to z przepisu art. 5 ust. 8 a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że ustalając dochód rodziny z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego nie wlicza się obszaru rolnego oddanego w dzierżawę na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Taka umowa dzierżawy została zawarta przez skarżącą i znajduje się w aktach administracyjnych.
W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.