Wyrok WSA w Szczecinie z 8 sierpnia 2024 r., II SA/Sz 210/24

Uzasadnienie

1. Decyzją administracyjną nr WITD.DI.0152.IV1416/49/22 z dnia 17 października 2022 r. [...]i Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na P. G. (dalej przywoływany jako: "Skarżący") prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: [...] G. P. karę pieniężną w wysokości 5.500 (słownie: pięć tysięcy pięćset) złotych. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło: niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi, a także naruszenie obowiązku terminowego pobierania danych z tachografu - za każdy pojazd.

Powyższe naruszenia zostały stwierdzone przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego podczas kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki D. o nr rej. [...] oraz naczepy marki K. o nr rej. [...], przeprowadzonej w dniu 2 września 2022 r., na drodze ekspresowej [...], MOP L.. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony. Kontrolowanym zespołem pojazdów kierowca M. W. wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy z W. do S. w imieniu Skarżącego. Podczas kontroli kierowca okazał wypis z licencji nr [...] dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy udzielonej ww. przedsiębiorcy. Przebieg kontroli został opisany w protokole z dnia 2 września 2022 r. nr WITD.DI.P.IV1416/441/22.

2. Pismem z dnia 26 października 2022 r. Skarżący złożył odwołanie od decyzji Organu I instancji, zarzucając naruszenie:

art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia decyzji tylko na części zgromadzonego materiału dowodowego, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy, art. 8 k.p.a. poprzez sformułowanie decyzji w sposób nie budzący zaufania do organów władzy publicznej.

Skarżący wyjaśnił, że w dniu 13 sierpnia 2022 r. nie miała miejsca celowa jazda bez zalogowanej karty kierowcy lecz po zmianie kierowcy nowy kierowca nie mógł zalogować swojej karty kierowcy ponieważ tachograf sygnalizował awarię urządzenia - co widać na sporządzonej dokumentacji fotograficznej. Przedsiębiorca skontaktował się z warsztatem, którego pracownik poinformował, że gdy sytuacja się powtórzy to należy podjechać do warsztatu w celu ustalenia przyczyny awarii. Zdaniem Skarżącego jazda bez karty kierowcy wynikała z faktu chwilowej awarii tachografów, które to urządzenie uniemożliwiało zalogowanie karty kierowcy.

3. Decyzją z dnia 26 stycznia 2024 r. nr BP.501.2171.2022.0993.GR4.521824 Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił decyzję Organu I instancji w całości i nałożył na Skarżącego karę w wysokości 5.000 zł.

Organ odwoławczy po przytoczeniu przepisów mających zastosowanie w sprawie uznał, że zostało udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci m.in. protokołu kontroli drogowej, protokołu przesłuchania świadka, danych cyfrowych pobranych z tachografu i karty kierowcy, dokumentów przewozowych, że Skarżący w dniu 13 sierpnia 2022 r. wykonywał przewóz drogowy, w trakcie którego kierowca nie rejestrował swojej aktywności na karcie kierowcy. Naruszenie zostało stwierdzone w dniu 2 września 2022 r. przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego podczas kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki D. o nr rej. [...] oraz naczepy marki K. o nr rej. [...] Kontrolowanym zespołem pojazdów kierowca M. W. wykonywał międzynarodowy transport drogowy w imieniu Skarżącego. Na podstawie danych pobranych z tachografu i karty kierowcy kontrolujący ustalili, że w dniu 13 sierpnia 2022 r. od godz. 18:10 do godz. 19:46 pojazd marki D. o nr rej. [...] prowadzony był bez zalogowanej karty kierowcy na dystansie 77,31 km.

W celu ustalenia okoliczności wykonywania jazdy bez zalogowanej karty kierowcy inspektorzy przesłuchali kontrolowanego kierowcę w charakterze świadka. M. W. zeznał, że w dniu 13 sierpnia 2022 r. na wysokości MOP M. zatrzymał pojazd, po czym go opuścił i przesiadł się do busa, którym przyjechał jego pracodawca. Do pojazdu marki DAF o nr rej. [...] wszedł kierowca P. G. - przedsiębiorca dalej kontynuował przewóz. Ustalony w trakcie kontroli stan faktyczny polegający na wykonywaniu przewozów bez zalogowanej karty kierowcy kontrolujący zakwalifikowali jako naruszenie polegające na niewłaściwej obsłudze sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi. Przebieg kontroli został opisany w protokole kontroli nr WITD.DI.P.IV1416/441/22 z dnia 2 września 2022r.

W trakcie prowadzonego postępowania Skarżący wyjaśnił, że jazda bez zalogowanej karty kierowcy była następstwem chwilowej awarii urządzenia. Po zalogowaniu karty kierowcy P. G. wylogowało kartę i gdy chciał on ponownie zalogować kartę kierowcy tachograf uniemożliwił ponownie zalogowanie. Przedsiębiorca skontaktował się warsztatem zajmującym się instalacją tachografów, w którym od pracownika otrzymał informację, że jeżeli sytuacja się powtórzy należy podjechać w celu ustalenia chwilowej awarii urządzenia rejestrującego.

