Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 127, 128 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2005, Nr 229, poz. 1954 ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia S. B. na postanowienie Burmistrza z dnia [...] r. o zastosowaniu wykonania zastępczego – utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu podano, że organ I instancji w związku z niewykonaniem przez zobowiązanego obowiązku nałożonego ostateczną decyzją administracyjną Burmistrza z dnia [...] r. orzekł o wykonaniu zastępczym, które zostanie zlecone innej osobie na koszt i niebezpieczeństwo S. B., równocześnie zobowiązał go do wpłacenia kwoty [...] zł tytułem zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego.
W piśmie z dnia r. określonym jako wniosek S. B. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o:
- - uznanie za bezprawną decyzję administracyjną Burmistrza z dnia [...] r. znak [...].
- - uchylenie postanowienia o zastosowaniu wykonania zastępczego z powodu niezgodności z art. 64 Konstytucji RP, art. 140 i art. 222 kc oraz innych przepisów.
S. B. stwierdził, iż w decyzji z dnia [...] r., nr [...] nakazano mu przyjmowanie na teren jego posesji wód opadowych i błota powstałych na sąsiednich gruntach. Jego zdaniem Burmistrz decyzję tę wydał w oparciu o bezprawnie wyłudzoną informację zawartą w opinii hydrologicznej z dnia [...] r. Podał nadto, że wskazywał na karalne poświadczenie nieprawdy i posłużenie się tą opinią przez organ. Jego zdaniem zaskarżone postanowienie można potraktować jako czyn o znamionach wymuszenia, ponieważ organ, oprócz innych czynów prawnie niedozwolonych, działając na korzyść osób trzecich, bezprawnie ingeruje w stosunki cywilnoprawne. Poza tym organ stworzył nie odpowiadającą stanowi faktycznemu podstawę do wydania zaskarżonej decyzji i bezprawnie ingeruje w prawo własności.
S. B. wniósł nadto o przekazanie akt postępowania do Prokuratury Okręgowej z uwagi na wysoce prawdopodobny fakt popełnienia przestępstwa poświadczenia nieprawdy w dokumencie mającym znaczenie w sprawie oraz świadomego posłużenia się nieprawdą.
Odnosząc się do zarzutów skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zaskarżone postanowienie wydane zostało m.in. na podstawie art. 127 oraz art. 128 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którymi wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. Stosując środek egzekucyjny przewidziany w art. 127 cyt. ustawy organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu postanowienie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo za zobowiązanego przez inną osobę, na jego koszt i niebezpieczeństwo (art. 128 § 1 pkt 2 cyt. ustawy). W postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku niewpłacenia kwoty w tym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych (art. 128 § 2 cyt. ustawy).
Organ odwoławczy stwierdził nadto, że w decyzji z dnia [...] r., znak: [...], organ I instancji nakazał S. B., właścicielowi nieruchomości nr [...], położonej w miejscowości, przywrócenie rowu odprowadzającego wody opadowe i roztopowe do stanu poprzedniego, w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Od decyzji tej S. B. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które decyzją z dnia [...] r., znak [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi S. B., postanowieniem z dnia 28 lipca 2009 r., II SA/Sz 868/09) skargę odrzucił.
W związku z tym należało stwierdzić, że decyzja organu I instancji z dnia [...] r., znak: [...] jest prawomocna. Zatem wniosek o uznanie jej za bezprawną jest niedopuszczalny i nie mógł być uwzględniony, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dokonało już oceny tego orzeczenia w toku kontroli instancyjnej. Poza tym postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] organ I instancji nałożył na S. B. grzywnę w wysokości [...] zł, w celu przymuszenia do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym. Jednocześnie organ wezwał zobowiązanego do wykonania obowiązków określonych w tytule wykonawczym z dnia [...] r., nr [...] w terminie do dnia [...] r. Po kontroli instancyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.
Z uwagi na to, że S. B. nie uiścił grzywny i nie wykonał nałożonego na niego obowiązku zasadne było wydanie przez organ I instancji postanowienia o wykonaniu zastępczym. Postanowienie to jest należycie uzasadnione, merytorycznie trafne i oparte na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym.
Zobowiązany zgłaszając wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wskazał na niezgodność rozstrzygnięcia z przepisami art. 64 Konstytucji RP oraz art. 140 i 222 kc. Przepis art. 64 Konstytucji RP gwarantuje prawo do ochrony własności oraz prawo dziedziczenia. W ocenie organu odwoławczego brak podstaw do stwierdzenia, że przepis ten został naruszony. Natomiast w kwestii naruszenia przepisów kodeksu cywilnego trzeba mieć na uwadze, że przedmiotem rozpatrzenia jest sprawa z zakresu prawa administracyjnego i zastosowanie przepisów innych gałęzi prawa, w tym prawa cywilnego, możliwe jest tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy przepisy prawa administracyjnego tak stanowią.
