Uzasadnienie
Burmistrz Miasta D. wydał w dniu 31 stycznia 2023 r. decyzję nr [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r poz. 2000 ze zm.; dalej "K.p.a"), art. 17, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.; dalej "u.ś.r."), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466), w której odmówił przyznania K. K. (dalej "skarżący") świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym M. N. (dalej "podopieczny").
Organ I instancji przytoczył przepisy mające zastosowanie w sprawie i podał, że podopieczny posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżący jest opiekunem prawnym podopiecznego, dla którego jest rodziną zastępczą. Skarżący nie jest spokrewniony z podopiecznym i nie ciąży na nim obowiązek alimentacyjny. Skarżący złożył wniosek o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż z uwagi na stan zdrowia podopiecznego, którym się opiekuje nie jest w stanie podjąć zatrudnienia.
Organ I instancji przeprowadził wywiad u skarżącego, z którego wynikało, że podopieczny jest całkowicie uzależniony od pomocy skarżącego przy wykonywaniu wszystkich czynności pielęgnacyjnych, czynności domowych, wizytach u lekarzy, rehabilitacji, podawania leków. Organ I instancji wskazał, że skarżący nie spełnił przesłanek do przyznania przedmiotowego świadczenia, gdyż nie jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie jest zobowiązany do alimentacji zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji i wskazał, że jest ona krzywdząca. Podkreślił, że od wielu lat opiekuje się podopiecznym, z którym jest mocno związany.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie wydało w dniu 1 marca 2023 r. decyzję nr [...], w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy opisał stan faktyczny w sprawie i przywołał treść art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a u.ś.r., art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2022 r. poz. 447; dalej "u.w.r.").
Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie był kwestionowany fakt, iż skarżący sprawuje opiekę nad podopiecznym i nie może podjąć zatrudnienia z tego powodu. Odmowa przyznania przedmiotowego świadczenia uzasadniona była tym, że skarżący nie jest spokrewniony z podopiecznym i nie ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem niego. Organ odwoławczy podkreślił, że przepisy art. 17 ust. 1 i ust.1a u.ś.r. zawierają zamknięty katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczeń pielęgnacyjnych, które związane są z istnieniem obowiązku alimentacyjnego. Organ odwoławczy wskazał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu przedmiotowego świadczenia, gdyż nie ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem podopiecznego.
Skarżący złożył skargę na ww. decyzję i wskazał, że jest ona bardzo krzywdząca dla niego i podopiecznego. Podkreślił, że podopieczny nie jest w stanie sam egzystować, zaś on nie może podjąć pracy w związku z opieką nad nim. Wskazał, że od wielu lat opiekuje się podopiecznym, z którym jest mocno związany.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej "p.p.s.a.").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Spór dotyczy odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad podopiecznym, która uniemożliwia mu podjęcie pracy.
Bezsporne było w sprawie, że skarżący jest nie jest spokrewniony z podopiecznym, jest jednak dla niego rodziną zastępczą, opiekuje się nim i w związku z opieką nie może podjąć pracy.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Na podstawie art. 17 ust. 1a u. ś.r., osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
- 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z ww. ww. przepisów wynika, że przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawodawca wiąże z faktem pokrewieństwa między opiekunem a podopiecznym oraz istnieniem obowiązku alimentacyjnego ciążącym na opiekunie.
W niniejszej sprawie, skarżący nie jest spokrewniony z podopiecznym, choć jest rodziną zastępczą dla podopiecznego, to nie jest rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu art. 41 ust. 2 u.w.r. Ponadto na skarżącym nie ciąży obowiązek alimentacyjny. Skarżący, mimo iż opiekuje się podopiecznym to nie może być uznany za opiekuna faktycznego z art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., gdyż zgodnie z art. 3 pkt 14 u.ś.r., opiekun faktyczny dziecka oznacza to osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Nadto podopieczny jest już osobą pełnoletnią (nie jest dzieckiem).
Wyjaśnić należy, że organy administracji związane są ww. przepisami i nie mogą przyznać przedmiotowego świadczenia osobie, która nie została wymieniona w tych przepisach, niezależnie od sprawowania rzeczywistej opieki i braku możliwości podjęcia pracy z uwagi na jej sprawowanie. Ustawodawca nie przewidział możliwości przyznania ww. świadczenia innym osobom, niż wymienione w ww. przepisach w drodze wyjątku, w przypadku zaistnienia szczególnych okoliczności. Przyznanie skarżącemu przedmiotowego świadczenia nie jest obecnie możliwe bez zmiany obowiązujących przepisów.
Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy administracji nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani procesowego i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.