Uzasadnienie
B. K. oraz J. K., K. S., I. S. – B. oraz K. B. pismem z dnia 13 listopada 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2018 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 1361/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę ww. skarżących, w tym K. B. z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego od złożonej skargi.
W uzasadnieniu podjętego orzeczenia Sąd wskazał, że zarządzeniem sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 grudnia 2017 r., skarżący, w tym K. B. zostali wezwani do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 500 zł, jednocześnie pouczeni, że niewykonanie powyższego wezwania w terminie siedmiodniowym spowoduje odrzucenie skargi.
Przesyłka sądowa zawierająca powyższe wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego skierowana do K. B. z uwagi na niemożność jej doręczenia skarżącej została złożona w placówce pocztowej dnia 22 grudnia 2017 r., o czym powiadomiono skarżącą umieszczając stosowne zawiadomienie (awizo) w skrzynce listowej. Powtórnego awiza dokonano dnia 2 stycznia 2018 r. Z uwagi na nieodebranie opisanej przesyłki, urząd pocztowy dnia 10 stycznia 2018 r. zwrócił przesyłkę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z adnotacją "nie podjęto w terminie". Sąd stwierdził, że przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego skierowana do K. B. została doręczona ww. skarżącej w trybie art. 73 ustawy p.p.s.a. w dniu 5 stycznia 2018 r., a zatem siedmiodniowy termin do wykonania zobowiązania Sądu upłynął dnia 12 stycznia 2018 r. W zakreślonym terminie K. B. należnego wpisu od skargi nie uiściła.
Odpis powyższego postanowienia został skierowany na adres zamieszkania skarżącej i wobec nieobecności adresatki doręczony dorosłemu domownikowi – B. W. w dniu 30 stycznia 2018 r. (vidé: zwrotne potwierdzenia odbioru k. 99).
Pismem z dnia 31 stycznia 2018 r. (nadanym w urzędzie pocztowym dnia 1 lutego 2018 r.) K. B. zwróciła się do Sądu z prośbą o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Skarżąca w uzasadnieniu wniosku podniosła, że nie otrzymała zawiadomienia o konieczności wniesienia opłaty. W okresie przedświątecznym wiele przesyłek nie dotarło do niej, bowiem w tym czasie zmieniono listonosza, który nie znał dokładnie obsługi rejonu. Podkreśliła, że w związku z urlopem macierzyńskim bez przerwy przebywa w domu i zawsze osobiście odbiera przesyłki pocztowe. Ponadto oświadczyła, że jest bardzo zainteresowana sprawą, którą miał rozpatrzyć Sąd i wobec tego pilnie śledziła przesyłki pocztowe, lecz we wskazanym w piśmie terminie taka przesyłka do niej nie dotarła.
Zarządzeniem z dnia 23 lutego 2018 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu poprzez uiszczenie wpisu sądowego od złożonej skargi w kwocie 500 zł w terminie 7 dni, od dnia otrzymania niniejszego wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Powyższe wezwanie zostało skierowane na adres zamieszkania skarżącej i z uwagi na nieobecność skarżącej doręczone dorosłemu domownikowi – A. W. dnia 7 marca 2018 r., jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 127). W zakreślonym terminie, dnia 8 marca 2018 r. skarżąca uiściła wpis sądowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Orzeczenie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Powyższe warunki muszą zostać spełnione łącznie, aby wniosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że odpis postanowienia o odrzuceniu skargi K. B. z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego został doręczony skarżącej, w trybie zastępczym, dnia 30 stycznia 2018r. W dniu 1 lutego 2018 r. skarżąca nadała w urzędzie pocztowym wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, a zatem z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Spełniona została również przesłanka wynikająca z art. 87 § 4 p.p.s.a., skoro w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzupełnienia braku formalnego ww. wniosku, skarżąca w terminie uiściła kwotę 500 zł.
Powyższe ustalenia dają zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu.
W orzecznictwie i w literaturze przyjmuje się, że uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy czym brak winy powinien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza się np.: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, itp. (por. postanowienie NSA z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt II GZ 499/14, opubl. w Lex nr 1530525).
W ocenie Sądu, skarżąca w złożonym wniosku nie uprawdopodobniła, by uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, bez swojej winy.
