Uzasadnienie
Wspólnota Mieszkaniowa w dniu [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...], ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na przebudowie i nadbudowie wraz ze zmianą sposobu użytkowania strychu w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych na cele mieszkalne w celu wydzielenia [...] mieszkań przy [...] w [...]– działki nr [...].
Zarządzeniem z dnia [...] (doręczonym stronie w dniu [...]) sąd wezwał stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego, należnego od wniesionej skargi w kwocie 500 zł.
W dniu [...] Wspólnota Mieszkaniowa [...] złożyła na formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Uzasadniając złożony wniosek Wspólnota wskazała, że nie posiada żadnych wolnych środków finansowych, ponieważ środki finansowe zgromadzone na koncie rachunku bieżącego podlegają całkowitemu rozliczeniu. Wysokość zgromadzonych na koncie środków jest niewystarczająca do zaspokojenia bieżących potrzeb Wspólnoty oraz na pokrycie kosztów zapłaty za dostarczone media. Nadto Wspólnota posiada zobowiązania finansowe w wysokości [...] zł wobec wykonawcy docieplenia trzech budynków, a także wystąpiła konieczność wykonania w trybie pilnym izolacji pionowej ściany oficyny przy ul. [...], która pochłonie kwotę ok. [...]zł. Wspólnota wyjaśniła, że posiada dwa rachunki bankowe, na których stan konta na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił [...].
Dodatkowo w piśmie procesowym przesłanym do sądu w dniu [...] Wspólnota podniosła, że zobowiązana jest zwrócić Spółce "A" przy ul. [...] kwotę [...] zł oraz że prowadzi aktualnie w trybie pilnym prace związane z remontem kanalizacji, których szacowany koszt wyniesie ok. [...]zł.
Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy odmówił skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie. Odpis wyżej wymienionego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony stronie skarżącej w dniu [...].
W dniu [...] Wspólnota Mieszkaniowa złożyła sprzeciw od wyżej wymienionego postanowienia i w związku z powyższym na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) utraciło ono moc.
Wspólnota wyjaśniła, że nie ma możliwości uzyskiwania tzw. "pożytków", ani też uzyskiwania dochodów z innych źródeł, a kwoty wykazane na kontach bankowych pochodzą wyłącznie z zaliczek wpłacanych na koszty utrzymania nieruchomości, które w obliczu olbrzymich potrzeb są niewystarczające. Strona skarżąca wskazała również, iż nie ma możliwości podnoszenia zaliczek wpłacanych na koszty utrzymania nieruchomości, ponieważ wielu członków wspólnoty ma problemy z uregulowaniem swoich zobowiązań i między innymi dlatego w [...] r. zostały znacznie obniżone zaliczki z ww. tytułu. Ponadto Gmina, posiadająca we wspólnocie [...] udziałów jest również w trudnej sytuacji finansowej, co też ma wpływ na wysokość zaliczek. Jednocześnie Wspólnota przesłała zaświadczenie z dnia [...] odnośnie sytuacji finansowej Wspólnoty, wg stanu na dzień [...].
Zarządzeniem z dnia [...] sąd zobowiązał Wspólnotę do nadesłania rocznego sprawozdania z działalności za [...]r. (rozliczenia przychodów i rozchodów) oraz planu przychodów i rozchodów na [...]r. (w tym I kwartału [...]r.) – w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie akt sprawy.
Uzupełniając wcześniejsze informacje w ww. sprawie, strona skarżąca nadesłała między innymi zaświadczenie Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] z dnia [...], z treści którego wynika, że od dnia [...] Wspólnota zmniejszyła zaliczki na koszty utrzymania nieruchomości o 0,15 zł na 1 m² powierzchni użytkowej, tj. o kwotę [...] zł w skali miesiąca na podstawie prawomocnej uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej nr [...] z dnia [...]. Kwota zaliczki z ww. tytułu od dnia [...] wynosi 1,80 zł/1m².
Ponadto strona zaświadczyła, że kwoty wynikające z rocznego sprawozdania finansowego za [...] r. zostały rozliczone, a na dzień [...] Gmina Miasto posiada podlegającą w całości zwrotowi nadpłatę z tytułu utrzymania nieruchomości w wysokości [...] zł. Natomiast z zaplanowanych na [...] r. prac remontowych na sumę ok. [...] zł brutto do dnia [...] zrealizowano prace remontowe na kwotę [...] zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2) lub częściowym (art. 245 § 3), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek.
Stosownie natomiast do treści art. 246 § 2 pkt 2 ww. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, bądź jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Należy przy tym podkreślić, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2010, s. 568).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona może być zatem zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych tylko wyjątkowo.
Orzecznictwo sądowe stoi na stanowisku, że strona powinna dołożyć wszelkich starań, aby zgromadzić środki konieczne do prowadzenia postępowania sądowego.
W przypadku wspólnot mieszkaniowych, zarządca może w trybie art. 31 lit. a) ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm.) zwołać zebranie współwłaścicieli, mające na celu zebranie odpowiednich środków.
Z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika natomiast, żeby zarządca podejmował działania w celu pozyskania kwot na pokrycie kosztów postępowania, czy chociażby wyegzekwowania zaległych należności wobec Wspólnoty.
W ocenie sądu w niniejszej sprawie trudno stwierdzić, że Wspólnota Mieszkaniowa znajdowała się w sytuacji, w której rzeczywiście nie ma środków na pokrycie kosztów sądowych, skoro posiada na koncie nadpłatę z tytułu utrzymania nieruchomości w wysokości [...] zł. Podkreślić przy tym należy, że nawet jeżeli ww. kwota podlega w całości zwrotowi i nie może być przeznaczona na finansowanie sprawy sądowej, to Wspólnota powinna była podjąć stosowną uchwałę w celu zabezpieczenia tych wydatków. Tymczasem z nadesłanych sądowi dokumentów wynika, że od dnia [...] ww. Wspólnota zmniejszyła zaliczki na koszty utrzymania nieruchomości o 0,15 zł na 1 m² powierzchni użytkowej, tj. o kwotę [...] zł w skali miesiąca na podstawie prawomocnej uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej nr [...] r. z dnia [...], w sytuacji, gdy w dniu [...] wniosła skargę do sądu.
W świetle powyższego Wspólnota przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna była uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesu sądowego.
W tym stanie rzeczy należy wskazać, że Wspólnota nie wykorzystała wszystkich możliwości dla zabezpieczenia finansowego prowadzonej sprawy sądowej i tym samym brak jest podstaw do przyznania skarżącej Wspólnocie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wspólnota nie wykazała zatem, że nie posiada środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych.
W tych okolicznościach Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w postanowieniu.