Uzasadnienie
Burmistrz C. decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił A. S. przyznania zasiłku celowego. Decyzja została doręczona stronie w dniu 27 grudnia 2017 r.
Wnioskodawca pismem z dnia 4 stycznia 2018 r., które wysłał 9 stycznia 2018 r., odwołał się od decyzji organu I instancji bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S nadając przesyłkę na adres: [...]".
W dniu 16 stycznia 2018 r. A. S. ponownie nadał, bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S na adres siedziby organu przy [...] w S. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza C. z dnia [...] r. Do wniosku załączył odwołanie.
W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że zachował 14-dniowy termin do wniesienia odwołania lecz pismo nadał na niewłaściwy adres i przesyłka została mu zwrócona przez pocztę. Wnioskodawca podniósł również, że decyzja organu I instancji nie zawierała adresu Kolegium, co skutkowało wysłaniem odwołania na niewłaściwy adres. Nadto zwrócił uwagę, że decyzja nie określała za czyim pośrednictwem ma wnieść odwołalnie. Do wniosku A. S. załączył kopertę z adnotacją poczty o wyprowadzeniu się adresata z siedziby przy ul. [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S (dalej: Kolegium, SKO, organ odwoławczy) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówiło A. S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu postanowienia Kolegium przytoczyło treść art. 58 § 1 k.p.a. wskazując na przesłankę przywrócenia terminu, którą jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu. Podkreśliło, powołując się na poglądy piśmiennictwa, że kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej.
Zdaniem Kolegium, skoro postępowanie z wniosku A. S. w sprawie udzielenia pomocy finansowej było prowadzone przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w C., pracownicy tego Ośrodka przeprowadzali u wnioskodawcy wywiad środowiskowy a on sam zapoznawał się z aktami sprawy, składał pisma i oświadczenia, to nie można uznać za zasadne jego twierdzenia, że nie wiedział za czyim pośrednictwem należy wnieść odwołanie. Adres organu odwoławczego A. S. mógł uzyskać: "w Urzędzie, w MGOPS lub bezpośrednio w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S, bądź na stronie internetowej".
A. S. wniósł skargę na powyższe postanowienie z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w S. domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucał naruszenie art. 9, art. 107 § 1, art. 112 k.p.a.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w decyzji Burmistrza C. zostało zawarte błędne pouczenie, albowiem nie ma wiedzy co oznacza, że od decyzji przysługuje odwołalnie do SKO w S. za pośrednictwem Ośrodka. Nie został nadto podany adres SKO, co skutkowało wysłaniem odwołania na niewłaściwy adres.
Skarżący zauważył również, że wniosek o przyznanie zasiłku celowego złożył w Urzędzie Miejskim w C., a decyzja była wydana przez Burmistrza C.. Sugestia co do udziału w sprawie Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. jest niewłaściwa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach wskazanych kryteriów skargę należało uznać za zasadną.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji.
Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, jakie powstały w wyniku niedochowania terminu prawa procesowego, do którego zalicza się termin do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.).
W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu z zachowaniem powyższych wymogów, albowiem uczynił to w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu a do wniosku załączył odwołalnie od decyzji organu I instancji.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wówczas, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej (por. m.in. postanowienie NSA z 17 maja 2016 r., sygn. akt II GZ 469/16).
Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania spoczywa obowiązek wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Nie jest wymagane udowodnienie braku winy, wystarczające jest uprawdopodobnienie tej okoliczności. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
W ocenie Kolegium skarżący tym wymogom nie sprostał, albowiem mógł się dowiedzieć o aktualnym adresie organu odwoławczego: " w Urzędzie, w MGOPS lub bezpośrednio w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S, bądź na stronie internetowej". Nadto znaczenie skrótu "Ośrodek" było mu znane, albowiem jego sprawa oraz czynności z nią związane były przeprowadzane przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w C..
Zgodzić się należy z organem, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda, na którą się powołuje, była od niej niezależna i uniemożliwiła jej działanie nawet przy dołożeniu największego wysiłku możliwego w danych okolicznościach. Na gruncie analizowanej sprawy należy jednak zauważyć, że organ dokonał nieprawidłowej oceny uprawdopodobnienia braku winy przez stronę.
Decyzja w sprawie zasiłku celowego została wydana przez Burmistrza C. zaś w pouczeniu organ wskazał, że "Od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S za pośrednictwem Ośrodka w terminie 14 dni ". Z treści decyzji wynika, że wniosek o przyznanie pomocy został złożony do Burmistrza C., brak jest natomiast jakiejkolwiek wzmianki, że postępowanie było prowadzone przy zaangażowaniu Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C..