W przedmiotowej sprawie egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt. Nałożony na zobowiązanego obowiązek polega na przywróceniu rowu odprowadzającego wody opadowe i roztopowe do stanu poprzedniego, a wynika z prawomocnej decyzji administracyjnej. Istnieje zatem podstawa do zastosowania art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Organ odwoławczy stwierdził też, że w aktach sprawy znajdują się dwa tytuły wykonawcze: z dnia [...] r., znak [...] oraz z dnia [...] r., znak [...]. W obu identycznie opisana została podstawa prawna obowiązku (poz. 24 tytułu wykonawczego) oraz treść tego obowiązku, wynikająca z decyzji Burmistrza z dnia [...] r., znak: [...] (poz. 25 tytułu wykonawczego). Zgodnie z art. 32 powołanej ustawy, organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Z uwagi na to, że tytuł wykonawczy z dnia [...] r., znak [...] doręczono zobowiązanemu w przewidzianym przepisami terminie, to brak było podstaw do ponownego wystawiania tytułu wykonawczego. Postępowanie organu w tym zakresie, jakkolwiek bezzasadne, nie miało wpływu na ważność postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji.
Od powyższego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył S. B. wnosząc o uznanie decyzji Burmistrza z dnia [...] r. nr [...] za sprzeczną z obowiązującym prawem.
W ocenie skarżącego wydanie tego postanowienia przez SKO pomimo istnienia rażącej sprzeczności pomiędzy przywołaną podstawą jego wydania, a istniejącym stanem faktycznym w konsekwencji sankcjonuje bezprawne i karalne poczynania Burmistrza prowadzące do faktycznego bezprawnego wywłaszczenia działki nr [...].
W uzasadnieniu skargi S. B. szczegółowo opisał dotychczasowe postępowanie i przedstawił własną ocenę faktów poprzedzających wydanie decyzji nakładającej na niego obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej sprawowanej pod względem zgodności z prawem.
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według kryterium zgodności z prawem dała podstawę do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną skargą. Odnosząc powołany przepis do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że jej przedmiotem wykonanie zastępcze obowiązku nałożonego na skarżącego decyzją ostateczną właściwego organu. Jest to więc postępowanie w którym nie może być badana prawidłowość wydania decyzji nakładającej obowiązki, lecz prawidłowość środków prawnych zastosowanych w postępowaniu egzekucyjnym.
Zgodnie z art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonywania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt.
Organ odwoławczy oceniając prawidłowość orzeczenia zasadnie wskazał, na treść przepisów regulujących wykonanie zastępcze. W myśl art. 127 oraz art. 128 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wykonanie zastępcze ma zastosowanie, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania takiej czynności, którą może wykonać za zobowiązanego inna osoba i na jego koszt. Zastosowanie środka egzekucyjnego z art. 127 cyt. ustawy poprzedza doręczenie zobowiązanemu postanowienia, że organ egzekucyjny obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo za zobowiązanego przez inną osobę, na jego koszt i niebezpieczeństwo (art. 128 § 1 pkt 2 cyt. ustawy). W postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku niewpłacenia kwoty w tym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych (art. 128 § 2 cyt. ustawy).
Przepisy te w niniejszej sprawie zostały zastosowane prawidłowo. W decyzji z dnia [...] r., znak: [...], Burmistrz nałożył na S. B., właściciela nieruchomości nr [...], położonej w miejscowości obowiązek przywrócenia rowu odprowadzającego wody opadowe i roztopowe do stanu poprzedniego, zakreślając termin trzech miesięcy na wykonanie tego obowiązku. Orzeczenie to zostało poddane kontroli instancyjnej i Sądu administracyjnego, który postanowieniem z dnia 28 lipca 2009 r., II SA/Sz 868/09) skargę odrzucił.
Trafnie zatem organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji z dnia [...] r., znak: [...] jest prawomocna i nie może być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Organ wskazał nadto, że postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] nałożona została przez organ I instancji na S. B. grzywna w wysokości [...] zł, w celu przymuszenia do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym. Jednocześnie organ wezwał zobowiązanego do wykonania obowiązków określonych w tytule wykonawczym z dnia [...] r., nr [...]. To orzeczenie również zostało poddane kontroli instancyjnej. Trzeba też wskazać, że na tym etapie postępowania organ nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, który stwierdził, że skoro S. B. ani nie zapłacił grzywny, ani nie wykonał nałożonego na niego obowiązku, to uzasadnione było postanowienie organu I instancji o wykonaniu zastępczym.
Tak więc nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie zarzuty podniesione przez skarżącego, ponieważ dotyczą one innej części postępowania, a mianowicie nałożenia na S. B. obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego nieruchomości i pozostają poza przedmiotem sprawy związanej z wykonaniem zastępczym. Ten zaś środek egzekucyjny został zastosowany prawidłowo i poprzedzony odpowiednimi ustaleniami organu.
W związku z tym Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.