Uzasadnienie
S. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji nakładają na skarżącą karę w kwocie [...] zł za naruszenie przepisów dotyczących czasu pracy kierowców i przewozów drogowych.
W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 15 grudnia 2015 r. skarżąca oświadczyła, że kwestionuje decyzję w części dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej w kwocie [...] zł.
S. S. wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, wpis uiściła. Jednocześnie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że od lipca 2014 r. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, posiada dwa ciągniki samochodowe [..] o wartości [...] zł oraz [...] wziętą w leasing. Wysokość raty leasingowej oraz kredytu zaciągniętego na wkład własny wynosi łącznie [...] zł miesięcznie, z tego powodu kondycja finansowa firmy i gospodarstwa domowego wnioskodawczyni jest zła. Skarżąca podała, że mieszka z mężem i 39 letnim synem w domu o pow. [...]m2 (o wartości ok. [...] zł), posiada nieruchomość rolną o pow. 0,29 ha (o wartości [...] zł), budynek magazynowy o pow. [...] m 2 (o wartości [..] zł), nie posiada innych nieruchomości, oszczędności ani papierów wartościowych.
S. S. oświadczyła, że comiesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł i składa się z jej emerytury w kwocie [...] zł, dochodu z prowadzonej działalności w kwocie [...] zł, emerytury męża w kwocie [...] zł oraz z wynagrodzenia syna w kwocie [...] zł. Ponoszone stałe wydatki wynoszą natomiast [...] zł, z czego rata kredytu wynosi [...] zł, rata leasingowa [...] zł, podatek od nieruchomości [...] zł, podatek od środków transportowych [...] zł, składka ubezpieczeniowa od środków transportowych [...] zł, energia elektryczna i woda [...] zł.
Wezwaniem z dnia 2 lutego 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do przedłożenia, w terminie 7 dni:
- - wyciągów lub wykazów z wszystkich rachunków bankowych skarżącej, jej męża i syna, w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - dowodów potwierdzających dochody uzyskane przez wszystkich członków rodziny, w okresie ostatnich trzech miesięcy,
- - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie domu w okresie ostatnich trzech miesięcy,
- - kopii umów leasingowych i kredytowych oraz harmonogramów spłat,
- - kopii ostatniej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportowych,
- - oświadczenia, z jakiego źródła wnioskodawczyni czerpie środki finansowe na wydatki nie znajdujące pokrycia w uzyskiwanych dochodach.
W odpowiedzi na wezwanie S. S. przedłożyła m. in. wyciąg z jej wspólnego z mężem rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...], wyciągi z jej rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...], wyciąg z rachunku bankowego męża, umowę leasingu operacyjnego dotyczącą samochodu [...], dwie umowy pożyczki, umowę pożyczki zawartą przez syna w kwietniu 2014 r., decyzję w sprawie podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2015 r., decyzje dotyczące wysokości emerytur, a także rachunki dotyczące wynagrodzenia syna. S. S. przedłożyła także zbiorcze podsumowanie komputerowej księgi przychodów i rozchodów z której wynika, że w 2015 roku jej przychód z działalności wyniósł [...] zł, wydatki [...] zł, wobec czego rok ten zakończyła ze stratą w wysokości [...] zł. Skarżąca przedłożyła także dwie faktury VAT dotyczące zakupu energii elektrycznej do mieszkania przy ul. [...], o którym nie wspomniała w oświadczeniu o sytuacji majątkowej, złożonym na urzędowym formularzu. Skarżąca złożyła oświadczenie, że środki finansowe na wydatki nie znajdujące pokrycia w uzyskiwanych dochodach, czerpie z pożyczek bankowych.
W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2).
Powyższe oznacza, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Przy czym trudna sytuacja materialna jest jedynym kryterium decydującym o przyznaniu stronie prawa pomocy.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że dochód jej trzyosobowej rodziny wynosi [...] zł miesięcznie, a stałe wydatki wynoszą [...] zł miesięcznie. Przy czym wydatki te nie obejmują kosztów wyżywienia. Tymczasem z przedłożonych przez skarżącą wyciągów z jej rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...] wynika, że jej dochody są znacznie wyższe od deklarowanych. W październiku 2015 r. na to konto wpłynęła kwota [...] zł, w listopadzie 2015 r. [...] zł, w grudniu 2015 r. [..] zł, w styczniu 2016 r. [..] zł. Środki te pochodziły ze zwrotu podatku VAT i przelewów z rachunku bankowego skarżącej nr [...], z którego nie przedłożyła wyciągów. Do kwot tych należy doliczyć świadczenia emerytalne skarżącej i jej męża, oraz dochody syna. S. S. nie przedłożyła także wyciągów z innego jej rachunku bankowego, z którego uiściła wpis sądowy od skargi. We wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że jej syn otrzymuje wynagrodzenie za pracę w kwocie [...] zł miesięcznie.
Z przedłożonych rachunków do umów zlecenia wynika natomiast, że syn pracuje w firmie skarżącej w charakterze kierowcy, a jego wynagrodzenie wynosi zaledwie [...] zł brutto miesięcznie. Skarżąca przedłożyła także dwie faktury za dostawę energii elektrycznej do mieszkania jej i męża położonego w K. przy ul. [...] na kwoty [...] zł i [...] zł.
Oceniając złożony wniosek pod kątem spełnienia przesłanki ustawowej stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, by rzeczywiście znajdowała się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Skarżąca i jej mąż uzyskują stałe dochody ze świadczeń emerytalnych, dodatkowo wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą z której w ubiegłym roku uzyskała przychód w kwocie [...] zł. S. S. posiada własny dom, nieruchomość rolną, budynek magazynowy i ciągnik magazynowy przynoszący dochody. Ona i jej mąż otrzymują świadczenia emerytalne. Z przedłożonych dokumentów nie wynika, by wnioskodawczyni miała problemy z terminowym regulowaniem należności.
Natomiast okoliczność, że skarżąca zawarła umowę leasingu operacyjnego na ciągnik samochodowy potrzebny do prowadzonej działalności i w związku z tym płaci wysokie raty leasingowe nie oznacza jeszcze, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i wymaga pomocy ze środków publicznych. Skarżąca nie przedłożyła wszystkich określonych w wezwaniu dokumentów, nie wspomniała o mieszkaniu w K., ale z przedłożonych przez nią dowodów wynika, iż jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania w niniejszej sprawie. Zresztą wpis sądowy od skargi został już przez nią uiszczony.
Zasadą w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), a zwolnienie od kosztów jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce jedynie w sytuacjach wyjątkowych. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie występuje.
Natomiast w razie uwzględnienia skargi, skarżącej będzie przysługiwać od organu zwrot poniesionych kosztów postępowania (art. 200 p.p.s.a.). Wniosek o zwrot kosztów postępowania należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 210 § 1 p.p.s.a.).
Z powyższych względów wniosek należało oddalić na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.