Uzasadnienie
R.P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] dotyczącą cofnięcia uprawnień kat. [...].
Wezwany do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie 200 zł skarżący złożył na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że zamieszkuje z [...] dzieci w wieku [...] lat. Nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] euro. Miesięczny dochód Jego rodziny wynosi [...] zł i jest to zasiłek dla osób bezrobotnych.
Wezwaniem z dnia [...] referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni, od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy:
- - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie mieszkania (czynsz, woda, prąd) i inne niezbędne wydatki z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - wskazania, czy dzieci będące w wieku [...] lat uczą się, czy pracują i przesłanie dowodu potwierdzającego dany fakt (np. zaświadczenia z uczelni, bądź z miejsca pracy ze wskazaniem wysokości wynagrodzenia),
- - zaświadczenia o wysokości dochodów uzyskiwanych przez żonę skarżącego okresie ostatnich trzech miesięcy,
- - zaświadczenia wydanego przez właściwą do spraw opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy, czy w okresie ostatnich dwóch lat skarżący korzystał z pomocy społecznej,
- - wyciągów z kont bankowych wszystkich członków rodziny.
W tym miejscu należy wskazać, że w aktach administracyjnych sprawy są liczne pisma skarżącego, w których oświadczał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką H.P. (której mimo, to nie wskazał, w formularzu PPF), dlatego zasadnym, było pytanie o Jej sytuację finansową.
W odpowiedzi skarżący oświadczył, że [...]letnia córka nie zamieszkuje w domu i jest z nią utrzymywany kontakt telefoniczny, natomiast syn przebywa za granicą, córka zamieszkująca w domu uczy się w Technikum [...], co potwierdza przedłożone zaświadczenie. Z załączonych rachunków wynika, że opłaty z tytułu utrzymania mieszkania wynoszą miesięcznie ok. [...] zł ([...] zł) Dochód trzyosobowej rodziny stanowi zasiłek dla bezrobotnych R.P. wypłacany aktualnie w kwocie [...] zł oraz pensja żony H.P. w wysokości [...] zł. Dodatkowo rodzina korzysta ze z pomocy MOPR w [...] w formie świadczeń rodzinnych w kwocie [...] zł miesięcznie.
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy).
Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady.
Oceniając sytuację materialną skarżącego, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej skarżącego, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącego nadmierne obciążenie, ponieważ wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Nie zmienia również tego fakt, że mimo, iż wskazał, że ma na utrzymaniu troje dzieci, to faktycznie na jego utrzymaniu pozostaje tylko jedno z nich. Miesięczny dochód trzyosobowej rodziny wynosi ok. [...] zł. (zasiłek dla bezrobotnych ok. [...], pensja ok. [...] zł, świadczenie rodzinne [...] zł.) Wykazane ponoszone obciążenia związane z mieszkaniem wynoszą miesięcznie ok. [...] zł.
Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jego możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.