Powyższym wyjaśnieniom nie dał wiary Organ I instancji wskazując, że z danych cyfrowych nie wynikało by nastąpiło logowanie karty kierowcy P. G. do tachografu w dniu 13 sierpnia 2022 r. oraz że przedsiębiorca wiedząc, że tachograf uniemożliwia zalogowanie karty kierowcy nie dokonał dwóch wydruków pierwszego z momentu rozpoczęcia jazdy bez zalogowanej karty kierowcy i drugiego z momentu zakończenia jazdy bez karty kierowcy wraz z opisem powstałej sytuacji.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko Organu I instancji w zakresie w jakim organ uznał, że w dniu 13 sierpnia 2022 r. doszło do nieuprawnionej jazdy bez zalogowanej karty kierowcy. Organ odwoławczy nie dał wiary stronie twierdzącej, że karta kierowcy P. G. została zalogowana do tachografu, a następnie urządzenie z nieznanych powodów wylogowało kartę i uniemożliwiło ponowne zalogowanie. Z danych cyfrowych pobranych w trakcie kontroli z tachografu zainstalowanego w pojeździe marki D. o nr rej. [...] wynika, że w dniu 13 sierpnia 2022 r. karta kierowcy M. W. została zalogowana do tachografu o godz. 18:10 i minutę później pojazd rozpoczął jazdę bez zalogowanej karty kierowcy. Jazda bez zalogowanej karty kierowcy była wykonywana bez zatrzymania pojazdu przez 1 godzinę i 24 minuty. Przedsiębiorca wyjaśnił, że w dniu 13 sierpnia 2022 r. miał wiele spraw do załatwienia, ale nawet mając dużo spraw do załatwienia kierowca widząc, że karta kierowcy nie jest zalogowana winien zatrzymać pojazd i ustalić przyczynę, dla której tachograf uniemożliwia logowanie karty kierowcy.

Tego, jak podkreślił Organ, Skarżący nie uczynił. Nie można, zdaniem Organu, takiego postępowania usprawiedliwić faktem, że jazda odbywała się na trasie szybkiego ruchu gdzie nie można zatrzymywać pojazdu, ponieważ z danych pobranych w trakcie kontroli wynika, że karta kierowcy P. G. nie została w dniu 13 sierpnia 2022 r. zalogowana do tachografu. Organ podkreśla, że obowiązkiem kierowcy przed rozpoczęciem przewozu pojazdem wyposażonym w tachograf jest zalogowanie karty kierowcy i dokonanie wpisów za okres, w którym karta kierowcy nie była zalogowana. Tak wiec gdyby Skarżący zalogował do tachografu w dniu 13 sierpnia 2022 r. swoją kartę kierowcy i dokonał wpisu manualnego, do którego był obowiązany fakt ten zostałby zanotowany przez urządzenie rejestrujące. Tymczasem przedsiębiorca powyższej czynności nie wykonał. Widząc, że karta kierowcy nie jest zalogowana próbowałby ją zalogować i w tym celu zatrzymałby pojazd.

Tymczasem jazda bez karty kierowcy wykonywana była w dniu 13 sierpnia 2022 r. tak jak by nic się nie działo. Samo zdjęcie na którym uwidoczniony jest wyświetlany komunikat z informacja awarii tachografu nie ma dat jego sporządzenia, a tym samym trudno dać wiarę, że zostało faktycznie sporządzone w dniu 13 sierpnia 2022 r. w trakcie jazdy bez zalogowanej karty kierowcy. Informacja o chwilowej awarii tachografu w dniu 13 sierpnia 2022 r. jest niewiarygodna w świetle zgromadzonych materiałów dowodowych. Organ I instancji słusznie wskazał, zdaniem Organu odwoławczego, że w sytuacji niemożliwości zalogowania karty kierowcy Skarżący obowiązany był wykonać wydruk z tachografu przed rozpoczęciem jazdy bez zalogowanej karty kierowcy i opisać na nim przyczynę jazdy bez karty kierowcy oraz stan licznika oraz kolejny wydruk po zakończeniu jazdy bez karty kierowcy. Powyższych wydruków Skarżący nie uczynił.

Przesłany w trakcie kontroli wydruk z tachografu z opisem nie zawiera pierwszej strony na której urządzenie automatycznie rejestruje dane dotyczące daty oraz okresów jazdy. Organ wskazuje, że gdyby tachograf się zawiesił i uniemożliwił zrobienie wydruku z tachografu na początku jazdy bez zalogowanej karty kierowcy tym samym awaria ta uniemożliwiłaby również zrobienie wydruku na koniec jazy bez zalogowanej karty kierowcy. Tymczasem po wykonanej jeździe bez zalogowanej karty kierowcy tachograf tak jak się niespodziewanie zawiesił tak również niespodziewanie się odwiesił i umożliwił zrobienie wydruku z tachografu. Zdaniem Organu odwoławczego jazda pojazdem marki D. o nr rej. [...] w dniu 13 sierpnia 2022 r. bez zalogowanej karty kierowcy była świadomym postępowaniem kierowcy i nie wynikała z awarii urządzenia jak to utrzymuje Skarżący w odwołaniu.

