Uzasadnienie
S. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Wojewody z dnia [...] r. nr [...], odmawiające dopuszczenia komitetu protestacyjnego przeciwko budowie stacji bazowej telefonii komórkowej w [...], do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej na działce nr [...] przy ul. [...]w [...].
W skardze S. zawarło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że jest stowarzyszeniem zwykłym które nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pobiera także składek od swoich członków, a więc nie ma środków na poniesienie kosztów sądowych w sprawie.
Do skargi S. dołączyło kserokopię pisma Starosty z dnia [...]r. z którego wynika, że w dniu [...]r. wpłynął do tego organu wniosek o zarejestrowanie S. W piśmie z dnia [...]r. S. oświadczyło, że wnosi także o ustanowienie adwokata.
W odpowiedzi na zarządzenie Sądu z dnia [...]r. S. przedłożyło protokół zebrania założycielskiego z dnia [...]r. oraz listę członków S. z dnia [...]r. z której wynika, że S. liczy czterech członków.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...]r. strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na przesłanym jej urzędowym formularzu PPPr, przedłożyła także regulamin stowarzyszenia.
Osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie ma jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.).
Koszty sądowe obciążające S. na obecnym etapie postępowania wynoszą [...]zł, tyle bowiem wynosi wpis sądowy od skargi na postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221 poz. 2193).
Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasadą jest więc ponoszenie kosztów postępowania przez strony tego postępowania, a zwolnienie od ponoszenia kosztów jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce w przypadkach ściśle określonych w ustawie.
Jak wskazano wyżej, jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, a taką jest stowarzyszenie zwykłe, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przy czym jednostka taka obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków.
Z regulaminu S. wynika, że uzyskuje ono środki na działalność wyłącznie ze składek członkowskich, które jednak nie są zbierane do czasu podjęcia uchwały przez zebranie członków S. ustalającej wysokość składek członkowskich i tryb ich wpłacania (§ 16 i § 8 ust. 2 lit. f regulaminu). Z rozpoznawanego wniosku wynika, że S. nie pobiera składek członkowskich. Skoro S. wnioskujące o przyznanie prawa pomocy dobrowolnie pozbawiło się jedynych przewidzianych regulaminem środków z których mogłoby pokryć koszty sądowe, to tym samym nie wykazało, iż została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 p.p.s.a. S., mimo bycia jednostką non profit, chcąc realizować swą określoną regulaminem działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie bowiem z poglądem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym w postanowieniu z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 317/08, oraz w postanowieniu z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 133/09, członkowie S. przystępując do aktywnej realizacji zamierzonych celów i z powołaniem się na nie, m. in. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powinni liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych i przeznaczyć odpowiednie środki na ich pokrycie.
Fakt zaś, że cele działalności stowarzyszeń mają charakter niezarobkowy (art. 2 ust. 1 ustawy Prawo o stowarzyszeniach) nie oznacza, że stowarzyszenia nie mogą prowadzić żadnej działalności. Wymóg niezarobkowego charakteru stowarzyszeń oznacza jedynie, że dochód stowarzyszenia nie może być dzielony między członków, lecz musi być przeznaczany na podtrzymywanie statutowych celów stowarzyszenia (art. 34 ustawy Prawo o stowarzyszeniach).
Stanowisko przedstawione w uzasadnieniu złożonego wniosku, z którego wynika brak intencji pobierania składek od członków S., prowadziłoby do sytuacji przerzucenia faktycznych kosztów działalności tego typu organizacji na Skarb Państwa. Natomiast założeniem instytucji prawa pomocy jest przyznanie pomocy finansowej ze strony Państwa podmiotom, które, z powodów od siebie niezależnych, nie mogą zgromadzić środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom które dobrowolnie zaniechały pozyskiwania tych środków.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2, art. 254 § 1 i art. 257 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.