Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] r. S. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia z dnia [...] r. Nr [...] uchylającą decyzję Wójta Gminy z dnia [...]. o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku o funkcji handlowej, usługowo-mieszkalnej na działce nr [...] w T. Zarządzeniem z dnia [...] r. Przewodniczący Wydziału II ustalił wpis sądowy od skargi w wysokości 500 zł.
Zarządzeniem z dnia 12 lutego 2013 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w ustalonej wysokości 500 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi.
W dniu [...] r. skarżąca wniosła na urzędowym formularzu PPF o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła, że ma na utrzymaniu dwie uczące się córki, z mężem posiada rozdzielność majątkową, chce budować dom na który stara się o kredyt. Skarżąca podała nadto, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. W rubryce o dochodach wnioskodawcy i osób wspólnie gospodarujących skarżąca nie wpisała żadnych danych. Oświadczyła też, że nie posiada żadnego innego majątku ani ruchomego ani nieruchomości i żadnych oszczędności.
Zarządzeniem z dnia 5 marca 2013 r. Sąd zobowiązał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, zgłoszonego na urzędowym formularzu PPF poprzez:
- - wskazanie, czy zamieszkuje i prowadzi z mężem wspólne gospodarstwo domowe, jeśli tak to należy podać dochód męża i ewentualnie należy wskazać w jakiej części mąż uczestniczy w opłatach związanych z gospodarstwem, jeśli też ustalono podział w kwestii partycypowania w kosztach,
- - złożenie oświadczenia w przedmiocie comiesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego i nieruchomości rolnej, w szczególności dotyczących podatków, opłat ponoszonych w skali miesiąca za gaz, energię elektryczną, wodę, TV, telefon,
- - w związku z informacją o podjęciu starań o kredyt na budowę domu złożenie oświadczenia, czy posiada jakiekolwiek źródło dochodu, którego wykazanie jest jednym z warunków uzyskania kredytów bankowych, w szczególności złożenie dokładnego oświadczenia, czy z tytułu własności nieruchomości rolnej uzyskuje dochód ze wskazaniem źródła (podstawy, okres uzyskiwania) tych dochodów, rodzaju otrzymywanych płatności i ich wysokości w skali miesiąca (jeśli uzyskuje),
- - w przypadku braku dochodów, o których mowa powyżej, to należy podać, czy jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, czy też korzysta z pomocy społecznej,
- - nadesłanie kopii wyciągów z kont bankowych z ostatnich trzech miesięcy,
- - w terminie 14 dni, od daty otrzymania zobowiązania, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach (formularz PPF).
Zobowiązanie zostało doręczone skarżącej w dniu 11 marca 2013 r.
Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej P.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Jak wynika z akt skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych.
Wobec powyższego, należało ustalić, czy w sprawie została spełniona przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, określona w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest od wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wyjaśnić należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, stosowana jest jedynie w przypadkach, gdy strona znajduje się w naprawdę trudnej sytuacji materialnej, ekonomicznej i bytowej i stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na taką właśnie sytuację nie mogą ponieść kosztów postępowań sądowych bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny.
Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Oznacza to, iż wnioskodawca powinien przedstawić dane dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej, przemawiające za przyznaniem mu prawa pomocy. Strona zobowiązana jest przedstawić wszelkie okoliczności dowodzące, iż mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść kosztów postępowania. Informację o istotnych okolicznościach dotyczących sytuacji rodzinnej i materialnej wnioskodawcy, których analiza umożliwia Sądowi rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy podać w sposób pełny i rzetelny.
Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych musi więc odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu wskazanej przez wnioskodawcę jego sytuacji majątkowej i ekonomicznej, gdyż istotą instytucji zwolnienia od kosztów sądowych jest stosowanie jej wobec osób pozostających w ubóstwie.
W niniejszej sprawie, wobec nie uzupełnienia danych dotyczących sytuacji materialnej, rodzinnej, finansowej i bytowej skarżącej i jej rodziny (pomimo wezwania Sądu), Sąd rozpoznał wniosek skarżącej o zwolnienie jej od kosztów sądowych na podstawie oświadczeń złożonych w formularzu wniosku PPF oraz na podstawie danych wynikających z akt sprawy.
Podkreślić należy, że z treści urzędowego formularza PPF wynika, że wnioskujący o prawo pomocy obowiązany jest przedstawić Sądowi zarówno własny majątek jak i majątek osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, natomiast zaniechanie tego obowiązku będzie świadczyć o niewykazaniu istnienia materialno - prawnych przesłanek przyznania prawa pomocy. Możliwości płatnicze wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, nawet przy istnieniu rozdzielności majątkowej wspólnie gospodarujących małżonków, mają istotne znaczenie dla oceny wniosku zwłaszcza w takich sytuacjach jak niniejsza, a więc kiedy wnioskodawca twierdzi, że nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomego. Brak wskazania przez stronę skarżącą tych informacji powoduje, że Sąd nie jest w stanie ocenić możliwości poniesienia przez nią pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny, a w konsekwencji Sąd jest zobligowany do odmowy zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie częściowego prawa pomocy.
Sąd uznał, iż wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżąca nie udzieliła podstawowych informacji dotyczących sytuacji materialno – bytowej i możliwości płatniczych jej i członków gospodarstwa domowego, zaś z formularza i akt nie wynika w jakiej sytuacji finansowej znajduje się skarżąca.
Z akt wynika jedynie, że skarżąca posiada nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha oraz że planuje inwestycje budowy budynku o funkcji handlowej lub gastronomicznej z lokalem mieszkalnym na którą stara się o kredyt.
Sąd zważył, że realiach życiowych, osoba, która ubiega się o kredyt w banku, musi legitymować się źródłem dochodu. Okoliczności tej skarżąca nie wyjaśniła. Skarżąca nie wskazała też, czy z tytułu nieruchomości rolnych otrzymuje jakiekolwiek dochody lub płatności.
Zauważyć należy, że to na skarżącej spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09).
Wobec powyższego, Sąd uznał, że skarżąca nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i na tej podstawie prawnej orzekł jak w postanowieniu.