Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r., Nr [...], na podstawie 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), dalej zwanej "K.p.a.", w zw. z art. 71 ust. 2, art. 73 ust. 1, art. 74 ust. 1, art. 77 ust. 1, art. 80 ust. 1, art. 82 w zw. z art. 87 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (j.t.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1405 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania R. T. od decyzji Burmistrza C. z dnia [...] r., nr [...], odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji Burmistrza C. z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie istniejącej fermy tuczy drobiu zlokalizowanej w miejscowości S., gmina C., na działkach o nr ewid. [...], [...], [...] obręb S., po wznowieniu postępowania i przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium podało, m.in., że wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2015 r. R. T. wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną Burmistrza C.. Wnioskodawca, przywołując art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., wskazał, że jego zdaniem działka [...], której jest właścicielem, zlokalizowana jest w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, w tym w zasięgu oddziaływania zanieczyszczeń odorowych i hałasu. Wskazał, że powziął wiadomość o wydanej decyzji środowiskowej w dniu [...] r., zaś wniosek o wznowienie postępowania złożył w dniu 7 maja 2015 r. Zatem termin miesięczny na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 K.p.a., został dochowany.
Dalej Kolegium wyjaśniło, że z dokumentacji zgromadzonej w prowadzonym postępowaniu wynika, iż R. T. jest właścicielem nieruchomości nr [...]. Natomiast zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (w tym mapa ewidencyjna, wypisy z ewidencji gruntów oraz raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko) dowodzi, iż realizacja planowanego przedsięwzięcia polegająca na rozbudowie fermy tuczu drobiu na działkach [...], [...], [...] obręb S., nie spowoduje przekroczenia dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń czy norm hałasu, a oddziaływanie na środowisko zamknie się w granicach działek inwestycyjnych. Dlatego też stronami postępowania są właściciele działek inwestycyjnych, tj. działki nr [...], [...], [...] oraz właściciele działek bezpośrednio z nimi sąsiadującymi, tj. dz. nr [...], [...], [...], [...] i [...]. Działka nr [...] obręb S., której właścicielem jest R. T. nie jest działką bezpośrednio sąsiadującą z terenem inwestycyjnym.
Dlatego też nie można uznać, że wnioskodawcy przysługiwał status strony postępowania. Nie udało się bowiem podważyć ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko co do zasięgu oddziaływania inwestycji na środowisko. Przedstawiona przez stronę opinia eksperta z zakresu prawa ochrony środowiska i ocen oddziaływania na środowisko nie zawiera żadnych wyliczeń podważających obliczenia odnoszące się do oddziaływania emisji na środowisko. Dlatego uznać należało, że raport o oddziaływaniu na środowisko jest prawidłowy i wynika z niego brak przekroczenia dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń czy norm hałasu, a oddziaływanie inwestycji zamknie się w granicach działek inwestycyjnych.
Podsumowując Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca nie posiadał statusu strony w postępowaniu w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, tym samym nie posiadał interesu prawnego do udziału w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją ostateczną, a w konsekwencji brak jest podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej Burmistrza C. w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie istniejącej fermy drobiu zlokalizowanej w miejscowości S., gmina C., na działkach o nr [...], [...], [...] obręb S..
Nadto Kolegium zaznaczyło, że obwieszczenia o wszczęciu postępowania w sprawie wydania środowiskowych uwarunkowań oraz o wydanych decyzjach w sprawie umieszczane były na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w C. oraz na tablicy ogłoszeń w urzędzie oraz w miejscowości S.. Dodatkowo sołtys sołectwa S. zorganizowała dla mieszkańców dwa spotkania ([...] r.). Zatem uznać należy, że wnioskodawca przy zachowaniu należytej staranności miał dostęp do informacji dotyczących planowanej inwestycji i mógł złożyć swoje ewentualne uwagi i wnioski dotyczące inwestycji w ramach udziału społeczeństwa w postępowaniu.
Powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. R. T. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie:
- 1. naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 28 K.p.a., w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez uznanie, iż R. T. jako właściciel działki ewidencyjnej [...] obręb S. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji polegającej na rozbudowie istniejącej Fermy Tuczu Drobiu, zlokalizowanej w miejscowości S. gm. C. na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...] obręb S., gdy tymczasem przedmiotowe postępowanie dotyczy interesu prawnego wnioskodawcy, którego działka niewątpliwie mieści się w zakresie oddziaływania przedmiotowej inwestycji. Nadto przedłożone przez wnioskodawcę dowody w postaci odpisu Księgi wieczystej nr KW [...] wraz z wypisem i wyrysem z rejestru gruntów dotyczącym zabudowanej działki gruntu nr [...] w m. S., opinii eksperta z zakresu prawa ochrony środowiska i ocen oddziaływania przedsięwzięć na środowisko dr P. D. wskazują na oczywistą nieprawidłowość i nierzetelność raportu środowiskowego sporządzonego przez inwestora, a stanowiącego podstawę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] r.;
- 2. naruszenie art. 138 § 1 K.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 149 § 2, art. 7, 8, 9, 77, 80 K.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia w zakresie utrzymania w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji gdy organ ten pomimo ciążącego na nim obowiązku nie przeprowadził postępowania co do przyczyn wznowienia wskazanych we wniosku, nadto w zaskarżonej obecnie decyzji organ w ogóle nie wykazał jakiejkolwiek inicjatywy w zakresie ustalenia prawdy materialnej, w szczególności nie odniósł się wyczerpująco do podniesionych w odwołaniu zarzutów acz powielił tylko twierdzenia organu I instancji zawarte w uzasadnieniu wydanej przezeń decyzji, bez dokonania rzetelnej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.