Organ podkreślił, że jazda pojazdem bez zalogowanej karty kierowcy do tachografu wypełnia przesłanki naruszenia określonego w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Natomiast by stan faktyczny polegający na wykonywaniu jazdy bez zalogowanej karty kierowcy mógł być zakwalifikowany jako naruszenie określone w lp. 6.3.5 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, kierowca powinien wyjąć z tachografu swoją kartę kierowcy przed zakończeniem wykonywanego przewozu. Oznacza to, że kierowca powinien zalogować do tachografu swoją kartę kierowcy i z zalogowaną kartą kierowcy wykonywać przewóz, a przed zakończeniem przewozu wyjąć z tachografu kartę kierowcy (ponieważ skończył mu się czas pracy i chce ukryć fakt wykonywania jazdy z naruszeniem norm socjalnych). Taka sytuacja, zdaniem Organu, nie wystąpiła w dniu 13 sierpnia 2022 r., ponieważ kierowca od momentu rozpoczęcia przewozu nie zalogował do tachografu swojej karty kierowcy, co oznacza, że nie doszło do wylogowania karty przed zakończeniem wykonywania przewozu.

Przedsiębiorca w trakcie prowadzonego postępowania, nie wykazał zdaniem Organu, że jazda bez zalogowanej karty kierowcy wynika z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy np. awaria tachografu - takiej okoliczności, zdaniem Organu, Strona nie udowodniła. Wobec powyższego Organ odwoławczy uznał, że Organ I instancji prawidłowo zakwalifikował stan faktyczny polegający na wykonywaniu jazdy bez zalogowanej karty kierowcy w dniu 13 sierpnia 2022 r. jako naruszenie określone w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym i utrzymał w mocy karę pieniężną w wysokości 5.000 złotych nałożoną na stronę za naruszenie polegające na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.

Odnośnie naruszenia Ip. 6.3.18 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym Organ odwoławczy uznał, że Organ I instancji błędnie ustalił, że Skarżący nie sczytywał danych z karty kierowcy w ustawowym terminie wynoszącym co 90 dni zarejestrowanej aktywności.

Organ odwoławczy wskazał, że rozporządzeniem 581/2010 Komisja Europejska określiła terminy na wczytywanie danych cyfrowych z karty kierowcy i urządzenia rejestrującego. Terminy te wynoszą 28 dni zarejestrowanej działalności w przypadku obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy i 90 dni zarejestrowanej działalności w przypadku obowiązku wczytywania danych z urządzenia rejestrującego. Przy czym dni zarejestrowanej działalności nie można utożsamiać z dniami kalendarzowymi, ponieważ gdyby ustawodawca chciał by były to dni kalendarzowe to by to wskazał wprost. Stąd też dni zarejestrowanej aktywności to dni, w których pojazd się poruszał, a tym samym tachograf zarejestrował aktywność inną niż odpoczynek. Z danych pobranych z tachografu zainstalowanego w pojeździe marki D. o nr rej. [...] wynika, że od ostatniego pobrania danych cyfrowych z tachografu do dnia kontroli minęło 21 dni zarejestrowanej aktywności. Oznacza to że na dzień 02.09.2022 r. nie został przekroczony termin wynoszący 90 dni zarejestrowanej aktywności liczonych od ostatniego sczytania danych.

Mając powyższe na uwadze Organ odwoławczy uchylił karę pieniężną w wysokości 500 złotych nałożoną na Stronę przez Organ I instancji za naruszenie obowiązku wczytywania danych urządzenia rejestrującego - za każdy pojazd i umorzył postępowanie w tej części.

Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał, że w czasie kontroli inspektorzy udowodnili w sposób nie budzący wątpliwości, że w dniu 13 sierpnia 2022 r. kierowca P. G. wykonywał przewóz drogowy w imieniu własnym pojazdem marki D. o nr rej. [...] bez zalogowanej karty kierowcy. Strona zaś, w ocenie Organu nie wykazała, że jazda bez zalogowanej karty kierowcy wynikała z okoliczności, na które przedsiębiorca nie miał wpływu lub którym nie mógł zapobiec. Ustalenia faktyczne uzyskane w trakcie kontroli nie budziły wątpliwości i jednoznacznie wskazywały na powstanie naruszenia określonego w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

4. Niezadowolony z treści rozstrzygnięcia Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję GITD o nałożeniu kary pieniężnej, decyzji zarzucając:
1) naruszenie przepisów art. 107 § 3 K.p.a. poprzez oparcie decyzji tylko na części materiału dowodowego, z pominięciem dowodów oraz oświadczeń przedstawionych przez stronę w trakcie postępowania administracyjnego oraz w odwołaniu od decyzji I instancji, co ma zasadniczy wpływ na wadliwość skarżonego rozstrzygnięcia,
2) Istotne naruszenie art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w związku z lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym w związku z wadliwą interpretacją stanu faktycznego prowadzącą do uznania, iż wyjęcie przez kierowcę karty z tachografu jest naruszeniem objętym sankcją określoną w komentowanym przepisie, wskutek czego zawyżono karę pieniężną nałożoną na przedsiębiorcę
3) naruszenie przepisów art. 35 § 1 - 3 K.p.a. poprzez bezzasadne wydłużenie czasu trwania postępowania administracyjnego w ramach II instancji z ustawowego miesiąca aż do 14 miesięcy;
4) naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. poprzez oparcie decyzji na niejednoznacznym i niepełnym materiale dowodowym;

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że zarówno podczas postępowania prowadzonego na etapie I instancji, jak i w odwołaniu od decyzji LWITD argumentował, że kierowca realizujący przewóz nie popełnił żadnego naruszenia wyjmując kartę z tachografu w okresie od g. 18:10 do 19:46 dnia 13.08.2022. Skarżący opisując przebieg wydarzeń wskazał, że w dniu 13.08.2022 kierowca w godzinach popołudniowych skontaktował się ze swoim pracodawcą celu poinformowania, że zabraknie mu czasu na dojazd do miejsca docelowego.

