Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją ostateczną z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej na podstawie art. 104 Kpa i art. 85 ust.1 i 3, art. 90 i art. 91 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr132, poz. 1235), po rozpatrzeniu odwołania S. B., utrzymał w mocy decyzję Nr [...] Dyrektora Zakładu Karnego z dnia [...].
Organ odwoławczy ustalił, jak wynika to z uzasadnienia decyzji, że S. B. złożył w dniu [...] wniosek o przyznanie pomocy na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Zakładu Karnego odmówił przyznania S. B. tej pomocy finansowej uzasadniając swoje rozstrzygniecie stwierdzeniem, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, pomoc finansowa nie może być przyznana w celu uzyskania lokalu mieszkalnego położonego poza miejscowością pełnienia służby lub miejscowością pobliską.
W odwołaniu od tej decyzji S. B. podnosił, że zgodnie z art. 90 i 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszowi Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, spełnia wymogi odnośnie przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a tym samym do uzyskania pomocy na zakup lokalu mieszkalnego. Wskazał ponadto, że posiada własny środek transportu, którym łączny czas przejazdu z [...] do [...] i z powrotem zajmuje [...].
Odnosząc się do powyższych twierdzeń odwołania, organ II instancji wyjaśnił, że wskazana we wniosku pomoc finansowa miała być przyznana na pokrycie zobowiązań powstałych przy nabyciu lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...]. Prawo wnioskodawcy do tego lokalu zostało ustalone na podstawie umowy Nr [...] z dnia [...] o ustanowienie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, do którego wygasło spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu innej osobie, zawartej pomiędzy Spółdzielnią Mieszkaniową a S. B..
Następnie organ powołał się na przytoczoną treść § 2 ust. 1 wyżej wskazanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. oraz art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej i wyjaśnił, że art. 91 należy interpretować łącznie z art. 85 ust. 1 ustawy wskazującym, że funkcjonariuszowi (...) przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. Za miejscowość pobliską, zgodnie z definicją z art. 85 ust.3 ustawy, uważa się miejscowość, do której czas dojazdu publicznymi środkami transportu, przewidziany w rozkładzie jazdy, łącznie z przesiadkami, nie przekracza w obie strony dwóch godzin, licząc od stacji (przystanku) najbliżej miejsca pełnienia służby do stacji (przystanku) najbliżej miejsca zamieszkania. Do czasu tego nie wlicza się dojazdu do i od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości, z której funkcjonariusz dojeżdża oraz miejscowości, w której wykonuje obowiązki służbowe.
Według organu czas dojazdu z [...] do [...], liczony według tej definicji, przekracza w obie strony [...], co wyklucza możliwość uznania Barwic za miejscowość pobliską, a tym samym wnioskodawcy nie przysługuje prawo przydzielenia lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej a także prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie S. B. wniósł o uchylenie powyższej decyzji ostatecznej powołując się na taką samą argumentację jak w odwołaniu, którą uzupełnił stwierdzeniem, że również czas dojazdu z [...] do [...] w obie strony taksówką, która jest publicznym środkiem transportu, zajmuje [...].
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana pod względem zgodności z prawem doprowadziła do stwierdzenia, że skarga, w aktualnym stanie sprawy jest zasadna, mimo że nie wszystkie jej zarzuty i argumenty zasługują na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyraźnie zaznaczyć, że Sąd nie podzielił wywodów skarżącego co do prezentowanego przezeń sposobu interpretowania przepisów ustawy o Służbie Więziennej dotyczących prawa funkcjonariusza tej Służby do uzyskania pomocy finansowej na nabycie lokalu mieszkalnego. Wiązanie bowiem tego prawa określonego w art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej wyłącznie z treścią art. 91 ust. 1 tej ustawy jest błędne. Prawidłowe jest natomiast w tej kwestii stanowisko organów orzekających w sprawie. Trafnie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wywiedziono, że prawo, którego przyznania domaga się skarżący jest uregulowane w art. 90, a przepis ten interpretować należy w powiązaniu z art. 85 ust.1 a także w kontekście art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej.
Kwestię tę jednoznacznie wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lutego 2006 r. (sygn. akt I OSK 434/05), w którego uzasadnieniu stwierdził miedzy innymi: "(...) gramatyczna wykładnia art. 85 ust 1 w związku z art. 90 ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, iż przysługujące funkcjonariuszowi prawo do lokalu mieszkalnego jest realizowane przede wszystkim przez przydzielenie tego lokalu, a dopiero gdy przydziału takiego nie dokonano, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje pomoc finansowa. Pomoc ta jest zatem konsekwencją niezrealizowania uprawnienia funkcjonariusza, który nie ma lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, do otrzymania lokalu mieszkalnego. Dlatego też przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu możliwe jest tylko w sytuacji, gdy funkcjonariusz taki spełnia warunki do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego, lecz lokalu takiego nie otrzymał.
