Uzasadnienie
Orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] Komendant Powiatowy Policji w G. nałożył na K. W. karę wydalenia ze służby w Policji, pouczając go o prawie do wniesienia odwołania do Komendanta Policji, za swoim pośrednictwem, w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Powyższe orzeczenie doręczono K. W. w dniu 20 stycznia 2020 r., natomiast ustanowionemu przez niego pełnomocnikowi w dniu 23 stycznia 2020 r.
Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł odwołanie od powyższego orzeczenia. Odwołanie zostało datowane na dzień 30 stycznia 2020 r., tego też dnia zostało nadane w placówce pocztowej.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] Komendant Policji odmówił przyjęcia odwołania.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że na odwołaniu od ww. orzeczenia (pismo z dnia 30 stycznia 2020 r.) znajduje się dekretacja I zastępcy Komendanta Powiatowego Policji w G. z dnia 3 lutego 2020 r. oraz pieczęć wpływowa KPP w G. z tego samego dnia, natomiast na kopercie widnieje stempel pocztowy z datą 30 stycznia 2020 r. Z powyższego wynika zatem, że odwołanie od zaskarżonego orzeczenia nadane zostało w urzędzie pocztowym w S. w dniu 30 stycznia 2020 r.
Komendant Wojewódzki podał, że na podstawie art. 135m ust. 1, 3 i 4 ustawy o Policji, decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r., powołana została Komisja do zbadania zaskarżonego orzeczenia. W jej skład weszło trzech oficerów w służbie stałej, w tym jeden przedstawiciel wskazanego przez obwinionego związku zawodowego policjantów. Komisja, po dokonaniu analizy zebranego materiału dowodowego oraz odwołania od orzeczenia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w G. z dnia [...] stycznia 2020 r., uznała, że odwołanie złożone przez działającego w imieniu obwinionego radcę prawnego T. T. zostało złożone z uchybieniem terminu. W związku z powyższym wniosła do Komendanta Policji, aby w drodze postanowienia odmówić przyjęcia odwołania od przedmiotowego orzeczenia.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 135k ust. 1 ustawy o Policji obwinionemu przysługuje odwołanie od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Odwołanie składa się do wyższego przełożonego dyscyplinarnego za pośrednictwem przełożonego, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji (art. 135k ust. 2). Natomiast art. 135f ust. 6 ustawy o Policji stanowi, że orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej.
Z kolei, zgodnie z art. 135p ust. 1 ustawy o Policji w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, do postępowania dyscyplinarnego, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych.
Organ podkreślił, że przepisy ustawy o Policji nie zawierają szczegółowych unormowań dotyczących terminów, stąd w postępowaniu dyscyplinarnym zastosowanie znajduje odpowiednio art. 124 Kodeksu postępowania karnego, który stanowi, że termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej, w polskim urzędzie konsularnym lub złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej albo przez osobę pozbawioną wolności w administracji odpowiedniego zakładu, a przez członka załogi polskiego statku morskiego - kapitanowi statku.
K. W. i jego obrońca winni zatem wnieść odwołanie do Komendanta Policji, za pośrednictwem Komendanta Powiatowego Policji w G., w terminie 7 dni od doręczenia orzeczenia, licząc od dnia następnego po dniu, którym doręczono jej orzeczenie, czyli do dnia 27 stycznia 2020 r. Natomiast z materiałów postępowania dyscyplinarnego wynika, że sporządzone przez radcę prawnego T. T. odwołanie z dnia 30 stycznia 2020 r. od orzeczenia nr [...] nadane zostało w placówce pocztowej w dniu 30 stycznia 2020 r., czyli zostało wniesione po terminie.
Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego Policji, nie ulega także wątpliwości, że K. W. został prawidłowo pouczony, za pośrednictwem którego organu i w jakim terminie może wnieść odwołanie, a także, od kiedy biegnie termin do jego złożenia w przypadku doręczenia orzeczenia obwinionemu i ustawionemu obrońcy w różnych terminach.
Mając powyższe na uwadze oraz art. 135k ust. 3 ustawy o Policji, który stanowi, że wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne.
Nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem Komendanta Wojewódzkiego Policji w S., K. W., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, podnosząc zarzuty naruszenia:
- - art. 135k ust. 1 ustawy o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w przedmiotowej sytuacji ziściły się przesłanki do uznania, że uchybił terminowi do złożenia odwołania od orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w G., w sytuacji, gdy jego obrońca nie miał jakiejkolwiek wiedzy o doręczeniu mu orzeczenia w innej dacie niż doręczenie upoważnionemu do obrony, co wyniknęło z uzasadnionej okoliczności, którą był jego pobyt w areszcie śledczym, spowodowany wydaniem przez Sąd Rejonowy S. - Centrum w S. postanowienia o zastosowaniu w stosunku do niego tymczasowego aresztowania od dnia 11 stycznia 2020 r. do dnia 11 marca 2020 r. oraz spowodowanym przez tę okoliczność brakiem możliwości kontaktu z obrońcą;
- - art. 6 k.p.k. w zw. z art. 42 ust.2 Konstytucji poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że w czasie doręczenia mu orzeczenia o zastosowaniu kary dyscyplinarnej w postaci wydalenia ze służby przebywał w areszcie śledczym, miał uniemożliwiony kontakt z samą rodziną, jak i z obrońcą zarówno telefoniczny, jak i osobisty, gdyż ówcześnie panujące warunki w areszcie, w postaci zbyt małej ilości pokojów widzeń, jak i dużej liczby osadzonych i ich odwiedzających spowodowały konieczność przełożenia już pierwszego widzenia z obrońcą, tym samym poinformowania w odpowiednim czasie obrońcy o odbiorze korespondencji z Komisariatu Policji w C., co poskutkowało narażeniem na pozbawienie go konstytucyjnego prawa do obrony, wyrażonego w art. 42 ust. 2 Konstytucji RP.
Ponadto, zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że został prawidłowo pouczony, za pośrednictwem którego organu i w jakim terminie może wnieść odwołanie, a także, od kiedy biegnie termin do jego złożenia w przypadku doręczenia orzeczenia obwinionemu i ustawowemu obrońcy w różnych terminach, kiedy mimo poprawnego pouczenia, nie miał on możliwości kontaktu z obrońcą, jak i obrońca, po doręczeniu mu orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w G. nie mógł skonfrontować, które doręczenie miało miejsce wcześniej, gdyż nie miał możliwości spotkania się ze swoim mocodawcą w areszcie śledczym, z powodu wypełnionego grafiku widzeń na najbliższe dni w areszcie śledczym oraz braku zgody organu prowadzącego postępowanie karne.
Jednocześnie skarżący, mając na względzie konieczność ujednolicenia orzecznictwa, wniósł o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego wniosku o zbadanie zgodności z Konstytucją RP art. 135f ust. 6 ustawy o Policji, gdyż jego zdaniem budzi on poważne wątpliwości co do realizowania prawa do obrony, jak i rzetelnego procesu, co potwierdzają rozbieżne orzeczenia Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Komendanta Policji oraz o stwierdzenie nieważności poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Powiatowego Policji w G., a także zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Komendant Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień, bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Na podstawie art. 119 ust. 4 P.p.s.a. Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Komendanta Policji z dnia [...] marca 2020 r. odmawiające przyjęcia odwołania z powodu przekroczenia terminu do jego wniesienia.Istota sporu sprowadza się do odmiennej oceny przez organ i skarżącego – funkcjonariusza policji, którego dotyczyło postępowanie dyscyplinarne, kwestii zachowania ustawowego terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego wydanego w I instancji.
Stosownie do treści art. 135k ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia o Policji z dnia 6 kwietnia 1990 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 161 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą o Policji", postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne. Od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obwinionemu przysługuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia orzeczenia i odwołanie składa się do wyższego przełożonego dyscyplinarnego za pośrednictwem przełożonego, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji (ust. 2). Jednakże na podstawie ust. 3 tego przepisu, który stanowi podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia, wyższy przełożony dyscyplinarny odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie lub przez osobę nieuprawnioną albo jest niedopuszczalne. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Natomiast stosownie do treści art. 135f ust. 6 ustawy o Policji, orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony.
