Uzasadnienie
W dniu 26 września 2022 r. do sekretariatu Dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu S. wpłynęło podanie K. R. o wyrażenie zgody na wznowienie studiów z powtarzaniem ostatniego semestru seminarium dyplomowego, bez obowiązku uzupełnienia różnic programowych wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia.
Decyzją z dnia [...] września 2022 r. [...] Prodziekan ds. Studenckich Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu S., działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, § 67 ust. 3 Regulaminu studiów Uniwersytetu S., uchwalonego uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu S. z dnia [...] kwietnia 2021 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów w Uniwersytecie S., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia podania w sprawie wznowienia studiów i odmówił wznowienia studiów z powtarzaniem przedmiotu seminarium dyplomowego bez obowiązku uzupełniania różnic programowych, w semestrze zimowym w roku akademickim [...].
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 14 marca 2018 r. studentka została skreślona z listy studentów z powodu niezłożenia pracy dyplomowej w terminie, zatem zastosowanie znajduje § 67 ust. 3 Regulaminu studiów Uniwersytetu S., zgodnie z którym student, który został skreślony z listy studentów z przyczyny niezłożenia pracy dyplomowej w terminie, może wznowić studia z powtarzaniem ostatniego semestru seminarium dyplomowego bez obowiązku uzupełniania różnic programowych w ciągu roku od daty skreślenia. Zdaniem organu, termin złożenia takiego podania upłynął 14 marca 2019 r., tymczasem studentka podanie złożyła w dniu 26 września 2022 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji K. R. podniosła, że z uwagi na problemy zdrowotne nie złożyła pracy dyplomowanej i nie zaliczyła ostatniego semestru studiów. Podkreśliła, że wobec niezamieszkiwania pod adresem wskazanym w dokumentacji uczelnianej, decyzja o skreśleniu z listy studentów nie została jej doręczona. Dlatego też wraz z wnioskiem o wznowienie studiów z powtarzaniem seminarium dyplomowego wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku. Wskazała, że obecnie po powrocie do zdrowia sprawą najważniejszą dla niej jest ukończenie studiów. Zobowiązała się do pokrycia kosztów jak i dopełnienia wszelkich obowiązków związanych ze wznowieniem studiów.
Prorektor ds. Studenckich Uniwersytetu S.o decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...], w oparciu o art. 104 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2022 r., poz. 2000- dalej "k.p.a.") i § 8 ust. 2 oraz § 56 Regulaminu Studiów Uniwersytetu S. uchwalonego uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu S. z dnia [...] kwietnia 2021 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu Studiów w Uniwersytecie S., orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Prodziekana ds. Studenckich Wydziału Prawa i Administracji nr [...] z dnia [...] września 2022 r. w przedmiocie braku zgody na wznowienie studiów z powtarzaniem przedmiotu seminarium dyplomowego bez obowiązku uzupełniania różnic programowych, w semestrze zimowym w roku akademickim [...].
Organ II instancji ustalił, że strona na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. została skreślona z listy studentów z powodu niezłożenia pracy dyplomowej w terminie. Decyzja o skreśleniu uprawomocniła się w dniu 14 marca 2018 r. Powołując się na § 56 ust. 2 Regulaminu Prorektor stwierdził, że termin na wznowienie studiów minął stronie w dniu 15 marca 2021 r., a argumenty odwołującej się nie są niewystarczające do uchylenia zaskarżonej decyzji.
K. R. zaskarżyła wyżej opisaną decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze opisała swoją sytuację życiową i problemy zdrowotne oraz wskazała, że zależy jej na kontynuowaniu nauki i ukończeniu studiów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że wniosek o wznowienie studiów został przez skarżącą złożony po upływie terminu wynikającego z § 67 ust. 3 i § 56 ust. 2 Regulaminu. Organ przenalizował też możliwość przywrócenia terminu stwierdzając, że skarżąca nie tylko nie uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu, ale sam wniosek złożyła z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także
- - z mocy art. 135 p.p.s.a. - decyzji organu I instancji wykazała, że akty te nie odpowiadają prawu, ale z innych powodów aniżeli podniesione w skardze.
W pierwszej kolejności przesądzenia wymagało, czy ww. decyzje zostały podjęte z poszanowaniem znajdujących do nich zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
W myśl art. 104 k.p.a., organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji (§ 1). Decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończy sprawę w danej instancji (§ 2). Na mocy art. 107 § 1 pkt 5 i 6 k.p.a. do niezbędnych elementów decyzji należy rozstrzygnięcie jak i uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). Organ może odstąpić od uzasadnienia decyzji tyko wtedy, gdy uwzględnia ona w całości żądanie strony (nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania) jak również w przypadkach, w których z dotychczasowych przepisów ustawowych wynikała możliwość zaniechania lub ograniczenia uzasadnienia ze względu na interes bezpieczeństwa Państwa lub porządek publiczny (art. 107 § 4 i § 5 k.p.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że uzasadnienie decyzji powinno odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania organu. Przy czym motywy rozstrzygnięcia powinny umożliwiać stronie prześledzenie procesu myślowego organu. Uzasadnienie służyć ma bowiem realizacji zasady przekonywania, która to nabiera szczególnego znaczenia w przypadku podjęcia przez organ negatywnego z punktu widzenia strony rozstrzygnięcia. Również Sąd, aby prawidłowo ocenić wydaną przez organ decyzję, musi dysponować wyrażonym w uzasadnieniu decyzji stanowiskiem.
Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy wskazać należy, że organ I instancji w uzasadnieniu podjętej przez siebie decyzji ograniczył się tylko do podania powodów, które w jego ocenie, uniemożliwiły uwzględnienie wniosku skarżącej o wznowienie studiów. Natomiast organ w ogóle nie uzasadnił rozstrzygnięcia w zakresie w jakim odmówił przywrócenia skarżącej terminu do złożenia podania o wznowienie studiów, pomimo tego, że akta nie wskazują na to, aby wystąpił którykolwiek z przypadków określonych w art. 107 § 4 i § 5 k.p.a. Jest to o tyle istotne, że odmowę wznowienia studiów organ oparł właśnie na okoliczności złożenia wniosku po przypisanym terminie, a zatem prawidłowa ocena zasadności przywrócenia terminu ma kluczowe znaczenie dla sprawy i wyprzedza ocenę żądania złożonego w przedmiocie wznowienia studiów. Organ I instancji ani jednym zdaniem nie odniósł się do dopuszczalności złożenia wniosku o przywrócenie terminu czy do podstawy prawnej jak i przesłanek jego rozstrzygnięcia. Oznacza to zatem, że nie można poznać motywów jakimi kierował się odmawiając przywrócenia terminu do złożenia podania o wznowienie studiów.
Organ II instancji nie tylko nie dostrzegł tego uchybienia, ale sam dopuścił się kolejnych naruszeń.
Jak wynika z akt sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] września 2022 r. orzekł zarówno o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia podania w sprawie wznowienia studiów jak i o odmowie wznowienia studiów. Natomiast organ II instancji rozstrzygnął o utrzymaniu w mocy tej decyzji wyłącznie co do braku zgody na wznowienie studiów, nie zajmując stanowiska w zakresie pozostałej części decyzji organu I instancji. Również w uzasadnieniu decyzji skupił się tylko na ocenie zasadności wniosku o wznowienie studiów, choć analizy tego wniosku dokonał na odmiennej podstawie prawnej, aniżeli organ I instancji. W odwołaniu skarżąca zaznaczyła, że oprócz tego wniosku zwróciła się także z podaniem o przywrócenie terminu. Z odwołania nie sposób wywieść, aby intencją skarżącej było zaskarżenie tylko części decyzji (brak takiego wyraźnego zastrzeżenia), wręcz przeciwnie można dojść do przekonania, że skarżąca obie kwestie (tj. wznowienia studiów i przywrócenia terminu) traktuje jako jedną sprawę, rozstrzygniętą decyzją, którą kwestionuje zgodnie z otrzymanym pouczeniem.
Niewątpliwie zatem zachowanie zasady dwuinstancyjności obligowało organ odwoławczy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w takim zakresie jak to uczynił organ I instancji. Tymczasem Prorektor nie sprostał temu obowiązkowi, skoro ani w sentencji ani w uzasadnieniu nie ustosunkował się co do negatywnie rozpatrzonego przez organ I instancji wniosku o przywrócenie terminu. W konsekwencji nie orzekł więc o całości kwestionowanej przez skarżącą decyzji.
Powyższe świadczy o tym, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania (tj. art. 11 i 107 § 1 i § 3 k.p.a., zaś organ II instancji dodatkowo art. 15 k.p.a.) w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju wada sprawia, że wydane przez organy decyzje wymykają się spod kontroli merytorycznej Sądu, który w racji przyznanych mu kompetencji nie może zastępować organów w rozstrzyganiu sprawy czy w sporządzaniu uzasadnienia decyzji.
W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że również odpowiedź na skargę nie może uzupełniać ww. braków, gdyż podniesienie okoliczności, które powinny być zawarte w motywach decyzji, pozbawiają stronę możliwości ustosunkowania się do nich w toku postępowania. Poza tym sąd administracyjny kontroluje legalność decyzji, a nie odpowiedzi na skargę.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania, obejmujących uiszczony przez skarżącą wpis od skargi w wysokości 200 zł, Sąd orzekł w oparciu o art. 200 ww. ustawy.
Ponownie rozstrzygając sprawę organ rozpozna wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia podania o wznowienie studiów z uwzględnieniem wskazań przedstawionych przez Sąd, w szczególności pamiętając o konieczności należytego uzasadnienia swojego stanowiska.