Skarżący wraz ze swoim kierowcą podjęli decyzję, że przedsiębiorca podjedzie do pojazdu zmierzającego do siedziby i zamieni się z kierowcą (kierowca miał wrócić samochodem osobowym do miejsca zamieszkania). W odległości około 80 km od siedziby firmy na parkingu MOP przy drodze ekspresowej nr 3 doszło do zamiany kierowców, zaś za kierownicą usiadł przedsiębiorca, Skarżący. Ponieważ w tym dniu miał zaplanowanych jeszcze wiele czynności związanych z prowadzeniem działalności, wymiana za kierownicą odbyła się w tempie, zaś wszelkie inne uzgodnienia z kierowcą miały być poczynione po zbliżającym się weekendzie.

Skarżący relacjonował, że zalogował się do tachografu w sposób standardowy, lecz kilkadziesiąt sekund później (będąc już z powrotem na drodze) wyświetlacz w tachografie zaczął pulsować i w urządzeniu pojawiła się informacja "awaria wewnętrzna", zaś karta została automatycznie wysunięta i nie było możliwości włożenia jej z powrotem do tachografu (tachograf cały czas wysuwał kartę). Na tę okoliczność pracodawca sporządził też fotografię (została wykonana w czasie jazdy - dołączono materiał dowodowy do wyjaśnień i do odwołania od decyzji Organu I instancji). Po zakończeniu przewozu przed godziną 18:00 kierowca - Skarżący próbował ponownie włożyć kartę bez rezultatu. Tachograf nie reagował na naciskanie przycisków ani próby sporządzenia wydruku - "zawiesił się". W tym samym dniu Skarżący zadzwonił do zakładu legalizacyjnego zajmującego się w S. naprawą tachografów z pytaniem o procedury w takim przypadku i w celu umówienia się na pilną naprawę.

Jednakże w dniu 15.08.2022 po uruchomieniu pojazdu okazało się, że błąd się już nie wyświetla w tachografie - po kontakcie z zakładem legalizacji tachografów postanowiono, że przewozy będą kontynuowane aż do momentu ponownego pojawienia się tego błędu - wówczas pojazd zostanie skierowany do naprawy. W konsultacji z przedstawicielem serwisu uznano, że na podstawie jednego zdarzenia (które samoczynnie ustąpiło) nie ma możliwości jednoznacznego ustalenia przyczyn pojawienia się tego błędu. Na potwierdzenie tego faktu strona przesłała do LWITD opis sytuacji sporządzony w dniu zdarzenia oraz oświadczenie z zakładu zajmującego się naprawą i kontrolą tachografów odnośnie powyższych okoliczności.

W ocenie Skarżącego, Organ, który nie dał wiary oświadczeniom jednak nie zwrócił uwagi na fakt, iż urządzenie rejestrujące się zablokowało ("zawiesiło") zatem nie reagowało na żadne polecenia użytkownika; w takim stanie rzeczy kierowca nie miał możliwości sporządzenia wydruku czy wykonania innych czynności przy urządzeniu, które nie reagowało na komendy wydawane przez kierowcę przy użyciu przycisków sterujących urządzenia. Okoliczności przedstawione przez Organ w treści skarżonej decyzji, jak podkreślił Skarżący, w szczególności sugestie "co przewoźnik powinien uczynić" w przedstawionym stanie rzeczy nie odnoszą się do faktów, lecz mają charakter "życzeniowy".

W tym stanie faktycznym, zdaniem Skarżącego, rozporządzenie 165/2014 (UE) nie przewiduje żadnych procedur ani instrukcji dla kierowcy. Co więcej, rozporządzenie to nie przewiduje w ogóle możliwości powstania takiej sytuacji, jaka wydarzyła się zgodnie z opisem strony. Zatem uznać należy, że w przypadku wystąpienia awarii tachografu "w czasie jazdy" unijny prawodawca nie nakazuje natychmiastowego zatrzymania pojazdu, niezwłocznego sprawdzenia przyczyn niesprawności urządzenia itp. Przeciwnie, zgodnie z art. 37 ust. 1 rozporządzenia 165/2014 (UE) przewoźnik może kontynuować podróż pojazdem aż do 7 dni (z uszkodzonym tachografem) ergo nie istnieje obowiązek niezwłocznej weryfikacji przyczyn wystąpienia usterki tachografu.

