Uzasadnienie
W dniu [...] do [...] Uniwersytetu Technologicznego w [...] Wydziału Kształtowania Środowiska i Rolnictwa wpłynął wniosek I.K. z dnia [...]r. o przyznanie stypendium socjalnego, stypendium mieszkaniowego i stypendium na wyżywienie. Do wniosku zainteresowana dołączyła zaświadczenia o wysokości swojego dochodu oraz dochodu osiągniętego przez jej rodziców – P. i G.K., brata P.K., decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wypłacie odsetek z funduszu chorobowego wraz z oświadczeniem, umowę najmu lokalu mieszkalnego oraz zaświadczenie wskazujące, że brat – P.K. jest studentem studiów stacjonarnych Politechniki [...].
Decyzją z dnia [...] r. Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału Kształtowania Środowiska i Rolnictwa [...] Uniwersytetu Technologicznego, na podstawie art. 175 ust. 1 w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz § 7 ust. 1 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] Uniwersytetu Technologicznego w [...] wprowadzonego Zarządzeniem nr [...] Rektora [...] Uniwersytetu Technologicznego w [...] z dnia [...] r., odmówiła przyznania I.K. świadczeń pomocy materialnej w postaci stypendium socjalnego, stypendium mieszkaniowego i stypendium na wyżywienie. W uzasadnieniu decyzji podano, że miesięczna wysokość dochodu za rok podatkowy [...] przekracza podstawę naliczania [...] zł określoną pismem okólnym nr [...]r.
Od powyższej decyzji I.K. wniosła odwołanie. Wskazując na trudną sytuację materialną liczącej sześć osób rodziny, która utrzymywana jest tylko z renty ojca wynoszącej ok. [...] zł brutto, podniosła, że odmowa przyznania stypendium spowoduje, że nie będzie w stanie kontynuować i zakończyć studiów. Ponadto zwróciła uwagę, że dochód za [...] r. został zawyżony z uwagi na wyrównanie ojcu świadczenia chorobowego za poprzednie lata, zaś brat dorabiał na umowę zlecenie a jego dochód został potraktowany jako dochód stały.
W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek złożonego odwołania decyzją z dnia [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] Uniwersytetu Technologicznego w [...], na podstawie art. 175 ust. 2 i art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o nieprzyznaniu I.K. stypendium socjalnego, mieszkaniowego oraz na wyżywienie.
W uzasadnieniu decyzji organ powołał treść § 8 ust. 11 pkt 2 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] Uniwersytetu Technologicznego w [...] ustalając, że dochód rodziny I.K. został naliczony w oparciu o dostarczone przez stronę zaświadczenia z Urzędu Skarbowego w [...] o dochodach osiągniętych w [...]r. przez rodziców i jej brata. Z dokonanych obliczeń wynika, że dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi [...] zł i przekracza podstawę naliczania stypendium socjalnego o [...] zł. Następnie organ przytoczył definicję dochodu utraconego zawartą w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) i uznał, że wyrównanie świadczeń chorobowych w [...] r. nie może być zaliczone do kategorii dochodu utraconego, a tym samym brak jest podstaw do przyznania stypendium socjalnego, mieszkaniowego oraz na wyżywienie.
I.K. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie. Uzasadniając skargę podała, że dochód na osobę w jej rodzinie, zgodnie z zaświadczeniami o dochodach wydanymi przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] r., wynosi [...] zł. W ocenie skarżącej, niezasadnym jest ujęcie dochodu osiągniętego przez jej brata na podstawie umowy zlecenia, będącego studentem studiów stacjonarnych dziennych Politechniki [...]. Do skargi strona dołączyła oświadczenie P.K. wskazujące, że ma on status osoby uczącej się i że nie ukończył [...] roku życia oraz umowy zlecenia zawartej w [...] r. pomiędzy B. Spółka z o.o. z siedzibą w [...] a P.K. na promowanie produktów B. Spółka z o.o.
W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] Uniwersytetu Technologicznego w [...], działając poprzez radcę prawnego K.G., wniosła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, iż powodem odmowy przyznania stypendium było przekroczenie podstawy naliczania stypendium socjalnego. Dochód przypadający na jedną osobę w rodzinie studentki wyniósł [...] zł i przekroczył podstawę naliczania stypendium socjalnego o [...] zł. Natomiast powoływane przez skarżącą okoliczności nie mogły skutkować zakwalifikowaniem dochodu do kategorii dochodu utraconego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem doprowadziła Sąd do uznania, że skarga jest uzasadniona, bowiem kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie stało się ustalenie wysokości dochodu w rodzinie I.K., którego wysokość, w ocenie organu, uniemożliwiała przyznanie skarżącej pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego, mieszkaniowego oraz na wyżywienie.
