Uzasadnienie
D.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie nakazu rozbiórki pomieszczenia gospodarczego dobudowanego do istniejącego lokalu handlowo-usługowego znajdującego się w budynku mieszkalnym przy [...] w [...].
Skarżąca, wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W urzędowym formularzu PPF wskazała, że wnosi także o ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach skarżąca podała, że jest matką [...] dzieci które są na jej utrzymaniu, ponieważ mąż nie pracuje. Wnioskodawczyni oświadczyła, że prowadzi działalność gospodarczą z której uzyskuje dochód w kwocie [...] zł brutto miesięcznie, posiada dom o pow. [...] m2, lokal użytkowy o pow. [...] m2 ([...]) i o pow. [...]m2 (piwnica), nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych, posiada natomiast kredyt w wysokości [...] zł którego rata miesięczna wynosi [...] zł, a także kredyt w rachunku firmowym w wysokości [...] zł wymagający spłaty.
Wezwaniem z dnia [...] referendarz sądowy wezwał skarżącą do przedłożenia w terminie 10 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy:
- - odpisu zeznania podatkowego skarżącej i jej męża za ostatni rok podatkowy,
- - kserokopii decyzji dotyczących podatku od wszystkich skarżącej i jej męża nieruchomości, za ostatni rok podatkowy,
- - dowodów potwierdzających wydatki na utrzymanie domu oraz wszystkich lokali użytkowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - oświadczenia, do kogo należy mieszkanie położone w [...] przy ul. [...],
- - wyciągów lub wykazów z wszystkich skarżącej i jej męża rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy, że mąż jest osobą bezrobotną,
- - kserokopii umowy najmu lokalu położonego przy [...] w [...],
- - oświadczenia dotyczącego rodzaju i miejsca prowadzonej działalności gospodarczej oraz liczby zatrudnionych pracowników,
- - kserokopii wszystkich umów kredytowych i harmonogramów spłat kredytów.
W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca oświadczyła, że mąż nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie posiada żadnego majątku ani kredytów, a wnioskodawczyni posiada z nim rozdzielność majątkową. Skarżąca podała, że nie zatrudnia pracowników. D.S. nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych dotyczących jej męża, wyciągów z jej kilku rachunków bankowych, decyzji dotyczących podatku od posiadanych nieruchomości, umowy kredytowej na kwotę 170 000 zł ani harmonogramu spłat tego kredytu. Przedłożyła natomiast dwie inne umowy kredytowe (bez harmonogramów spłat kredytów), dowody potwierdzające ponoszone przez nią wydatki na utrzymanie lokali użytkowych (ok. [...] zł miesięcznie), oraz dowody potwierdzające poniesione przez nią opłaty za użytkowanie wieczyste i podatek od nieruchomości za [...]. Wnioskodawczyni nie udokumentowała wydatków na utrzymanie domu.
W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 ze zm.)-dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2).
Zasadą wynikającą z art. 199 p.p.s.a. jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu. Prawo pomocy ma natomiast gwarantować zapewnienie realizacji prawa do sądu osobom, które z uwagi na ich sytuację materialną, rodzinną, majątkową, kosztów tych w całości lub w części ponieść nie mogą. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe.
Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy rozważyć zarówno konieczność zapewnienia stronie możliwości obrony jej praw przed sądem, jak i ocenić zakres tej niezbędnej, udzielanej wszak z budżetu państwa, pomocy przy ponoszeniu kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być zatem przyznane osobie, która wykaże, że mimo ograniczenia wydatków do niezbędnego minimum nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych.
Z art. 252 p.p.s.a. wynika, że sąd rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy bada nie tylko stan majątkowy wnioskodawcy w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale bierze pod rozwagę także jego stan rodzinny i w tym zakresie poza ustaleniem obciążeń związanych z utrzymaniem rodziny powinien uwzględnić możliwy wkład członków tej rodziny w koszty utrzymania, obowiązek wzajemnej pomocy nawet przy rozdzielności majątkowej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 196/11 (LEX nr 948873) małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji również w zakresie ponoszenia kosztów postępowania sądowego, a na istnienie takiego obowiązku nie ma wpływu ustanowiona rozdzielność majątkowa małżonków. Skarżąca, mimo tego że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, który w postępowaniu administracyjnym był jej pełnomocnikiem, nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych pozwalających na cenę jego sytuacji majątkowej.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła skargę w dniu [...], w dniu [...] otrzymała wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, a w dniu [...] złożyła wniosek o prawo pomocy. Uzasadniając wniosek podała, że znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, ponieważ jej dochody wynoszą [...] zł brutto miesięcznie, przy racie kredytu [...] zł miesięcznie. Mimo tego wnioskodawczyni, która nie ma żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych, utrzymuje [...] dzieci, dom, [...] lokale użytkowe, spłaca inne kredyty i prowadzi działalność gospodarczą. Z przedłożonych dowodów wynika, że już po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi skarżąca kupiła m. in. głośniki komputerowe i grę komputerową ([...]zł), etui do tabletu ([...]zł), okno nietypowe ([...]zł). W [...] wydała na akcesoria do malowania wnętrz kwotę [...] zł. [...] skarżąca wydała [...] zł na rozbudowę systemu alarmowego oraz [...] zł na usługi promocyjne.
Z przedłożonych dowodów wynika, że w [...] wnioskodawczyni wydatkowała kwotę [...] zł z tytułu podatku od nieruchomości oraz opłat za użytkowanie wieczyste. Oznacza to, iż dochody wnioskodawczyni są większe od deklarowanych w formularzu PPF, oraz to, że mimo złożenia wniosku o przyznanie pomocy, skarżąca nie ograniczyła swoich wydatków do niezbędnego minimum.
Oceniając złożony wniosek należy stwierdzić, że skarżąca była zobowiązana złożyć zgodne z prawdą oświadczenie o sytuacji majątkowej swojej rodziny, oraz przedłożyć określone w wezwaniu dokumenty źródłowe. Z przedłożonych dokumentów źródłowych wynika, że złożone przez nią oświadczenie o sytuacji majątkowej i dochodach, nie odzwierciedla jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu podała, że spłaca kredyt z ratą miesięczną przewyższającą jej dochody, spłaca też inne kredyty, utrzymuje czworo dzieci i ponosi koszty utrzymania trzech nieruchomości, nie mając żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. W odpowiedzi na wezwanie przedłożyła dowody potwierdzające wydatki znacznie przekraczające deklarowane dochody i to na przedmioty i usługi nie mieszczące się w pojęciu "konieczne koszty utrzymania". Mimo tego, że wnioskodawczyni przedłożyła tylko niektóre określone w wezwaniu dokumenty źródłowe, ich analiza pozwala na stwierdzenie, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania w całości.
Wnioskodawczyni posiada znaczny majątek, tj. własny dom i dwa duże lokale użytkowe w centrum [...], ponosi koszty utrzymania tych nieruchomości, koszty utrzymania dzieci, spłaca także kredyty bankowe, w tym jeden z ratą wynoszącą [...] zł miesięcznie. Skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej jej męża.
Jak wskazano powyżej, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. Wnioskodawczyni nie wykazała, by znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym czy częściowym.
Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.