W drugiej części uzasadnienia skargi Skarżący wskazał, że Organ dokonał błędnej subsumcji lp. 6.2.1 zał. 3 do u.t.d., wskutek czego zawyżył karę pieniężną. Ustalone przez kontrolującego okoliczności związane z podróżowaniem bez karty w tachografie odpowiadają, zdaniem Skarżącego, naruszeniu określonemu w lp. 6.3.5 załącznika nr 3 do u.t.d., zgodnie z którym karę 3000 zł nakłada się za czyn polegający na niedopuszczalnym wyjęciu wykresówek lub karty kierowcy, mające wpływ na rejestrację danych. Skoro Organ w treści decyzji wprost stwierdza, że wyjęto kartę podczas podróży wskutek czego doszło do nierejestrowania aktywności na tej karcie, to takie naruszenie, jak podkreślił Skarżący, odpowiada wprost treści lp. 6.3.5 załącznika 3 do u.t.d., które stanowi lex spacialis w stosunku do lp. 6.2.1 zał. 3 do u.t.d., ponieważ odnosi się do konkretnej okoliczności wpływającej na ciągłość i kompletność procesu rejestracji pracy kierowcy, ale także będącej wynikiem “niewłaściwej obsługi urządzenia rejestrującego, o której mowa w lp. 6.2.1 zał. 3 do u.t.d.

W konsekwencji, w ocenie Skarżącego, lp. 6.2.1 zał. 3 znajduje zastosowanie tam, gdzie następuje bezpośrednia ingerencja w działanie tachografu zakłócająca jego pracę, zaś lp. 6.3.5 przewiduje karę za jednoznacznie zdefiniowany sposób manipulacji polegający na wyciągnięciu karty w trakcie przewozu, z czym mamy do czynienia w przypadku Skarżącego. Zastosowanie sankcji 6.2.1 zał. 3 do u.t.d. miało w ocenie Strony jedynie prowadzić do maksymalizacji kary pieniężnej, co z pewnością nie stanowi realizacji dyrektywy określonej w art. 8 § 1 K.p.a.

5. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

6. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, skutkuje uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja Organu I instancji naruszają prawo w stopniu powodującym konieczność uchylenia decyzji zarówno GITD jak i Organu I instancji.

7. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.

Podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, która w art. 92a ust. 1 przewiduje m.in. odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów ustalających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie.

Celem kary nałożonej w oparciu o przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu tj. wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Go 83/24).

Zgodnie z art. 87 ust. 1 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców.

W myśl art. 92b ust. 1 u.t.d., nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił:

1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:
a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006,
b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014,
c) Umowy AETR,
d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców;
2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

Stosownie zaś do treści art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Z kolei art. 4 pkt 22 lit. h u.t.d. stanowi, że użyte w ustawie obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznaczają obowiązki lub warunki wynikające m.in. z przepisów ustawy oraz z rozporządzenia (UE) nr 165/2014, lub aktów wykonawczych do rozporządzenia (UE) nr 165/2014.

Zgodnie z art. 32 ust. 1, 3 rozporządzenia (UE) nr 165/2014, przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy zapewniają poprawne działanie i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy. Przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy stosujący tachografy analogowe zapewniają ich poprawne działanie i prawidłowe stosowanie wykresówek. Przedsiębiorstwa transportowe są odpowiedzialne za naruszenia niniejszego rozporządzenia popełnione przez swoich kierowców lub kierowców będących w ich dyspozycji. Państwa członkowskie mogą jednak uzależnić taką odpowiedzialność od naruszenia przez przedsiębiorstwo transportowe ust. 1 akapit pierwszy niniejszego artykułu i art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 (art. 33 ust. 3).

W myśl art. 34 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki ani karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona.

Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do u.t.d., do którego odsyła art. 92a ust. 7 u.t.d.

Przewidziane w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona w innym rozmiarze. Powyższe oznacza, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 3 i 5 u.t.d.

W załączniku nr 3 do u.t.d. rozbudowaną grupę naruszeń przepisów o stosowaniu tachografów zawiera lp.

6. Część 6.1. załącznika nr 3 do u.t.d. reguluje naruszenie zasad i warunków wyposażenia pojazdu w tachograf, część 6.2. dotyczy wykonywania przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf, a część 6.3. załącznika nr 3 do u.t.d. stanowi o rodzajach naruszeń zasad i warunków użytkowania tachografu.

8. Jak wynika z akt sprawy Organ przyporządkował do ustalonego stanu faktycznego kod naruszenia wskazany w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d., zgodnie z którym niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi zagrożone jest karą w wysokości 5.000,00 zł.

Inną ocenę kwalifikacji zdarzenia zaprezentował Skarżący, który wskazał, że dokonane przez kierowcę naruszenie może być co najwyżej kwalifikowane do grupy lp. 6.3.5. załącznika nr 3 do u.t.d., zgodnie z którym niedopuszczalne wyjęcie wykresówek lub karty kierowcy, mające wpływ na rejestrację danych, zagrożone jest karą 3.000,00 zł.

Spór w sprawie dotyczy zatem prawidłowości stwierdzenia oraz kwalifikacji zdarzenia jakim była jazda pojazdem bez rejestracji tej aktywności na karcie kierowcy przez 1 godzinę i 24 minuty w dniu 13 sierpnia 2022 r.

Strona skarżąca nie kwestionuje przy tym samych zapisów w urządzeniu rejestrującym zainstalowanym w pojeździe.

9. Trzeba w pierwszej kolejności wskazać, że postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92a u.t.d., jest postępowaniem administracyjnym, do którego zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej przywoływany jako: "K.p.a.").

W postępowaniu tym nie znajdują jednak zastosowania przepisy działu IVA K.p.a. Kwestie przesłanek wymiaru kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, jak i jej wysokości oraz odstąpienia od jej nałożenia zostały kompleksowo uregulowane w przepisach ustawy o transporcie drogowym (art. 92-92c u.t.d.). Wobec tego, stosownie do 189a § 2 K.p.a., przepisów działu IVA K.p.a. w tym zakresie nie stosuje się.

