Uzasadnienie
W dniu [...] września 2019 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. (OPS) wpłynął wniosek I. K. – Podoba o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na troje dzieci oraz przyznania dodatków do niego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej, podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania (internat) i trzech jednorazowych dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2020/2021, na okres zasiłkowy 2019/2020 – trwający od dnia 1 listopada 2019 r. do dnia 31 października 2020 r.
Burmistrz K. wydał w dniu [...] listopada 2019 r. decyzję nr [...] na podstawie art. 104 § 1 i art. 107 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej "k.p.a." w zw. z art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.), dalej "u.ś.r.", w której odmówił stronie prawa do ww. świadczeń.
Organ I instancji podał, że sytuacja materialna rodziny strony nie odpowiada warunkom określonym w art.5 ust.1 u.ś.r., ponieważ miesięczny dochód netto w przeliczeniu na osobę jest wyższy od kwoty 674 zł. Wskazał, że w sprawie nie miał zastosowania art. 5 ust. 2 u.ś.r. Organ I instancji podał, że rodzina strony składa się z 5 osób, zaś dochód rodziny w roku 2018 wyniósł [...] zł miesięcznie, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie dało miesięcznie kwotę [...]zł.
Organ I instancji przedstawił sposób wyliczenia ww. dochodu, gdzie m.in. wskazał dochód netto ujawniony w Pit – 39 małżonka strony T. P. w wysokości [...] zł (miesięcznie [...] zł).
Organ I instancji wskazał, że ustalony dochód na osobę w rodzinie przekroczył kwotę kryterium dochodowego, tj. 674 zł.
Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji i wskazała, że nie zgadza się wyliczeniem ww. kwoty dochodu przez organ I instancji. Jej zdaniem, organ I instancji nieprawidłowo wliczył do ww. dochodu, kwotę uzyskaną ze sprzedaży mieszkania, gdyż została ona wydatkowana na cel mieszkaniowy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...] lutego 2020 r. decyzję nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 1, 2, 2a, 23, art. 4, art. 5 ust.1, ust. 3-3d, art. 23b ust. 1 u.ś.r. oraz § 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokość zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r. poz. 1238), w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przytoczył treść stosownych przepisów u.ś.r. Organ odwoławczy podał, że analiza dochodu uzyskanego przez rodzinę strony w 2018 r. wskazała, że doszło do przekroczenia kryterium dochodowego, które umożliwia przyznanie stronie ww. świadczeń.
Organ odwoławczy wskazał, że na dochód rodziny strony uzyskany w 2018 r. złożył się m.in. dochód w wysokości [...] zł, który uzyskany został ze sprzedaży nieruchomości. Organ odwoławczy stwierdził, że dochód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości w 2018 r. nie został przeznaczony przez stronę na zakup lokalu mieszkalnego i na etapie rozpoznania wniosku strony o przyznanie jej świadczenia nie miało znaczenia zdarzenie przyszłe i niepewne, tj. wskazanie, iż wykorzysta ww. dochód na cel mieszkaniowy. Zatem środki uzyskane ze sprzedaży lokalu, a nie przeznaczone na zakup nowego mieszkania należało zaliczyć do dochodu w rozumieniu art. 3 pkt. 1 lit.a u.ś.r. Na poparcie swoich twierdzeń organ odwoławczy powołał się na wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 lipca 2014 r. o sygn. akt III SA/Kr 350/14.
Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na ww. decyzję. Zdaniem strony, ww. decyzję jest krzywdząca, gdyż organy błędnie wliczają do ww. dochodu, kwotę uzyskaną ze sprzedaży nieruchomości. Wskazała, że ww. kwota została wydatkowana już w 2018 r. na zakup lokalu mieszkalnego, na dowód czego przedłożyła kserokopie aktów notarialnych z dnia [...] lutego 2018 r. (sprzedaż nieruchomości zabudowanej) i dnia [...] marca 2018 r. (zakup lokalu mieszkalnego). Skarżąca wyjaśniła, że nie przedłożyła ww. dokumentów w toku postępowania administracyjnego z uwagi na fakt, iż nie została ona przez organ poinformowana o takiej konieczności.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Spór w sprawie dotyczy kwestii wliczenia do dochodu rodziny w 2018 r. kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości.
