Uzasadnienie
W dniu [...] J. S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na córkę O. S. Do wniosku załączyła m. in. zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w [...] r., zaświadczenie o wysokości należnego zryczałtowanego podatku wykazanego przez męża w zeznaniu rocznym za [...] r., a także zaświadczenia, że [...] dorosłych dzieci skarżącej nie składało zeznań podatkowych za [...] r. Ponadto załączyła kserokopię decyzji o utracie przez męża prawa do zasiłku z dniem [...] r., oraz zaświadczenie od pracodawcy o swoich dochodach uzyskanych w [...] r.
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 3 pkt 11, art. 5, 8, 47, w zw. z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 2255 z późn. zm.), odmówił przyznania zasiłku rodzinnego. Wskazał, że zasiłek rodzinny przysługuje wówczas, gdy średni miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł., a w przypadku wnioskodawczyni dochód ten wynosi [...] zł., zatem przekracza dopuszczalną wysokość.
W odwołaniu od decyzji J. S. wskazała, że organ wyliczył dochód jej rodziny za [...] r. nie uwzględniając przedłożonych dokumentów za [...] r., tymczasem w [...] r. była zdrowa i pracowała po [...] godzin tygodniowo, a jej mąż prowadził firmę, tymczasem aktualnie jest on osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wnioskodawczyni natomiast w [...] r. chorowała, dlatego jej dochody się zmniejszyły, co potwierdzają załączone do wniosku zaświadczenia o dochodach uzyskanych w [...] i [...] [...] r., a także orzeczenie o czasowym znacznym stopniu niepełnosprawności. Oświadczyła, iż z jej wyliczeń wynika, że w [...] r. miesięczny dochód na jednego członka rodziny nie przekracza [...] zł. Ponadto wskazała, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ I instancji przyznał jej zasiłek rodzinny na [...] dzieci.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazało, że do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego organ I instancji przyjął dochód wnioskodawczyni i jej męża zgodnie z zaświadczeniami wystawionymi przez urząd skarbowy. Wskazał, że w przypadku wnioskodawczyni nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawierającym definicję dochodu utraconego w rozumieniu ustawy. Ponieważ zasiłek rodzinny przysługuje w myśl art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 zł., a dochód ten wyniósł w przypadku rodziny wnioskodawczyni w [...] r. [...] zł., organ I instancji zasadnie odmówił przyznania zasiłku. Organ odwoławczy wskazał, że w przypadku rodziny wnioskodawczyni maksymalny dochód uprawniający do zasiłku rodzinnego wynosi [...] zł. tymczasem faktyczny dochód miesięczny rodziny wnioskodawczyni w [...] r. stanowiła kwota [...] zł., a przekroczenie miesięcznego dochodu rodziny wyniosło [...] zł. W tej sytuacji nie znajduje także zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy zgodnie z którym, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany (tj. 43 zł.), zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym.
Przekroczenie miesięcznego dochodu rodziny wnioskodawczyni wyniosło [...] zł. i było wyższe niż 43 zł. Ponieważ przepisy regulujące prawo do świadczeń rodzinnych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, żadne szczególne okoliczności nie mogą mieć wpływu na prawo do świadczeń w sytuacji, gdy jakikolwiek z niezbędnych warunków uprawniających do świadczenia nie został spełniony.
W skardze do Sądu J. S. podniosła te same argumenty co w odwołaniu od decyzji, dotyczące zmniejszenia się dochodów rodziny w [...] r. Oświadczyła, że mąż jest nadal osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a skarżąca uzyskuje dochody netto poniżej [...] zł. na [...] osobową rodzinę, ponieważ [...] są studentami [...] roku studiów dziennych i nie otrzymują stypendium.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Przeprowadzone pod tym kątem badanie zaskarżonej decyzji doprowadziło do uznania przez Sąd, że skarga jest zasadna.
Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 2255 z późn. zm.), zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny, oznacza to w myśl art. 3 pkt 2 ustawy, przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zgodnie z art. 5 ust 4 tej ustawy, w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się, pomniejszonego o utracony dochód.
Dochód, w myśl art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, oznacza przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Natomiast, utrata dochodu w myśl art. 3 pkt 23 oznacza utratę dochodu spowodowaną:
- a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,
- b) utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych,
- c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło,
- d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego,
- e) nieotrzymywaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych,
- f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej.
W rozpatrywanej sprawie organy orzekające nie wskazały w jaki sposób ustaliły dochód członków rodziny skarżącej przyjęty za podstawę do obliczeń. Organ I instancji w ogóle nie wskazał kwoty dochodu za [...] r. i z czego kwota ta wynika, a organ odwoławczy stwierdził jedynie w uzasadnieniu decyzji, że faktyczny miesięczny dochód rodziny skarżącej wyniósł w [...] r.[...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę [...] zł.
Tymczasem z wniosku o zasiłek rodzinny wynika, że dochód rodziny skarżącej wyniósł w [...] r. [...] zł., z czego [...] zł. to dochód skarżącej, a [...] zł. dochód męża skarżącej. Natomiast z załączonych do wniosku zaświadczeń z urzędu skarbowego wynika, że skarżąca w [...] r. uzyskała dochód w kwocie [...] zł., a jej mąż [...] zł. Ponadto ze znajdującej się w aktach administracyjnych decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...] na którą także powoływała się J. S. w odwołaniu od decyzji i skardze do Sądu wynika, że jej mąż od dnia [...] r. utracił prawo do zasiłku dla bezrobotnych z powodu maksymalnego okresu jego pobierania.
Organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły, w jaki sposób ustaliły dochód rodziny skarżącej w [...] r., a także czy dochody męża skarżącej za [...] r. zostały zaliczone do dochodu rodziny za rok [...], czy też zostały uznane za dochody utracone, a jeśli tak to na jakiej podstawie prawnej.
Powyższe uchybienia oznaczają, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne przeprowadzono z naruszeniem zasad określonych w art. 7 i 77 § 1 kpa, tj. nie zebrano w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzono całego materiału dowodowego, mającego istotne znaczenie w sprawie.
Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane także z naruszeniem art. 107 kpa. Przepis ten określa podstawowe części składowe, jakie powinna zawierać decyzja. Do tych części ustawodawca zalicza między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia obejmującego dyspozytywną jego część. Ta część uzasadnienia jako jeden z elementów decyzji winna zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów, oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowe zredagowanie pod względem faktycznym i prawnym uzasadnienia decyzji ma istotne znaczenie dla zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 kpa. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez w trakcie toczącego się postępowania.
Odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Brak odniesienia się przez organy do podnoszonych przez stronę zarzutów i przedłożonych dowodów stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien w uzasadnieniu decyzji wskazać sposób obliczenia dochodu rodziny, będący podstawą rozpatrzenia wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego, ustosunkowując się do zarzutów skarżącej w kwestii dotyczącej utraty dochodu przez nią i jej męża w [...] r., jak również wyjaśnić przyczyny przyznania zasiłku rodzinnego decyzją Nr [...] z dnia [...] r. w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku wynika z regulacji zawartej w art. 152 tej ustawy.