Przepisy K.p.a. znajdują natomiast zastosowanie w pozostałym zakresie, dotyczącym prowadzenia postępowania wyjaśniającego, ustalenia stanu faktycznego i rozpoznania sprawy.

Oceniając legalność działań organów w tym zakresie należy wyjaśnić, że art. 7 K.p.a. wskazuje na konieczność podejmowania przez organy administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przepis art. 77 § 1 K.p.a. nakłada z kolei obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który zgodnie z art. 80 K.p.a. w całości powinien być podstawą dokonywanej przez organ oceny. W myśl zasady ustalonej w art. 8 K.p.a. organy administracji zobowiązane są przy tym prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co wyraża się m.in. w podejmowaniu czynności zmierzających do dokonania wyczerpującej oceny w tym, w zakresie postępowania odwoławczego, także w odniesieniu do okoliczności powoływanych w dowołaniu. Zasada ta wiąże się z zasadą przekonywania sformułowaną w art. 11 K.p.a., zgodnie z którą organy powinny wyjaśniać zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy.

W odniesieniu do tej zasady, jak również zasady wynikającej z art. 8 K.p.a. doniosłą rolę pełni z kolei uzasadnienie decyzji, które nie może być sformułowane ogólnikowo i powinno dokładnie wyjaśniać przyczyny dokonanej przez organ oceny. W myśl art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

10. Rozpatrując tę sprawę należy wskazać, że choć na stronie skarżącej ciąży obowiązek przedstawiania dowodów potwierdzających jej tezy, to jednak należy mieć w polu widzenia, że to organ ma obowiązek gromadzić wszystkie dowody istotne w sprawie, dotyczące zarówno okoliczności korzystnych, jak i niekorzystnych dla strony, tym bardziej gdy strona uczestniczy aktywnie w postępowaniu i zgłasza swoje wątpliwości odnośnie m.in. stanu faktycznego sprawy.

Oceniając zgromadzony przez Organ materiał dowodowy zebrany w sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że nie stanowi on podstawy do nałożenia na stronę kary pieniężnej za naruszenie wskazane w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d.

W tym zakresie należy wskazać, że naruszenie polegające na ingerencji w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf musi wynikać z działania strony, tj. podjęcia przez przedsiębiorcę lub kierowcę czynności skutkujących nieprawidłowym działaniem tachografu lub bezpośrednio wpływających na zapis danych rejestrowanych przez tachograf, który ma być homologowany i sprawnego technicznie. Zatem z tego typu naruszeniem będziemy mieli do czynienia w sytuacji podjęcia czynności, które oddziałują bezpośrednio na tachograf, a nie zaś w przypadku bezczynności, czyli braku jakiegokolwiek działania ze strony kierowcy lub innej osoby, do tego zaś urządzenie ma być sprawne, nie zaś niesprawne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 436/23).

11. Wskazać należy, że kolumna nr 4 załącznika nr 3 do u.t.d. zawiera m.in. numer grupy naruszeń zawartych w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U.UE.L.2016.74.8, dalej: rozporządzenie nr 2016/403). Pozycja 6.2.1. zawiera nr 2.8, który według załącznika I rozporządzenia nr 2016/403 odnosi się do naruszenia przepisów art. 32 ust. 1 i art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 165/2014, dotyczących właściwego użytkowania tachografów i kart kierowcy, polegającego na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu. Tytuł pozycji 6.2 dotyczy naruszeń polegających na wykonywaniu przewozu drogowego z ingerencją w działanie tachografu lub dane rejestrowane przez tachograf.

Natomiast lp. 6.3 załącznika nr 3 do u.t.d. zawiera odrębną kwalifikację zdarzeń jako naruszenie zasad i warunków użytkowania tachografu.

Jak wynika z art. 34 rozporządzenia (UE) 165/2014, kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Wykresówki ani karty kierowcy nie wyjmuje się z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów lub jest konieczne do wprowadzenia symbolu państwa po przekroczeniu granicy. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona.

W tym miejscu Sąd podziela argumentację zaprezentowaną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 436/23) i przytoczone tam tezy uważa za swoje, że w konsekwencji kwalifikowanie naruszenia art. 34 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 do lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. jest nieprawidłowe.

Nie może być przy tym swobody w kwalifikowaniu naruszeń, bowiem skuteczne i jednolite egzekwowanie przepisów ma służyć osiągnięciu celów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 (motyw 3 i 27), a kary z tytułu naruszeń tego rozporządzenia muszą być skuteczne, proporcjonalne, odstraszające i niedyskryminujące - motyw 26 (por. wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 12 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Wr 722/20, w Opolu z 7 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Op 56/22, w Kielcach z 30 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Ke 23/23, we Wrocławiu z 17 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 297/22).

Nałożenie kary pieniężnej na podstawie wskazanych przez organ przepisów wymaga uprzedniego każdorazowego ustalenia jednoznacznych okoliczności, które wypełniają dyspozycję wskazanych przez organ norm.