Zarzuty zawarte we wniosku sprowadzają się przede wszystkim do podważenia okoliczności doręczenia stronie skarżącej wezwania Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi. Zdaniem Sądu, twierdzenia skarżącej, że cały czas przebywała w domu, lecz mimo to nie otrzymała korespondencji z Sądu są nieweryfikowalne. Należy zatem stwierdzić, że jedynym dokumentem potwierdzającym okoliczność otrzymania przez stronę skarżącą ww. wezwania, w trybie art. 73 ustawy p.p.s.a., jest zwrotne potwierdzenie odbioru tego pisma (k. 74 akt sądowych). Z jego analizy wynika, że przesyłka zawierająca m.in. odpis zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu wraz z pouczeniem o treści przepisów była dwukrotnie awizowana w dniach 22 grudnia 2017 r. oraz 2 stycznia 2018 r., a zawiadomienie o jej pozostawieniu w placówce pocztowej zostało umieszczone zgodnie z art. 73 p.p.s.a. w skrzynce listowej adresatki. Wobec niepodjęcia przesyłki, w dniu 10 stycznia 2018 r. została ona zwrócona Sądowi. Opisany sposób doręczenia skarżącej wezwania do uiszczenia wpisu sądowego został potwierdzony podpisem pracownika Poczty Polskiej.
Podkreślenia wymaga, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego, należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Z całą pewnością obalenie domniemania doręczenia nie może nastąpić jedynie w oparciu o jednostronne oświadczenie strony w zakresie złego funkcjonowania instytucji doręczającej, tj. Poczty Polskiej (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 1861/11, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca nie przedłożyła bowiem innych dokumentów, czy dowodów na uprawdopodobnienie podniesionych okoliczności odnoszących się do pracy nowego listonosza, który wedle jej przekonania "nie znał obsługi rejonu", co spowodowało, że wiele przesyłek w okresie przedświątecznym do niej nie dotarło.
Pomimo zarzucanych błędów dotyczących pracy pracownika Poczty Polskiej nie wszczęła odpowiedniej procedury reklamacyjnej w placówce pocztowej w celu wyjaśnienia powstałych w jej ocenie nieprawidłowości związanych z doręczeniem sądowego wezwania.
Mając na uwadze powyższe, przyjmując obiektywny miernik staranności skarżącej, nie można uznać, aby okoliczności przedstawione we wniosku stanowiły podstawę do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Sąd stwierdził, że K. B. nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodniła, że zadbała w sposób należyty o własne interesy.
W tej sytuacji należało orzec stosownie do art. 86 § 1 ustawy p.p.s.a., jak w postanowieniu. W przedmiocie zwrotu wpisu orzeczono na podstawie art. 225 powołanej ustawy p.p.s.a.
B. K. oraz J. K., K. S., I. S. – B. oraz K. B. pismem z dnia 13 listopada 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2018 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 1361/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę ww. skarżących, w tym K. B. z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego od złożonej skargi.
W uzasadnieniu podjętego orzeczenia Sąd wskazał, że zarządzeniem sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia [...] r., skarżący, w tym K. B. zostali wezwani do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 500 zł, jednocześnie pouczeni, że niewykonanie powyższego wezwania w terminie siedmiodniowym spowoduje odrzucenie skargi.
Przesyłka sądowa zawierająca powyższe wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego skierowana do K. B. z uwagi na niemożność jej doręczenia skarżącej została złożona w placówce pocztowej dnia [...] r., o czym powiadomiono skarżącą umieszczając stosowne zawiadomienie (awizo) w skrzynce listowej. Powtórnego awiza dokonano dnia 2 stycznia 2018 r. Z uwagi na nieodebranie opisanej przesyłki, urząd pocztowy dnia 10 stycznia 2018 r. zwrócił przesyłkę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z adnotacją "nie podjęto w terminie". Sąd stwierdził, że przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego skierowana do K. B. została doręczona ww. skarżącej w trybie art. 73 ustawy p.p.s.a. w dniu 5 stycznia 2018 r., a zatem siedmiodniowy termin do wykonania zobowiązania Sądu upłynął dnia 12 stycznia 2018 r. W zakreślonym terminie K. B. należnego wpisu od skargi nie uiściła.
Odpis powyższego postanowienia został skierowany na adres zamieszkania skarżącej i wobec nieobecności adresatki doręczony dorosłemu domownikowi – B. W. w dniu 30 stycznia 2018 r. (vidé: zwrotne potwierdzenia odbioru k. 99).
Pismem z dnia 31 stycznia 2018 r. (nadanym w urzędzie pocztowym dnia 1 lutego 2018 r.) K. B. zwróciła się do Sądu z prośbą o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Skarżąca w uzasadnieniu wniosku podniosła, że nie otrzymała zawiadomienia o konieczności wniesienia opłaty. W okresie przedświątecznym wiele przesyłek nie dotarło do niej, bowiem w tym czasie zmieniono listonosza, który nie znał dokładnie obsługi rejonu. Podkreśliła, że w związku z urlopem macierzyńskim bez przerwy przebywa w domu i zawsze osobiście odbiera przesyłki pocztowe. Ponadto oświadczyła, że jest bardzo zainteresowana sprawą, którą miał rozpatrzyć Sąd i wobec tego pilnie śledziła przesyłki pocztowe, lecz we wskazanym w piśmie terminie taka przesyłka do niej nie dotarła.
