Uzasadnienie
Prokurator na podstawie art. 8, 13 § 1, 50 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zaskarżył uchwałę Rady Miasta Świdwin z dnia 7 grudnia 2007r. Nr XI/108/07 w sprawie zasad obciążania nieruchomości gruntowych oraz ich wydzierżawiania albo najmu, opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 18 stycznia 2008 r. Nr 5 poz. 145, wnosząc, o stwierdzeniu jej nieważności w części dotyczącej postanowień zawartych w § 1 oraz § 2 ust. 1, wskazując, iż zaskarżona uchwała wydana została z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr 142 poz.1591) polegającym na upoważnieniu Burmistrza Miasta Świdwin do wydzierżawiania lub wynajmowania nieruchomości na okresy dłuższe niż trzy lata lub na czas nieoznaczony, mimo iż podejmowanie decyzji w tym zakresie należy do wyłącznej kompetencji Rady Miasta, a także na wyrażeniu zgody na zawarcie kolejnych umów dzierżaw albo najmu na okresy do 3 lat z podmiotami, z którymi zostały zawarte umowy dzierżawy albo najmu na czas oznaczony do 3 lat, a których przedmiotem jest ta sama nieruchomość, mimo braku kompetencji ustawowej po stronie Rady Miasta do wydania aktów o takiej treści o charakterze generalnym.
W uzasadnieniu skargi sprecyzowano, iż w § 1 zaskarżonej uchwały Rada Miasta Świdwin upoważniła Burmistrza Miasta Świdwin do wydzierżawiania lub wynajmowania nieruchomości także na okresy dłuższe niż 3 lata albo na czas nieoznaczony oraz obciążania nieruchomości ograniczonymi prawami rzeczowymi. Przepis ten pozostaje w sprzeczności z regulacją ustawową zawartą w ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Z art. 18 ust.2 pkt 9 lit. a cytowanej ustawy wynika, że podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy dotyczących wydzierżawiania lub wynajmowania nieruchomości na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony, należy do wyłącznej właściwości rady gminy. Scedowanie tego uprawnienia w sposób generalny na burmistrza jest sprzeczne z powołanym przepisem. Rola burmistrza w tej sytuacji ograniczać się może jedynie do wykonania uchwały podjętej w tym zakresie przez radę miasta i podjęcia na jej podstawie umowy cywilnoprawnej z określonym podmiotem.
Art. 18 ust.2 pkt 9 lit. a zd. drugie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym stanowi ponadto, że uchwała rady gminy jest wymagana również w przypadku, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony do 3 lat strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość. Analiza treści tego przepisu wskazuje, że zgoda ta udzielana jest w konkretnej zindywidualizowanej sprawie w odniesieniu do konkretnie oznaczonej nieruchomości. Nie jest zatem możliwe udzielenie takiej zgody w sposób generalny dla nieoznaczonej liczby nieruchomości oraz osób, które umowę taką chcą zawrzeć.
Tymczasem z § 2 ust. 1 zaskarżonej uchwały wynika, że Rada Miasta Świdwin wyraziła zgodę na zawarcie kolejnych umów dzierżaw albo najmu na okresy do 3 lat z podmiotami, z którymi zostały zawarte umowy dzierżawy albo najmu na czas oznaczony do 3 lat, a których przedmiotem jest ta sama nieruchomość. Zgoda ta została udzielona dla nieoznaczonego kręgu podmiotów i w odniesieniu do nieokreślonych jeszcze w momencie podejmowania uchwały nieruchomości.
Rozstrzygnięcie to stoi zatem w sprzeczności z przepisem art. 18 ust. 2 pkt 9 lit.a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Odpowiadając na skargę Rada Miasta Świdwin wniosła o umorzenie postępowania na podstawie przepisu art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a w razie uznania prawnej niedopuszczalności umorzenia postępowania o nieuwzględnienie wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części i orzeczenie o niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały w zaskarżonej części.