12. Tymczasem jak wynika z akt, Organ zaprzestał gromadzenia materiału dowodowego poprzestając na lakonicznym stwierdzeniu zamieszczonym w protokole z kontroli, iż jazda kontrolowanym pojazdem nastąpiła bez prawidłowej karty kierowcy. Stwierdzenie to, w kontekście przepisów u.t.d. i zróżnicowanych typów naruszeń wskazanych w części 6 załącznika nr 3 do u.t.d., jak i sytuacji wątpliwości zgłaszanych przez Stronę skarżącą, nie wypełnia znamion naruszenia opisanego w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d.

Trzeba stwierdzić, że w żaden sposób z ww. opisu nie wynika aby kierowca dopuścił się ingerencji w działanie tachografu, skutkującej nieprawidłowym działaniem tachografu, które to działanie jest zagrożone karą pieniężną w wysokości 5.000,00 zł. Sam stwierdzony fakt nierejestrowania na karcie kierowcy jazdy pojazdu może dopiero stanowić początek do dalszych ustaleń, których prawidłowości jednak w sprawie zabrakło.

Organ dopuścił się zatem naruszenia podstawowych zasad rządzących postępowaniem administracyjnym, do których należy zaliczyć działanie organów na podstawie i w granicach prawa, czy też prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie obywatel do państwa i konieczność wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierują się organy przy załatwieniu sprawy. Materiał dowodowy zgromadzony przez Organ w tym zakresie powinien skłaniać do odmiennych, niż to zaprezentował Organ, wniosków.

W tym zakresie należy zauważyć, że Skarżący aktywnie uczestniczył w postępowaniu, składając swoje stanowisko oraz oświadczenie. W piśmie z dnia 21 września 2022 r., Skarżący wyjaśnił, że kierowca realizujący przewóz nie popełnił żadnego naruszenia wyjmując kartę z tachografu w okresie od g. 18:10 do 19:46 dnia 13.08.2022. Skarżący opisując przebieg wydarzeń wskazał, że w dniu 13.08.2022 kierowca w godzinach popołudniowych skontaktował się ze swoim pracodawcą celu poinformowania, że zabraknie mu czasu na dojazd do miejsca docelowego.

Skarżący wraz ze swoim kierowcą podjęli decyzję, że przedsiębiorca podjedzie do pojazdu zmierzającego do siedziby i zamieni się z kierowcą (kierowca miał wrócić samochodem osobowym do miejsca zamieszkania). W odległości około 80 km od siedziby firmy na parkingu MOP przy drodze ekspresowej nr [...] doszło do zamiany kierowców, zaś za kierownicą usiadł przedsiębiorca - Skarżący. Ponieważ w tym dniu miał zaplanowanych jeszcze wiele czynności związanych z prowadzeniem działalności, wymiana za kierownicą odbyła się w tempie, zaś wszelkie inne uzgodnienia z kierowcą miały być poczynione po zbliżającym się weekendzie.

Jednakże w dniu 15.08.2022 po uruchomieniu pojazdu okazało się, że błąd się już nie wyświetla w tachografie - po kontakcie z zakładem legalizacji tachografów postanowiono, że przewozy będą kontynuowane aż do momentu ponownego pojawienia się tego błędu - wówczas pojazd zostanie skierowany do naprawy. W konsultacji z przedstawicielem serwisu uznano, że na podstawie jednego zdarzenia (które samoczynnie ustąpiło) nie ma możliwości jednoznacznego ustalenia przyczyn pojawienia się tego błędu. Na potwierdzenie tego faktu Skarżący przesłał do LWITD opis sytuacji sporządzony w dniu zdarzenia oraz oświadczenie z zakładu zajmującego się naprawą i kontrolą tachografów odnośnie powyższych okoliczności.

Wobec treści pisma Strony, Organ nie podjął jednak dalszych czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie przesłuchał w sprawie kierowcy. Organ nie wykazał się także żadnym zainteresowaniem oświadczeniem złożonym przez profesjonalistę serwisującego tachografy, który wyraźnie wskazał, że zawieszenia urządzenia zdarzają się w jego praktyce dość często i nie stanowią podstawy do naprawy tachografu – mimo awarii. Brak w tym zakresie materiału dowodowego w sprawie.

Z akt wynika, że Skarżący nie był wzywany przez Organ do przedstawienia dalszych dowodów w sprawie w związku z wyjaśnieniami z dnia 21 września 2022 r. i podniesionymi tam istotnymi okolicznościami w sprawie, zaś Organ nie mając żadnych przeciwdowodów oparł swoje rozstrzygnięcie jedynie na protokole z kontroli.

13. Dokonując oceny stanowiska Organów co do ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnej dotyczących zarzucanego naruszenia Sąd uznał, że postępowanie wyjaśniające w tym zakresie nie zostało przeprowadzone prawidłowo, a organy odpuściły się naruszenia przepisów proceduralnych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Realizacja ww. obowiązków w praktyce polega na wyczerpującym ustaleniu i rozważeniu okoliczności faktycznych oraz szczegółowym i rzetelnym uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

Trzeba stwierdzić, że stan faktyczny stanowiący podstawę dokonanej oceny ustalony został wyłącznie na podstawie okoliczności stwierdzonych podczas kontroli drogowej, ujawnionych w protokole z tej czynności. Protokół ten niewątpliwie jest podstawowym dowodem w sprawie o stwierdzenie naruszenia przepisów dotyczących transportu drogowego. Jako dokument urzędowy - w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. - sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania, niewątpliwie stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i korzysta z domniemania zgodności z prawdą. Niemniej jednak, w celu wyczerpującego rozpoznania sprawy i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego organy powinny w razie potrzeby sięgać także po inne dowody. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Ponadto, jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, na podstawie art. 75 § 2 k.p.a., organ może odebrać od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania.