Zgodnie z art. 179 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. W myśl art. 179 ust. 2 ww. ustawy, rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe. Wysokość dochodu, o której mowa w ust. 2, nie może być niższa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.), oraz wyższa niż suma kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, z późn. zm.). Według art. 179 ust. 4 ustawy, przy ustalaniu wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe uwzględnia się dochody osiągane przez:
- 1) studenta;
- 2) małżonka studenta, a także będące na utrzymaniu studenta lub jego małżonka dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26 roku życia, a jeżeli 26 rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek;
- 3) rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta i będące na ich utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26 roku życia, a jeżeli 26 rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek.
Stosownie do ust. 5 art. 179, miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem ust. 4, z zastrzeżeniem, że do dochodu nie wlicza się:
- 1) dochodów, o których mowa w ust. 4 pkt 3, jeżeli student jest samodzielny finansowo;
- 2) świadczeń, o których mowa w art. 173 ust. 1;
- 3) świadczeń otrzymywanych na podstawie Działania Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego "Wyrównywanie szans edukacyjnych poprzez programy stypendialne";
- 4) świadczeń pomocy materialnej dla uczniów otrzymywanych na podstawie ustawy o systemie oświaty;
- 5) pomocy materialnej, o której mowa w art. 173a.
Według § 7 ust. 1 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom [...] Uniwersytetu Technologicznego w [...], stypendium socjalne obliczane jest jako różnica pomiędzy podstawą naliczania stypendium socjalnego a miesięcznym dochodem przypadającym na osobę w rodzinie studenta.
Dokonując ustalenia wysokości miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie skarżącej organ ustalił, że wynosi on [...] zł i przekracza podstawę naliczania stypendium socjalnego o [...] zł. Jednocześnie organ stwierdził, że wyrównanie świadczeń chorobowych w [...] r. wypłaconych ojcu skarżącej nie zalicza się do kategorii dochodu utraconego, o którym mowa w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Definicję utraty dochodu zawiera art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w pkt 23, enumeratywnie wymieniając sytuacje, w których następuje utrata dochodu, przez którą należy rozumieć utratę dochodu spowodowaną:
- a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,
- b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,
- c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło,
- d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego,
- f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej,
O ile za prawidłowe należy uznać (niekwestionowane w skardze) uwzględnienie w dochodach rodziny za [...] r. dochodu uzyskanego z tytułu wyrównania ojcu skarżącej – P.K. świadczeń chorobowych w [...] r., to organ nie rozważył, a przynajmniej nie wskazał tego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, charakteru dochodów brata skarżącej P.K. osiągniętych w roku [...] r. w kategorii dochodu utraconego. Z akt sprawy nie wynika, czy P.K. nadal osiągał w roku [...] r. dochody z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tymczasem, w odwołaniu I.K. podała, że "rodzina utrzymuje się z renty ojca wynoszącej ok. [...] zł brutto", "mój brat dorabiał na umowę zlecenie i jego dochód został potraktowany jako dochód stały".
Wyjaśnienia skarżącej wzbudzają wątpliwości co do tego, czy uzyskiwane przez P.K. w [...] r. dochody nie mogłyby zostać uznane za dochód utracony, jeżeli okazałoby się, że w roku składania wniosku o przyznanie stypendium brat skarżącej dochodów takowych już nie uzyskuje. Zauważyć należy bowiem, że zgodnie z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkowstwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Skoro zaś utratą dochodu, w myśl art. 3 pkt 23 lit. c) ww. ustawy, jest m.in. utrata dochodu spowodowana utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, to utrata pracy zarobkowej wykonywanej na podstawie umowy zlecenia, a taką wykonywał brat skarżącej w [...] r., mogłaby być rozpatrywana w kategorii dochodu utraconego.
Pomimo podnoszenia przez I.K. kwestii dochodów brata uzyskanych w roku [...] i jednoczesnego oświadczenia, że obecnie rodzina utrzymuje się wyłącznie z renty ojca, organ wydając zaskarżoną decyzję do twierdzeń tych nie ustosunkował się, czym uchybił nie tylko postanowieniom art. 107 § 3 kpa stanowiącym o warunkach jakie winno spełniać uzasadnienie decyzji, ale również naruszył przepisy art. 7 i art. 77 § 1 kpa obligujące go do wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Zauważyć również należy, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie spełniają wymogów procedury administracyjnej co do jej elementów składowych, w tym zwłaszcza uzasadnienia, co narusza art. 107 § 1 i 3 kpa. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.
Prowadząc ponownie postępowanie administracyjne organ należycie ustali stan faktyczny sprawy, aby następnie na jego podstawie ocenić, czy spełnione są przesłanki do przyznania wnioskowanych przez skarżącą świadczeń z art. 179 ust. 1, ust. 3, ust. 4 i ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z art. 5 ust. 1 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wydać w tym przedmiocie rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom prawa.
W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.