Zgodnie z art. 4 w związku z art. 5 ust. 1 u.ś.r., zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, a prawo do tego zasiłku i do dodatków do niego przysługuje:
- 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka;
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka;
- 3) osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. W przypadku natomiast, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764 zł (art. 5 ust. 2 u.ś.r.).
Dochód rodziny, w rozumieniu art. 3 pkt 2 u.ś.r., oznacza to sumę dochodów członków rodziny. Z kolei dochód członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 - 4c (art. 3 pkt 2a u.ś.r.).
Stosownie do art. 3 w pkt 1 u.ś.r., dochód – oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:
- a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,
- b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,
- c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych wymienione enumeratywnie w ustawie.
Podkreślić należy, że nie zalicza się do dochodu w rozumieniu przepisów u.ś.r., przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości, jeżeli nie jest on opodatkowany.
W orzecznictwie podkreśla się, że z brzmienia art. 3 pkt 1 lit.a u.ś.r. wynika, że obliczanie dochodu musi uwzględniać rezultaty postępowania podatkowego prowadzonego na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dotyczy to okoliczności będących przedmiotem postępowania podatkowego. Przede wszystkim chodzi o to, czy przychód podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tylko bowiem przychód opodatkowany i to po odliczeniu należnego podatku podlega wliczeniu do dochodu w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit.a u.ś.r. (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2015 r., o sygn. akt I OSK 1748/14).
Okolicznością bezsporną jest, że w 2018 r. mąż skarżącej w PIT 39 za 2019 r. ujawnił dochód w postaci kwoty ze sprzedaży nieruchomości. O tym fakcie wiedział organ I instancji, który rozpoznawał wniosek skarżącej już w dniu [...] listopada 2019 r., o czym świadczył odpowiedni wydruk komputerowy uzyskany na podstawie art. 23b ust. 1 u.ś.r., załączony do akt.
Organ I instancji nie podjął jednak żadnych czynności wyjaśniających związanych z kwestią zaliczenia bądź niezaliczenia ww. dochodu do dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.ś.r., mimo, iż taki obowiązek ciążył na nim na podstawie art. 7 k.p.a. W ocenie Sądu, swoim zaniechaniem organ I instancji naruszył również art. 9 i art. 11 k.p.a. Obowiązkiem organu administracyjnego jest zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego na podstawie art. 77 § 1 k.p.a. Wyrazem realizacji ww. zasad jest uzasadnienie decyzji, które stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. powinno przekonywać stronę o prawidłowości rozstrzygnięcia.
Powyższe przepisy naruszył również organ odwoławczy, który mimo, iż skarżąca w odwołaniu wskazywała, że doszło do wydatkowania ww. kwoty na cel mieszkaniowy, nie przeprowadził stosownego postępowania w celu wyjaśnienia tej kwestii i uznał w sposób nieuprawniony, że powyższa kwota nie została wydatkowana na ten cel.
W ocenie Sądu, na skutek zaniechania przeprowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z przepisami przez organy obu instancji doszło do nieprawidłowego ustalenia przez nie stanu faktycznego w sprawie. Dowodem na to są przedłożone do skargi kopie aktów notarialnych. Gdyby organy administracji wezwały stronę do złożenia wyjaśnień oraz stosownych dokumentów odnośnie kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości mogłyby poprawnie ustalić stan faktyczny w sprawie i wydać właściwe rozstrzygnięcia zgodne z prawem (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 czerwca 2019 r. o sygn. akt II SA/Go 267/19).
Mając na uwadze podniesione wyżej uchybienia proceduralne, Sąd uznał, iż decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem ww. przepisów, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uwzględni powyższe uwagi i dokona prawidłowego wyliczenia dochodu rodziny skarżącej w sposób zgodny z przytoczonymi wyżej przepisami i poddający się weryfikacji.
Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.