Natomiast jeśli funkcjonariusz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, to nie spełnia on warunków do uzyskania prawa pomocy finansowej(po. Też uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 1999r. w sprawie OPS1/99, publ. ONSA1999 nr 3 poz. 77)."
Z akt administracyjnych oraz niekwestionowanych w tej części ustaleń organów orzekających wynika, że skarżący nie uzyskał przydziału, w drodze decyzji, lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. W takiej sytuacji przysługiwałoby skarżącemu prawo do uzyskania pomocy finansowej, o której jest mowa w art. 90 ust. 1 ustawy, wówczas gdy lokal, którego wnioskowana pomoc dotyczy, położony byłby w miejscowości będącej miejscem pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej.
Co do zasady zatem, stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji zgodne jest z przepisami prawa materialnego, regulującymi w ustawie o Służbie Więziennej zagadnienie mieszkań funkcjonariuszy.
W tym stanie sprawy istotę sporu miedzy organem a skarżącym należy ograniczyć do oceny prawidłowości – z punktu widzenia zgodności z prawem - ustaleń w kwestii miejscowości pobliskiej.
Skarżący pełni służbę w Zakładzie Karnym, a lokal wskazany we wniosku o przyznanie pomocy finansowej położony jest w miejscowości [...].
Organ II instancji ustalając czy [...] są miejscowością pobliską w stosunku do [...] zasadnie stosował definicję miejscowości pobliskiej wyrażoną w art. 85 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej.
W świetle tej definicji nie do przyjęcia jest sugestia skarżącego aby czas dojazdu liczyć z uwzględnieniem czasu przejazdu taksówką. Literalna wykładnia art. 85 ust 3 prowadzi do wniosku, że publicznymi środkami transportu w rozumieniu tego przepisu nie są wszelkie dostępne środki transportu, lecz tylko takie, które wykonują publiczny transport osób według określonego rozkładu jazdy, skoro mowa jest w nim o "stacji (przystanku)," a wiec takie jak kolej, autobus, mikrobus, prom itp.
Niezależnie jednak od powyższego, stwierdzić trzeba, że kwestia czy [...] są miejscowością pobliską w stosunku do [...], jak sugeruje to skarżący, czy też nie są miejscowością pobliską, jak wskazano to w zaskarżonej decyzji – nie została należycie wyjaśniona. Wprawdzie organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu swojej decyzji, że łączny czas przejazdu środkami transportu publicznego z [...] do [...] i z powrotem wynosi [...], jednakże ustalenie to nie znajduje oparcia w żadnym z dowodów zgromadzonych w aktach administracyjnych przedstawionych sądowi wraz z odpowiedzią na skargę.
Skarżący na rozprawie sądowej podnosił, że [...] oddalone są [...] km od [...], który jest uznawany za miejscowość pobliską w stosunku do [...], a od [...] dzieli je odległość [...] km, co jednak nie mogło stanowić przedmiotu rozważań sądu. Wymaga bowiem zaznaczenia, że sąd administracyjny nie zastępuje organów administracji publicznej w merytorycznym rozstrzyganiu spraw i nie jest uprawniony do czynienia ustaleń faktycznych za te organy. Sąd orzeka według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wydania decyzji. Luki w materiale dowodowym na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, uniemożliwiające sądowi ustosunkowanie się do zarzutów skargi nie mogą być zatem wypełniane postępowaniem dowodowym przed sądem.
Dlatego stwierdzenie, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest wskazania w jaki sposób organ obliczył sporny czas przejazdu decydujący o ustaleniu, że [...] nie są miejscowością pobliską w stosunku do [...], co stanowi naruszenie art. 107 § 3 Kpa i jest konsekwencją naruszenia art. 7, 77§ 1 i art. 80 Kpa doprowadziło do uwzględnienia skargi.
Przy ponownym rozstrzygnięciu sprawy, rzeczą organu odwoławczego będzie ustalenie i wykazanie – w oparciu o obowiązujące rozkłady jazdy – czasu przejazdu dostępnymi środkami transportu publicznego na trasie [...] i uwzględnienie wyników tych ustaleń w sposobie merytorycznego rozpatrzenia wniosku.
Zwrócić też trzeba organowi uwagę, na wynikający z art.10 § 1 Kpa obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, któremu w dotychczasowym postępowaniu nie uczyniono zadość, co polega na umożliwieniu skarżącemu, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów, zgłoszonych żądań,
Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 152 oraz art. 200 i 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.