W oparciu o powyższe uchybienia strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego na rzecz skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zajętego w sprawie, wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.)
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd stwierdził, że narusza on prawo skutkujące koniecznością jego uchylenia (art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a.).
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się w pierwszej kolejności do rozstrzygnięcia, czy skarżącemu przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym wydaniem przez Burmistrza C. decyzji z dnia [...] r. określającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie fermy tuczu drobiu. Ustalenie bowiem, że skarżący jako strona nie brał udziału w tym postępowaniu uzasadnia wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., a następnie uchylenie decyzji dotychczasowej i wydanie nowej decyzji, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. W przypadku zaś, gdy organ stwierdzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. brak podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej to wówczas, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. odmawia jej uchylenia i taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Wskazać zatem należy, że krąg stron w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia należy ustalać mając na uwadze ogólną regulację odnoszącą się do strony postępowania zawartą w art. 28 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Rację ma Kolegium stwierdzając, że interes prawny, o którym mowa w art. 28 K.p.a. to interes, który pozostaje w bezpośrednim, indywidulanym, konkretnym, realnym i aktualnym związku z przedmiotem danego postępowania. Rzeczony interes winien opierać się na konkretnym przepisie prawa materialnego, z którego strona wywodzi prawo do uczestnictwa w danym postępowaniu administracyjnym. Niezbędne jest zatem ustalenie związku o charakterze materialnoprawnym między sytuacją jednostki a powszechnie obowiązującą normą prawa materialnego (por. wyroki NSA: z dnia 8 stycznia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 1859/12, z dnia 4 kwietnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 2685/12; wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 maja 2014 r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2657/13, w Szczecinie z dnia 30 stycznia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 996/13).
Dla ustalenia stron postępowania w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, innych niż wnioskodawca (podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy), konieczne jest zatem prawidłowe ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Z przepisów art. 72 ust. 2 pkt 1, art. 74 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy wynika, że chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy (por. Krzysztof Gruszecki "Komentarz do art. 73 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko", LEX/el 2013, teza 4 i 5). Normy i ich ewentualne przekroczenia mają znaczenie dla treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie dla posiadania przymiotu strony w rozumieniu art. 28 K.p.a.
Stroną analizowanego postępowania jest więc właściciel nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. W tym sensie o interesie prawnym tego podmiotu świadczy także prawo do niezakłóconego korzystania z nieruchomości, wynikające z art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 108/12 dostępny w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tym samym, podstawowym kryterium decydującym o uznaniu za stronę właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji jest stwierdzenie, że na ową nieruchomość rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia. Zazwyczaj dotyczyć to będzie nieruchomości bezpośrednio graniczących z terenem inwestycji. Jednakże w każdym przypadku organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach winien należycie ustalić obszar oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, biorąc pod uwagę przede wszystkim dane wynikające z dokumentów dostarczonych przez inwestora.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, żeby organ odwoławczy dokonał analizy akt sprawy w kierunku ustalenia, czy nieruchomość skarżącego znajduje się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Kolegium uznając skarżącego za osobę nieposiadającą przymiotu strony, oparło się na stanowisku organu I instancji, że działka nr [...], stanowiąca własność skarżącego, nie znajduje się w obrębie oddziaływania spornej inwestycji, bowiem jej oddziaływanie zamknie się w granicach działek inwestycyjnych, tj. działki nr [...], nr [...] i nr [...].
W ocenie Sądu takie stanowisko organów nie jest prawidłowe. Z przedłożonego przez inwestora "Raportu oddziaływania na środowisko" (załącznika nr 11) wynika, że ferma tuczu drobiu emituje do atmosfery pył PM-10, dwutlenek siarki, tlenki azotu, pyły zawieszone PM 2,5 i tlenek węgla. Analiza graficznych wykresów obrazujących stężenia tych substancji w zależności od odległości od źródła emisji, tj. fermy tuczu drobiu, wskazuje natomiast, że każda z tych substancji docierać będzie na działkę należącą do skarżącego. Wprawdzie ich stężenie nie będzie przekraczało dopuszczalnych norm, jednak jak już wyżej wyjaśniono, nie ma to decydującego znaczenia do ustalenia czy skarżącemu przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym wydaniem przez Burmistrza C. decyzji z dnia [...] r. określającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie fermy tuczu drobiu.
Istotne jest to, czy nieruchomość należąca do skarżącego znajduje się w zasięgu oddziaływania planowanej inwestycji. Stwierdzić zatem należy, że przedstawione w tych dokumentach zasięgi oddziaływania obejmują działkę skarżącego nr [...].
Brak dokonania przez organ odwoławczy ustaleń w powyższym zakresie stanowi uchybienie obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz dokonania oceny całości materiału dowodowego i tym samym naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Ponadto w przypadku organu odwoławczego prowadzi to również do naruszenia wyrażonej w art. 15 K.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i obowiązku ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy przez ten organ.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ obowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i dokonać oceny ustalonych okoliczności na gruncie art. 28 K.p.a., pod kątem posiadania przez skarżącego ogólnie pojętego interesu prawnego w postępowaniu o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. W kwestii kosztów postępowania sądowego, obejmujących wpis od skargi orzeczono w pkt II na zasadzie art. 200 tej ustawy.