Sąd zwraca również uwagę, że w sytuacji uznania zaoferowanych przez stronę dowodów i wyjaśnień za niewystarczające, Organy winny szczegółowo wyjaśnić podstawę swojego działania i braku uwzględnienia zgłaszanych przez Stronę dowodów i okoliczności. Samo twierdzenie, że Organ "nie daje wiary", wobec nie tylko spójnych, przekonujących i konsekwentnych wyjaśnień składanych przez: kontrolowanego w dniu kontroli kierowcy, Skarżącego (w stanowisku) oraz profesjonalisty - M. W. prowadzącego serwis tachografów (w oświadczeniu), uznać należy za mało profesjonalne i nieprzekonujące.

Tych działań, jak wynika z akt sprawy zabrakło, a Organ poprzestał na lakonicznych stwierdzeniach, iż w jego ocenie wyjaśnieniom Strony nie dał wiary.

Sąd wyjaśnia, że aby móc przyjąć, że doszło do naruszenia wskazanego w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d., koniecznym było poczynienie przez organ jednoznacznych ustaleń co do dwóch elementów: ingerencji kierowcy (1) w działanie sprawnego technicznie tachografu (2), szczególnie wobec twierdzeń o samoczynnym zawieszeniu się urządzenia i fotografii ilustrującej napis: "awaria", czego bez wątpienia zabrakło w kontrolowanym postępowaniu.

Trzeba również podkreślić, że w sytuacjach spornych, zgromadzenie dodatkowego materiału dowodowego i poddanie go samodzielnej ocenie w postępowaniu o nałożenie kary pieniężnej uznać należy za konieczny obowiązek orzekających organów dla prawidłowego rozpoznania sprawy.

Stąd też, mając na uwadze okoliczności faktyczne sporu, Sąd orzekając w tej sprawie nie mógł dokonać oceny odnośnie do prawidłowości ustaleń i dokonanej na ich podstawie oceny merytorycznej. W celu ustalenia, czy kierowca zrealizował wymagane obowiązki, czy też nie, konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całokształcie, a następnie dokonanie oceny na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego.

Finalne ocena merytoryczna winna być dokonana w odniesieniu do obowiązujących, konkretnych przepisów prawa, czemu nie czyni zadość samo wskazanie, że dany przepis został naruszony ani tym bardziej, że organ "nie dał wiary".

14. Zaznaczyć wyraźnie należy, że rozpoznając skargę Sąd nie zastępuje organów w dokonywaniu oceny i rozpoznaniu sprawy lecz ocenia legalność działań organów w tym zakresie. Do tego konieczne jednak jest, aby w aktach administracyjnych zebrany został odpowiedni materiał dowodowy dotyczący okoliczności faktycznych oraz przedstawienie w uzasadnieniu decyzji szczegółowych motywów dokonanej oceny, czego w niniejszej sprawie nie zrealizowano. Obraz po lekturze akt sprawy wydaje się być zgoła odmienny – zdaniem Sądu Skarżący spójnie i konsekwentnie prezentował swoje stanowisko, Organ zaś, jeśli chciałby bazować na zgromadzonym materiale dowodowym nie ma podstaw do nakładania kary, trudno bowiem doszukać się naruszenia określonego w lp.6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d.

Ponadto, co do spraw dotyczących naruszenia przepisów o transporcie drogowym, w których ustalenia dokonywane są na podstawie danych cyfrowych, podkreślić należy, że Sąd nie dysponuje narzędziami do analizy takich danych. Nie ma dostępu do systemu i programu, które pozwalają na ich odczytywanie. Inaczej też niż w postępowaniu przed sądem powszechnym nie przeprowadza dowodu z opinii biegłego z zakresu transportu drogowego. Dlatego, w przypadku sporu co do okoliczności faktycznych i ich kwalifikacji prawnej, ocena organów w szczególności powinna być potwierdzona odpowiednim materiałem dowodowym i stosowną argumentacją prawną.

15. Reasumując, ustalenia i ocena organów co do zaistnienia omawianych naruszeń określonych pod lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d. oraz ustalenia odpowiedzialności Skarżącego w tym zakresie, zdaniem Sądu nie zostały dokonane prawidłowo.

Nie przeprowadzono w tym zakresie wystarczającego postępowania wyjaśniającego zaś istniejące dowody oceniono w sposób budzący wątpliwości; ocena merytoryczna jest zbyt lakoniczna, co skutkowało naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych rozważań. Sprowadzają się do konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całokształcie i oceny, czy zdarzenie kwalifikuje się do opisanego w lp. 6.2.1. załącznika nr 3 do u.t.d., czy też stanowi inne naruszenie wymienione w lp. 6 ww. załącznika. Organ w wyniku pogłębionej analizy może także dojść do przekonania, że Skarżący nie popełnił naruszenia. W każdym przypadku winien jednak to wykazać w pełnym i przekonującym uzasadnieniu decyzji.

W tym stanie rzeczy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Powołane przepisy 11

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 8 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 210/24

Metryka

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.