Zarządzeniem z dnia 23 lutego 2018 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu poprzez uiszczenie wpisu sądowego od złożonej skargi w kwocie 500 zł w terminie 7 dni, od dnia otrzymania niniejszego wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Powyższe wezwanie zostało skierowane na adres zamieszkania skarżącej i z uwagi na nieobecność skarżącej doręczone dorosłemu domownikowi – A. W. dnia 7 marca 2018 r., jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 127). W zakreślonym terminie, dnia 8 marca 2018 r. skarżąca uiściła wpis sądowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Orzeczenie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Powyższe warunki muszą zostać spełnione łącznie, aby wniosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że odpis postanowienia o odrzuceniu skargi K. B. z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego został doręczony skarżącej, w trybie zastępczym, dnia 30 stycznia 2018r. W dniu 1 lutego 2018 r. skarżąca nadała w urzędzie pocztowym wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, a zatem z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Spełniona została również przesłanka wynikająca z art. 87 § 4 p.p.s.a., skoro w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzupełnienia braku formalnego ww. wniosku, skarżąca w terminie uiściła kwotę 500 zł.
Powyższe ustalenia dają zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu.
W orzecznictwie i w literaturze przyjmuje się, że uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy czym brak winy powinien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza się np.: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, itp. (por. postanowienie NSA z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt II GZ 499/14, opubl. w Lex nr 1530525).
W ocenie Sądu, skarżąca w złożonym wniosku nie uprawdopodobniła, by uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, bez swojej winy.
Zarzuty zawarte we wniosku sprowadzają się przede wszystkim do podważenia okoliczności doręczenia stronie skarżącej wezwania Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi. Zdaniem Sądu, twierdzenia skarżącej, że cały czas przebywała w domu, lecz mimo to nie otrzymała korespondencji z Sądu są nieweryfikowalne. Należy zatem stwierdzić, że jedynym dokumentem potwierdzającym okoliczność otrzymania przez stronę skarżącą ww. wezwania, w trybie art. 73 ustawy p.p.s.a., jest zwrotne potwierdzenie odbioru tego pisma (k. 74 akt sądowych). Z jego analizy wynika, że przesyłka zawierająca m.in. odpis zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu wraz z pouczeniem o treści przepisów była dwukrotnie awizowana w dniach 22 grudnia 2017 r. oraz 2 stycznia 2018 r., a zawiadomienie o jej pozostawieniu w placówce pocztowej zostało umieszczone zgodnie z art. 73 p.p.s.a. w skrzynce listowej adresatki. Wobec niepodjęcia przesyłki, w dniu 10 stycznia 2018 r. została ona zwrócona Sądowi. Opisany sposób doręczenia skarżącej wezwania do uiszczenia wpisu sądowego został potwierdzony podpisem pracownika Poczty Polskiej.
Podkreślenia wymaga, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego, należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Z całą pewnością obalenie domniemania doręczenia nie może nastąpić jedynie w oparciu o jednostronne oświadczenie strony w zakresie złego funkcjonowania instytucji doręczającej, tj. Poczty Polskiej (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 1861/11, publ. na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca nie przedłożyła bowiem innych dokumentów, czy dowodów na uprawdopodobnienie podniesionych okoliczności odnoszących się do pracy nowego listonosza, który wedle jej przekonania "nie znał obsługi rejonu", co spowodowało, że wiele przesyłek w okresie przedświątecznym do niej nie dotarło.
Pomimo zarzucanych błędów dotyczących pracy pracownika Poczty Polskiej nie wszczęła odpowiedniej procedury reklamacyjnej w placówce pocztowej w celu wyjaśnienia powstałych w jej ocenie nieprawidłowości związanych z doręczeniem sądowego wezwania.
Mając na uwadze powyższe, przyjmując obiektywny miernik staranności skarżącej, nie można uznać, aby okoliczności przedstawione we wniosku stanowiły podstawę do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Sąd stwierdził, że K. B. nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodniła, że zadbała w sposób należyty o własne interesy.
W tej sytuacji należało orzec stosownie do art. 86 § 1 ustawy p.p.s.a., jak w postanowieniu. W przedmiocie zwrotu wpisu orzeczono na podstawie art. 225 powołanej ustawy p.p.s.a.