Skarżący, co wynika z treści wnoszonych przez niego pism miał problem z odkodowaniem, jaki w istocie jest tryb wnoszenia odwołania od decyzji Burmistrza, albowiem w pouczeniu został przywołany bliżej nie opisany "Ośrodek" i z tego powodu wniósł odwołanie bezpośrednio do organu odwoławczego z tym, że na nieaktualny adres.
Istota sporu sprowadza się zatem do wyjaśnienia, czy niepełne pouczenie o przysługującym środku odwoławczym poprzez niewskazanie do jakiego organu środek ten należy wnieść i przesłanie odwołania bezpośrednio do organu odwoławczego, którego aktualnego adresu w pouczeniu nie zawarto, stanowi o braku winy skarżącego w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania, co powinno skutkować uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu.
Zgodnie z 107 § 1 pkt 7 k.p.a. decyzja zawiera pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania.
Zawarcie w decyzji pouczenia w sprawie dopuszczalności oraz trybu wniesienia odwołania (art. 127 § 1) oraz o prawie strony do zrzeczenia się odwołania oraz o skutkach zrzeczenia się odwołania (art. 127a) jest obligatoryjne. Organ w pouczeniu dotyczącym sposobu wniesienia środka odwoławczego powinien podać pełną nazwę organu oraz jego adres – jeżeli środek odwoławczy ma być wniesiony do tego organu lub za pośrednictwem tego organu. Przepis art. 129 § 1 k.p.a. stanowi nadto, że odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Dzięki temu, że odwołanie jest wnoszone za pośrednictwem organu, który wydał decyzję i którego decyzja została zakwestionowana przez stronę, może on dokonać weryfikacji swej decyzji i zmienić ją na zasadach określonych w art. 132.
Skoro w tej sprawie decyzja została wydana przez Burmistrza C., to odwołanie winno być wniesione za pośrednictwem tego organu, albowiem tylko ten organ może dokonać weryfikacji na podstawie art. 132 k.p.a. Wskazywanie zatem w pouczeniu bliżej nieokreślonego "Ośrodka" jest błędne, gdyż nie jest to organ, który wydał zaskarżoną decyzję.
Zgodnie z art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego, sprzeciwu od decyzji lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Nie ulega wątpliwości, że regulacja zawarta w ww. przepisie stanowi jedną z istotniejszych konsekwencji naruszenia przez organ prowadzący postępowanie obowiązku udzielania stronom rzetelnych informacji o ich uprawnieniach, w odniesieniu do bardzo doniosłej ich sfery - wnoszenia środków zaskarżenia. Weryfikacja decyzji, czy postanowienia, mająca na celu ochronę praw i interesów stron postępowania, stanowi jednocześnie instytucję służącą zapewnieniu praworządności działania administracji publicznej w jej stosunkach z jednostką (komentarz do art. 112 k.p.a., w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 538).
Prawidłowe pouczenie w decyzji o przysługujących środkach odwoławczych stanowi dla strony nie tylko gwarancję, że jego sprawa zostanie rozpatrzona przez właściwy organ z zachowaniem zasady dwuinstancyjności, ale również stanowi realizację zasady pogłębiania zaufania uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), zasady udzielania informacji przejawiającej się m.in. w tym by strony lub inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.) czy też zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.).
Organ nie ma ustawowego obowiązku pouczania strony o aktualnych danych adresowych organu odwoławczego, tym nie mniej arbitralne stwierdzenia w postanowieniu Kolegium, że skarżący – skoro pewne czynności przeprowadzali pracownicy Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C.- mógł mieć wiedzę, o jaki "Ośrodek" chodzi, czy uzyskać odpowiedną informację odnośnie danych adresowych Kolegium: "w Urzędzie, w MGOPS lub bezpośrednio w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w S, bądź na stronie internetowej" zaprzeczają zarówno podstawowym zasadom postępowania administracyjnego ale również są niegrzeczne.
Z akt administracyjnych załączonych do skargi wynika, że skarżący jest osobą schorowaną, posiada znaczny stopień niepełnosprawności i okoliczności te – zdaniem Sądu- powinny być wzięte pod uwagę przez Kolegium przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W szczególności organ winien rozważyć, czy przy takim stopniu niepełnosprawności właściwym argumentem jest odsyłanie strony w sprawie informacji do Urzędu, SKO czy do danych zawartych w Internecie, (nie mając pewności, czy posiada do niego dostęp oraz czy swobodnie się nim posługuje), tym bardziej, że odwołanie zostało wniesione po terminie z przyczyn leżących po stronie organu, który błędnie pouczył stronę.
Rzeczą Samorządowego Kolegium Odwoławczego, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, będzie dokładne przeanalizowanie prawidłowości pouczenia zawartego w decyzji organu I instancji, z uwzględnieniem wszystkich - podniesionych przez stronę oraz wynikających z akt administracyjnych sprawy- okoliczności mających wpływ na uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka odwoławczego.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżone postanowienie.