Uzasadnienie
W dniu 10 stycznia 2017 r. D. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w S. skargę na działalność Burmistrza N. i Komisji Mieszkaniowej Rady Miejskiej w N. dotyczącą długoletniego oczekiwania przez niego na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego. Skarżący wyjaśnił, że od 2007 r. oczekuje na lokal gminny. Od dnia [...] r. przebywa w Zakładzie Karnym w N., odbywanie kary zakończy w dniu [...] r. i po tej dacie nie będzie miał gdzie zamieszkać. Z tego względu napomina Burmistrza N., jednak wszystkie jego pisma w tej sprawie są rozpatrywane negatywnie.
Burmistrz N. w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że D. W. od dnia 4 kwietnia 2007 r. jest osobą oczekującą na przydział lokalu socjalnego, obecnie zajmuje 19 pozycję na liście osób oczekujących na taki lokal. W dniu złożenia wniosku o lokal socjalny w mieszkaniu w którym skarżący był zameldowany na pobyt stały (mieszkanie o pow. 34,09 m2 składające się z kuchni i jednego pokoju) było zameldowanych 11 osób. W chwili obecnej w lokalu tym mieszka tylko matka skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:
Katalog spraw mogących być przedmiotem badania przez sąd administracyjny określony został w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) dalej - "P.p.s.a.".
Stosownie do art. 3 § 2 tej ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, zwanej dalej: K.p.a.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.).
Odnosząc treść cytowanego art. 3 P.p.s.a. do przedmiotu wniesionej skargi należy wskazać, że zakwalifikowanie danej osoby do zawarcia umowy najmu lokalu z zasobu gminy, nie mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądu administracyjnego. Zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy unormowane zostały w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 1610). Stosownie do treści art. 4 tej ustawy, tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy (ust. 1). Gmina, na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach (ust. 2). Zgodnie z ust. 3 art. 4 tej ustawy, gmina wykonuje zadania, o których mowa w ust. 1 i 2, wykorzystując mieszkaniowy zasób gminy lub w inny sposób.
Z kolei przepis art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy upoważnił radę gminy do uchwalenia zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, które powinny określać m.in. tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawieranych na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych. W wykonaniu ww. delegacji, Rada Miejska w N. w dniu 28 marca 2002 r. podjęła uchwałę Nr XLI/324/02 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy (Dz. Urz. Woj. Zach. Nr 35 poz. 664), której to przepisy stanowią podstawę do rozpoznania wniosku skarżącego o najem lokalu socjalnego. Z uchwały tej wynika, że wnioski osób występujących o najem lokali rozpatruje wydział właściwy do spraw mieszkaniowych Urzędu Miejskiego w N., który przedstawia Burmistrzowi propozycję wynajęcia lokali określonym osobom, biorąc pod uwagę liczbę pokoi w lokalu przeznaczonym do wynajęcia, powierzchnię i stan techniczny tego lokalu, pozycję wnioskodawcy na liście osób ubiegających się na lokal, oraz liczbę członków jego rodziny.
Kontrolę nad prawidłowością rozpoznawania wniosków sprawuje Komisja Mieszkaniowa powołana przez Radę Miejską (§10 załącznika nr 1 do uchwały). Wnioski osób ubiegających się o lokal komunalny, które spełniają kryteria przewidziane w uchwale, umieszczane są na liście osób oczekujących, w zależności od spełnienia kryterium do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego czy najmu lokalu na czas nieoznaczony. Kolejność osób na liście określa się według ilości przyznanych punktów kwalifikacyjnych (§ 11 załącznika nr 1 do uchwały). Z analizy powołanych przepisów wynika, że postępowanie w sprawie zaproponowania najmu lokalu komunalnego, na etapie poprzedzającym zawarcie umowy najmu, przeprowadzane jest przez właściwy wydział Urzędu Miejskiego w N. i obejmuje ono weryfikację wniosków celem przygotowania listy osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu. Kolejność osób na liście określa się według ilości przyznanych punktów kwalifikacyjnych, przyznawanych według zasad określonych w uchwale.
W uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że uchwała zarządu dzielnicy miasta odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na tle uregulowań uchwały Rady Miejskiej w N. z dnia 28 marca 2002 r., przedmiotem wniesionej skargi mogłaby być zatem odmowa umieszczenia skarżącego na liście osób oczekujących na lokal socjalny, albo skreślenie go z tej listy.
Skarżący jest jednak osobą oczekującą na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego. Postępowanie Burmistrza N. dotyczące realizacji wniosku skarżącego czy nadzorującej to postępowanie komisji Rady Miejskiej nie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, w trybie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Postępowanie poprzedzające zawarcie umowy najmu lokalu komunalnego nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej, postanowienia, ani innego aktu lub czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Co do zasady kontrolą sądu administracyjnego objęte może być tylko i wyłącznie kończące (ostateczne) rozstrzygnięcie organu administracji, nie zaś poszczególne elementy procedury wpisujące się w pewien ciąg zdarzeń. W realiach niniejszej sprawy, postępowanie dotyczące realizacji wniosku skarżącego o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego nie ma charakteru samodzielnych i odrębnych czynności, a tym samym pozostaje poza kontrolą sądu administracyjnego.
Czynności których skarga dotyczy nie podlegają zaskarżeniu na podstawie art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Także ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego nie przewiduje właściwości sądu administracyjnego w sprawach w tej ustawie uregulowanych.
W tym stanie sprawy, skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.