W uzasadnieniu swego stanowiska Rada Miasta Świdwin wskazała, iż na podstawie art. 54 § 3 w wyżej wymienionej ustawie (zwanej dalej p.p.s.a.) organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy.
Celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub braku działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem.
Uchwałą Nr V/32/11 z dnia 25 lutego 2011 r. Rada Miasta Świdwin uchyliła w całości zaskarżoną przez Prokuratora uchwałę w sprawie zasad obciążania nieruchomości gruntowych oraz ich wydzierżawienia, albo najmu.
Uchwała ta, podjęta po wniesieniu przez Prokuratora skargi w trybie tzw. autokontroli – nie weszła dotychczas w życie, gdyż warunkiem sine gua non jej wejścia w życie jest upływ 14 dni od daty jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego.
W opisanej sytuacji postępowania sądowoadministracyjne powinno ulec umorzeniu jako bezprzedmiotowe.
Skoro bowiem wadliwa uchwała została w całości wyeliminowana z obrotu prawnego, to w konsekwencji każda ze spraw będzie rozstrzygana indywidualnie wprost o obowiązujący przepis art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. W konsekwencji postępowanie administracyjne należy umorzyć bez merytorycznego rozstrzygania sprawy.
Nieuprawniony jest wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części, z powodu upływu jednorocznego terminu wynikającego z art. 94 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.). O ile rzeczywiście zachodzą podstawy do orzekania o nieważności, to z uwagi na upływ prekluzyjnego terminu w rachubę może wchodzić orzekanie o niezgodności z prawem z jednoczesnym zakazem orzekanie o nieważności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skargę Prokuratora na wskazaną w niej uchwałę Rady Miasta Świdwin uznać należy za zasadną. Kwestia ta jest zresztą bezsporna, o czym świadczy podjęcie przez Radę Miasta Świdwin uchwały nr V/32/11 z dnia 25 lutego 2011 r. w sprawie uchylenia zaskarżonej uchwały Rady Miasta Świdwin z dnia 7 grudnia 2007 r. nr XI/108/07. W uzasadnieniu tejże uchwały Rada Miejska w Świdwinie podzieliła w zasadzie zawarte w skardze stanowisko Prokuratora. Stanowisko to wraz z jego uzasadnieniem Sąd w całości podziela.
Odnosząc się do stanowiska Rady Miejskiej w Świdwinie zawartego w odpowiedzi na skargę stwierdzić należy iż ze względu na prawny charakter zaskarżonej uchwały, będącej aktem prawa miejscowego, – co wynika jednoznacznie z art. 40 ust. 2 tej ustawy - nie można zastosować w sprawie art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
Zaskarżona uchwała dotyczyła zasad zarządu mieniem gminy, zatem mieści się w zakresie aktów prawa miejscowego wskazanych w pkt 3 tego przepisu.
Sąd uznał także, iż w rozpatrywanej sprawie nie może poprzestać na umorzeniu postępowania sądowego ze względu na uchylenie zaskarżonego aktu przez Radę Miejską w Świdwinie w trybie autokontroli. Uchylenie uchwały w powyższym trybie wywołuje skutek ex nunc, tzn. z chwilą wejścia w życie uchwały z dnia 25 lutego 2011 r. nr V/32/11, co do momentu wydania niniejszego wyroku jeszcze nie nastąpiło.
Stwierdzenie nieważności uchwały powoduje natomiast skutek prawny ex tunc, co jest istotne z punktu widzenia zasad praworządności, obowiązujących również w działalności organów gminy. Stanowi to istotną różnicę w zakresie skutków prawnych takiego rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 147 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Z mocy art. 134 w/w ustawy sąd wyszedł poza granice skargi albowiem § 2 ust. 2, § 3 i § 4, których Prokurator nie wskazał w swej skardze straciły rację bytu, zatem także dotknięte są nieważnością.