Uzasadnienie
Z. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Wojewody z dnia 11 lutego 2016 r. stwierdzające niedopuszczalność wniesienia zażalenia na pismo informacyjne Starosty z dnia 31 sierpnia 2006 r., skierowane do innej osoby.
Skarżąca, wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek podała, że wraz z mężem, [...] letnim synem i [...] letnią córką mieszka w domu o pow. [...] m2 stanowiącym jej własność (o wartości[...] zł), a jedynym dochodem rodziny jest dochód z pracy syna wynoszący [...] zł miesięcznie. Oprócz tego wnioskodawczyni otrzymała świadczenie wychowawcze na córkę za okres od kwietnia do czerwca 2016 r. w kwocie [...] zł. Stałe wydatki i zobowiązania rodziny wnioskodawczyni wynoszą: podatek od nieruchomości [...] zł, energia elektryczna [...] zł, woda [...] zł, wywóz odpadów [...] zł, gaz [...] zł, telefon [...] zł, ubezpieczenie domu za 2016 r. [...] zł. Do wniosku skarżąca dołączyła kopię decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2016 r., kopię faktury za energię elektryczną ([...] zł), kopię faktury za wodę [...] zł), potwierdzenie wpłaty za wywóz odpadów za III kwartał 2016 r. z konta S. K. [...] zł), potwierdzenie transakcji za gaz z konta S. K. ([...] zł), kopię faktury za telefon z lipca 2016 r. ([...] zł), zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z 3 czerwca 2016 r. o braku dochodu skarżącej i jej męża w [...] r. podlegającego opodatkowaniem podatkiem dochodowym od osób fizycznych, zaświadczenie Prezydenta Miasta o nie pobieraniu przez wnioskodawczynię świadczeń rodzinnych, potwierdzenie transakcji za ubezpieczenie domu dokonanej z konta S. K. ([...] zł).
Wezwaniem z dnia 10 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do przedłożenia, w terminie 7 dni:
- - wyciągów lub wykazów z wszystkich wnioskodawczyni, jej męża i syna rachunków bankowych, w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - wyciągu lub wykazu z rachunku bankowego S. K. za pośrednictwem którego skarżąca dokonuje płatności, za okres ostatnich trzech miesięcy,
- - dowodów potwierdzających wysokość dochodów S. K. uzyskanych w okresie ostatnich trzech miesięcy,
- - dowodów potwierdzających wydatki poniesione w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, w okresie ostatnich trzech miesięcy (ZUS, opłaty związane z użytkowaniem lokalu itp.),
- - zaświadczenie od pracodawcy syna o wysokości dochodów uzyskanych przez niego w okresie ostatnich trzech miesięcy.
W odpowiedzi Z. S. oświadczyła, że jej mąż nie posiada konta bankowego i nikt z członków rodziny nie posiada rachunku bankowego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wnioskodawczyni przedłożyła wyciągi z własnego rachunku bankowego za okres od [...] r., wyciąg z rachunku bankowego syna za okres od [...] r., a także kopie czterech rachunków do umowy zlecenia syna za okres od [...] r.
Skarżąca nie przedłożyła natomiast wyciągu z rachunku bankowego swojej matki S. K. wskazując, że nie wyraziła ona zgody na pobranie wyciągów z jej rachunku bankowego, oraz, że nie mieszka ona ze skarżącą.
W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2).
Powyższe oznacza, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Osoba składająca wniosek o przyznanie prawa pomocy powinna złożyć oświadczenie obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, dokładne dane o stanie rodzinnym, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, oświadczenie o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Z oświadczenia skarżącej wynika, że wraz z mężem,[...] letnim synem i [...] letnią córką mieszka w należącym do niej domu, a jedynym dochodem rodziny jest dochód z umowy zlecenia syna za prowadzenie lekcji języka [...], wynoszący w maju [...] r. [...] zł, w czerwcu r.[...] zł, w lipcu [...] r. [...] zł. Z przedłożonych na wezwanie wyciągów z rachunku bankowego syna wnioskodawczyni nie wynika jednak, by rzeczywiście ponosił on koszty utrzymania domu i rodziny.
Analiza wyciągów wskazuje, że uzyskiwane środki przeznacza on przede wszystkim na własne potrzeby. Comiesięcznie płaci ok. [....] zł za usługi mobilne [...], w dniu [...] r. zapłacił za studia w E. [...] zł i [...] zł za legitymację, w dniu [...] r. zapłacił w sklepie L. [...] zł, w K.[...] zł i L. [...] zł. Z przedłożonych dowodów wynika, że większość wydatków na utrzymanie domu wnioskodawczyni, dokonywana była z rachunku bankowego jej matki, S. K. Z tego konta dokonano płatności za wywóz odpadów, gaz, ubezpieczenie domu. Osoba ta również, jako dorosły domownik, odbierała przesyłki adresowane do skarżącej w trakcie postępowania administracyjnego, oraz sądowoadministracyjnego. Wnioskodawczyni oświadczyła jednak, że jej matka z nią nie mieszka. Skarżąca, w oświadczeniu o sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodach złożonym na urzędowym formularzu nie wspomniała o prowadzonej działalności gospodarczej, a zobowiązana do wykazania wydatków z tym związanych oświadczyła, że nie ponosi żadnych wydatków związanych z prowadzoną działalnością. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła, z jakich powodów działalność ta nie przynosi zysku i dlaczego w takim razie nie została zawieszona. Nie wyjaśniła, dlaczego nie płaci składek ZUS.
Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. Ze złożonego wniosku oraz przedłożonych dowodów nie wynika, z czego utrzymuje się skarżąca, jej mąż i córka. Wnioskodawczyni posiada własny dom o wartości [...] zł i zarówno ona jak i jej mąż prowadzą działalność gospodarczą nie przynoszącą dochodów. Przeprowadzone postępowanie potwierdziło, że syn wnioskodawczyni uzyskuje dochody, ale nie potwierdziło, że środki te przeznacza na utrzymanie domu rodzinnego, rodziców i siostry. Skarżąca oświadczyła, że jej matka nie zamieszkuje z jej rodziną. Jednak za pośrednictwem rachunku bankowego S. K. wnioskodawczyni reguluje swoje zobowiązania, mimo, że posiada własny rachunek bankowy. Mimo braku dochodów, skarżąca nie korzysta z pomocy opieki społecznej.
Przeprowadzone postępowanie nie pozwoliło na ustalenie, z jakich środków utrzymuje się skarżąca, jej mąż i córka. W tej sytuacji należało uznać, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, iż rzeczywiście znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie pełnych czy też częściowych kosztów postępowania w sprawie zainicjowanej jej skargą. Skarżąca udokumentowała wprawdzie wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu, ale uprawdopodobniła źródła dochodów. Uniemożliwiło to rzetelne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Z powyższych względów należało uznać, że skarżąca nie wykazała, by rzeczywiście znajdowała się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie wniosku. Dlatego wniosek należało oddalić na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.