W razie doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej. Przy czym, w zakresie nieuregulowanym w ustawie o Policji, do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się również art. 184 Kodeksu postępowania karnego (art. 135p ust. 1 ustawy o Policji).
Wobec powyższego wskazać należy, że w myśl dyspozycji art. 122 § 1 Kodeksu postępowania karnego, czynność procesowa dokonana po upływie terminu zawitego jest bezskuteczna. Terminem zawitym jest zaś m.in. termin do wniesienia środków zaskarżenia (art. 122 § 2 Kodeksu postępowania karnego).
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], zostało doręczone skarżącemu w dniu 20 stycznia 2020 r., natomiast jego pełnomocnikowi – w dniu 23 stycznia 2020 r. Termin do wniesienia odwołania od tego orzeczenia upłynął zatem w dniu 27 stycznia 2020 r. Tymczasem odwołanie od zaskarżonego orzeczenia zostało wniesione przez pełnomocnika skarżącego w dniu 30 stycznia 2020 r., o czym świadczy data stempla pocztowego, a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia.
W świetle powyższego Komendant Wojewódzki Policji zasadnie odmówił przyjęcia odwołania.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że pouczenie co do prawa wniesienia odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego uregulowane zostało w przepisach art. 135j ust. 2 pkt 7 i art. 135k ustawy o Policji i takie też pouczenie zawarte zostało w orzeczeniu dyscyplinarnym.
W ocenie Sądu powyższe okoliczności są wystarczające do uznania, że skarżący był prawidłowo pouczony o terminie wnoszenia środków odwoławczych. Co więcej, o treści przepisu art. 135f ust. 6 ustawy o Policji skarżący został poinformowany w pouczeniu postanowienia z dnia [...] stycznia 2020 r. o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego.
Podnieść również należy, że zarzut niedotrzymania terminu z uwagi na pobyt skarżącego w areszcie śledczym nie mógł odnieść skutku procesowego w niniejszym postępowaniu. Zarzut taki, wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego, mógłby być skutecznie zgłoszony we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednak wniosku takiego ani pełnomocnik skarżącego, ani też sam skarżący nie wniósł. W konsekwencji, stosownie do treści art. 135k ust. 3 ustawy o Policji, Komendant Wojewódzki Policji, stwierdzając, że odwołanie zostało wniesione po terminie, mógł jedynie wydać postanowienie o odmowie jego przyjęcia.
Wniosek skarżącego o wystąpienie przez Naczelny Sąd Administracyjny do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o zbadanie zgodności art. 135f ust. 6 ustawy o Policji z Konstytucją RP nie znajduje uzasadnienia. Wyjaśnić należy, że przepisy art. 42 ust. 2 Konstytucji określają prawo do obrony w sensie materialnym, czyli możliwość korzystania z wszelkich środków nakierowanych na obronę, dopuszczalnych prawnie w postępowaniu karnym oraz w sensie formalnym, czyli prawo do posiadania i korzystania z pomocy obrońcy. Z kolei, przepisy art. 78 Konstytucji stanowią natomiast ustrojową gwarancję stron postępowania sądowego do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji.
Podkreślić trzeba, że art. 135f ust. 6 ustawy o Policji nie narusza żadnej z tych zasad, z których wynika ogólna zasada dotycząca możliwości wniesienia środka odwoławczego. Ustanawiają one prawo stron postępowania do zainicjowania procedury weryfikującej prawidłowość rozstrzygnięć organu pierwszej instancji (por.: wyrok TK z dnia 24 stycznia 2001 r., sygn. akt SK 30/99). Istotą tych regulacji jest zapewnienie możliwości wniesienia efektywnego środka odwoławczego od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji (por.: wyrok TK z dnia 15 maja 2000 r., sygn. akt SK 29/99).
Wskazać również należy, że art. 135f ust. 6 ustawy o Policji nie stanowi przeszkody do skutecznego wniesienia odwołania. Z postanowień powołanego przepisu wynika powinność współdziałania obwinionego i obrońcy w razie doręczenia każdemu z nich pisma w odmiennych terminach.
W tym stanie rzeczy uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.