Uzasadnienie
Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] września 2019 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dalej zwanej "u.p.e.a." odmówił Z. S., zwanemu dalej "wnioskodawcą", prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą Z. "Z. ", przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu marki [...], o numerze rejestracyjnym [...] [...] Pierwotnie żądanie strony dotyczyło kwoty [...]zł, za okres od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] października 2014 r., (wniosek z dnia [...] października 2014 r.) r., a po modyfikacji zawartej we wniosku o wznowienie postępowania z dnia [...] czerwca 2019 r. osiągnęło wysokość [...] zł za okresy od dnia [...] września 2005 r. do dnia [...] października 2006 r. oraz od dnia [...] lipca 2007 do dnia [...] czerwca 2019 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Starosta przedstawił następujący stan faktyczny.
Zarządzeniami nr [...] Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r., a następnie nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. w przedmiocie wyznaczenia jednostek usuwających pojazdy z drogi oraz parkingów strzeżonych, na których będą umieszczone pojazdy usunięte z dróg, na koszt właściciela pojazdu, parking strzeżony Z. S. został wyznaczony do umieszczania pojazdów usuniętych z dróg.
Na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., wydanej przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w G., samochód marki A. o numerze rejestracyjnym [...] został odholowany w tym dniu na parking strzeżony prowadzony przez Z. S.. W dyspozycji usunięcia pojazdu jako przyczynę jego usunięcia wskazano "art. 178a § 1 K.k." Pojazdem kierował W. J., któremu w postępowaniu karnym postawiono zarzut kierowania pojazdem na drodze publicznej w stanie nietrzeźwości.
W trakcie przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. P. G. orzekł o zabezpieczeniu majątkowym grzywny oraz środka karnego (prawidłowo: świadczenia pieniężnego), poprzez zajęcie samochodu osobowego A. nr rejestracyjny [...], pozostawiając zajęty przedmiot na parkingu strzeżonym należącym do Z. S..
Pismem z dnia [...] maja 2006 r. komornik sądowy wystąpił do Sądu Rejonowego w G. z zapytaniem, czy należy prowadzić egzekucję z zajętego samochodu. Sąd poinformował komornika sądowego w piśmie z dnia [...] czerwca 2006 r., że egzekucję należy skierować do pojazdu marki A. o nr rejestracyjnym [...], stanowiącego przedmiot zabezpieczenia majątkowego.
Pismem z dnia [...] października 2009 r. Z. S. poinformował Sąd Rejonowy w G., że komornik sądowy w dniu [...] stycznia 2007 r. monitował czy pojazd nadal znajduje się na parkingu. Z. S. potwierdził tę okoliczność i zwrócił się jednocześnie o wyjaśnienie, czy postanowieniem sądu pojazd został zwolniony jako przedmiot zabezpieczenia, a także kto ponosi koszty parkowania nieodebranego pojazdu.
Odpowiedź na powyższe została udzielona w piśmie Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] listopada 2009 r. Wyjaśniono Z. S., że sąd ponosi koszty parkowania w okresie od dnia [...] listopada 2006 r. do dnia [...] lipca 2007 roku. Pojazd pozostawał do dyspozycji sądu od dnia [...] października 2005 roku. Z uwagi na bezskuteczność postępowania wykonawczego w dniu [...] kwietnia 2006 r. wydane zostało zlecenie egzekucyjne. Pismem doręczonym sądowi w dniu [...] czerwca 2007 r. komornik sądowy zawiadomił sąd o bezskuteczności drugiej licytacji samochodu stanowiącego przedmiot zabezpieczenia i wskazał sądowi na możliwość złożenia w terminie 2 tygodni wniosku o przejęcie na własność pojazdu. Skoro sąd nie złożył w terminie 14 dni - upływającym z dniem [...] lipca 2007 r. wniosku o przejęcie pojazdu, to z tym dniem sąd przestał odpowiadać za koszty przechowywania pojazdu, który komornik powinien zwrócić dłużnikowi w trybie § 105 rozporządzenia w sprawie czynności komorników.
Dalej w powołanym piśmie zajęto stanowisko, że Sąd nie może ponieść kosztów parkingu w okresie od dnia [...] października 2005 r. do dnia [...] grudnia 2005 r. i w okresie od dnia [...] stycznia 2006 r. do dnia [...] października 2006 r. Takie stanowisko wynika z faktu, że należności za wymienione okresy uległy przedawnieniu.
