Uzasadnienie
Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku T. Ł. – odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną orzekającą o odmowie przyznania T. Ł. prawa do zasiłku rodzinnego dla M. B. G. w okresie od [...] r.
Uzasadniając postanowienie organ I Instancji podał, że wniosek o wznowienie postępowania T. Ł. jest niezasadny z uwagi na to, iż nie wystąpiła żadna z przesłanek art. 145 § 1 K.p.a. uprawniających stronę do wznowienia postępowania.
Ponadto organ I Instancji wskazał, że organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji wydając decyzję z dnia 31 stycznia 2014 r., od której stronie służyło prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
T. Ł. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie podnosząc, że wydane zostało z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] r., nr[...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), a także art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t.Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że w dniu 17 lipca 2014 r. T. Ł. złożyła w Centrum Świadczeń podanie, w którym - w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. - wniosła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną z dnia [...] r. odmawiającą przyznania prawa do zasiłku rodzinnego w okresie od [...] r. na rzecz M. B. G., w związku z przekroczonym kryterium dochodowym uprawniającym do pobierania świadczeń rodzinnych. We wniosku T. Ł. powołała się na przesłankę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i wyjaśniła, że nie zgadza się ze sposobem, w jaki organ I instancji w decyzji z dnia [...] r. wyliczył i ustalił wysokość dochodu na osobę w rodzinie.
W ocenie Kolegium w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., zgodnie z którym postępowanie wznawia się, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Kolegium wskazało, że przy ocenie przesłanek wznowienia postępowania, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności i dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Takich okoliczności T. Ł. w ogóle nie wskazała, opierając swój wniosek na zarzucie błędnych ustaleń dotyczących wyliczenia przez organ I instancji dochodu rodziny strony z roku 2012. Sama odmienna ocena dowodów i stanu faktycznego sprawy nie może stanowić podstawy do podważenia trwałości decyzji w trybie wznowienia postępowania, jeżeli nie wyprowadzi się nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, które podważą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przy wydaniu decyzji ostatecznej, decyzji rozstrzygającej sprawę merytorycznie w trybie postępowania zwykłego.
T. Ł. nie zgadza się z merytorycznym rozstrzygnięciem organu, nie wskazując nowych okoliczności czy dowodów, które istniały w dniu orzekania, a których organ nie uwzględnił czy błędnie zinterpretował.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. Ł. zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 7 oraz art. 77 § 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).
Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu wyjaśniła, że do wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych dołączyła oświadczenie członków rodziny o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych za rok poprzedzający okres zasiłkowy. W oświadczeniu dochód z funduszu alimentacyjnego wskazała jako jej, ale ze względu na to, że występowała jako przedstawiciel ustawowy córek, M. G. oraz M. G. i fundusz alimentacyjny jest przyznany na nie, dochód powinien być uznany w decyzji jako dochód jej córek. We wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych córka M. G. nie została ujęta jako członek rodziny z powodu ukończenia 25 roku życia, ale jej dochód nieopodatkowany z funduszu alimentacyjnego za rok [...] został niesłusznie wliczony w dochód rodziny. Wynika z tego, że dochód rodziny został wyliczony i ustalony błędnie.
Według skarżącej niepoprawne ustalenie dochodu jej rodziny było błędnym ustaleniem stanu faktycznego oraz negatywnie wpłynęło na wynik sprawy administracyjnej, co jest krzywdzące dla jej rodziny, a w szczególności dla jej córki M. G. Dlatego, jej zdaniem, decyzja administracyjna powinna ulec zweryfikowaniu w trybie wznowienia postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Nadto, stosownie do art. 134 ust. 1 i art. 135 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz wskazaną podstawą prawną i stosuje, w celu usunięcia naruszeń prawa, środki prawne przewidziane ustawą. Rezultatem sądowej kontroli, ograniczającej się jedynie do oceny legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, jest - w zależności od stwierdzonego naruszenia prawa - uchylenie lub stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia, zaś w przypadku - braku naruszeń - oddalenie skargi (art. 145 § 1 i art. 151 powołanej ustawy).
Sądowa kontrola dokonana według powyższego kryterium, dała podstawę do stwierdzenia, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji zawierają wady kwalifikujące je do stwierdzenia nieważności, na podstawie przepisu art. 156 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) – dalej "K.p.a.".
Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną orzekającą o odmowie przyznania T. Ł. prawa do zasiłku rodzinnego dla M. B. G. w okresie od [...] r., a zatem rozstrzygnięcie formalne wydawane na wstępnym etapie jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, jakim jest wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzja ostateczną.
Przepisem regulującym właściwość organów w sprawie wznowienia postępowania jest art. 150 § 1 K.p.a. stanowiący: "Organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji".
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu I instancji wynika, że organem, który wydał decyzję w ostatniej instancji w sprawie odmowy przyznania skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego było Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Organy obu instancji podały bowiem w uzasadnieniu swoich orzeczeń, że skarżąca wniosła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. W wyniku rozpatrzenia wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją dnia [...] r., znak: [...]utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Z powyższego jednoznacznie wynika, że to Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jako organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji, było właściwe do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] r. Prezydent Miasta, po wpłynięciu wniosku skarżącej, powinien zastosować przepis art. 65 § 1 K.p.a., tj. przekazać wniosek organowi właściwemu do jego załatwienia. Skoro tego nie uczynił i wydał postanowienie odmawiające wznowienia postępowania, to tym samym naruszył przepisy o właściwości określone w art. 150 § 1 K.p.a.
Przepisy art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Z mocy art. 126 K.p.a. przepis ten znajduje również zastosowanie do postanowień, od których przysługuje zażalenie, a więc również do postanowienia w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
Biorąc pod uwagę przywołane przepisy stwierdzić należy, że postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] r. zawiera kwalifikowaną wadę stanowiąca podstawę do stwierdzenia jego nieważności, tj. wydane zostało z naruszeniem przepisów o właściwości.
Opisane powyżej wadliwe działanie organu I instancji uszło uwadze organu odwoławczego rozpatrującego zażalenie wniesione przez skarżącą. Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, organ II instancji dopuścił się rażącego naruszenia prawa (art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.), wskazanego w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., jako przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji. A zatem również postanowienie organu odwoławczego zawiera kwalifikowaną wadę stanowiąca podstawę do stwierdzenia jego nieważności.
Dodatkowo Sąd wskazuje, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwem sądów administracyjnych, postępowanie o wznowienie składa się z dwóch etapów. W fazie wstępnej organ administracji publicznej bada podanie pod względem warunków formalnych (takich, jak termin wniesienia wniosku, wskazanie ustawowej przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego). Etap ten kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego na podstawie art. 149 § 1 K.p.a., albo o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. Dopiero w drugim etapie, który następuje po wznowieniu postępowania, organ może badać spełnienie merytorycznych przesłanek określonych w art. 145 § 1 K.p.a. Tymczasem lektura uzasadnień postanowień organów obu instancji wskazuje, że już w pierwszym etapie sprawy o wznowienie postępowania administracyjnego ograny badały czy podane we wniosku skarżącej okoliczności stanowiły przesłankę do wznowienia postępowania.
Tymczasem analiza treści przepisów art. 149 § 2 i 3 K.p.a. wyłącza dopuszczalność wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania z powodu braku podstaw wznowienia postępowania, gdyż ustalenie wystąpienia podstaw wznowienia postępowania następuje w toku wznowionego postępowania.
Z powyższych względów Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającego je postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...] r. - na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 P.p.s.a.