Zdaniem Starosty Z. S. zaaprobował powyższe stanowisko i w dniu [...] listopada 2009 r. wystawił dla Sądu Rejonowego w G. fakturę Vat nr [...] na kwotę [...]zł za parkowanie usuniętego samochodu w okresie od dnia [...] listopada 2006 roku.
W dniu [...] grudnia 2009 r. Sąd Rejonowy w G. przyznał Z. S. należność w kwocie [...]zł, tytułem zwrotu kosztów poniesionych za usługę przechowywania pojazdu w okresie od dnia [...] listopada 2006 r. do dnia [...] lipca 2007 r.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. Sąd Rejonowy w G. stwierdził, że ustanowione postanowieniem P. G. z dnia [...] sierpnia 2005 r. zabezpieczenie majątkowe upadło z mocy prawa z datą uprawomocnienia się wyroku, tj. w dniu [...] stycznia 2006 r. wobec nie orzeczenia w wyroku Sądu kar, dla zabezpieczenia których zajęto pojazd.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. Sąd Rejonowy w G. umorzył postępowanie wykonawcze wobec W. J. albowiem skazany zmarł w dniu [...] czerwca 2009 roku.
W piśmie z dnia [...] października 2013 r. Sąd Rejonowy w G. informował Komendę Powiatową Policji w G. o stanie spraw poszczególnych pojazdów, w tym o samochodzie będącym przedmiotem rozpatrywanego wniosku. Kolejno, w piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. Sąd poinformował, że nie jest dysponentem pojazdu i z urzędu nie będzie podejmował rozstrzygnięcia co do ewentualnego przepadku na rzecz Skarbu Państwa.
W dniu [...] grudnia 2013 r. Z. S. wystawił fakturę VAT dla Komendy Wojewódzkiej Policji w S. na kwotę [...]zł za parkowanie wskazanego pojazdu w okresie od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] sierpnia 2005 r., a źródłem zobowiązania była umowa z Komendantem Wojewódzkim Policji nr [...], ważna w okresie od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] czerwca 2007 r. Natomiast Komendant Powiatowy Policji w G. w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. wyjaśnił, że Komenda Powiatowa Policji w G. uregulowała wobec Z. S. należność za parkowanie określoną w ww. fakturze nr [...] i zgodnie z obowiązującymi przepisami uznaje sprawę za zakończoną.
Z kolei Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. wskazał, że Z. S. nie zawiadomił o fakcie nieodebrania przedmiotowego pojazdu przez osobę uprawnioną. Nie przeprowadzono postępowania w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r., sygn. akt [...] [...] Sąd Okręgowy w S. zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] sierpnia 2018 r., sygn. akt [...] oddalające wniosek orzekając o przepadku pojazdu marki A. o nr rej. [...] na rzecz Powiatu [...]. Wskutek powyższego Starosta [...] wdrożył procedurę likwidacji wskazanego pojazdu, efektem której było poddanie pojazdu, uznanego przez rzeczoznawcę za złom, demontażowi.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego sprawy, Starosta uznał, iż nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku Z. S., albowiem wskutek zabezpieczenia majątkowego poprzez zajęcie pojazdu na potrzeby postępowania karnego przerwany został zapoczątkowany odholowaniem pojazdu na parking strzeżony w dniu [...] czerwca 2005 r. na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu, ciąg proceduralny uregulowany w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. z 2002 r., Nr 134, poz. 1133 ze zm.), następnie rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz.U. z 2007 r., Nr 191, poz. 1377 ze zm.).
Powyższe w powiązaniu z faktem niezawiadomienia przez Policję jego właściciela o usunięciu pojazdu, niezawiadomienia przez Z. S. o nieodebraniu pojazdu przez jego właściciela, w trybie § 7 powołanego rozporządzenia, nadto w obliczu informacji Komendanta Powiatowego Policji w G., że dokumentacja związana z usunięciem pojazdu nie była przesyłana do urzędu skarbowego dowodzi, w ocenie organu I instancji, iż do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego nie mają zastosowania procedury związane z usuwaniem pojazdów z drogi. Organ I instancji uznał również, że nie byłoby podstaw do przyznania wynagrodzenia za okres po dniu [...] lipca 2016 r., z uwagi na odmowę wydania pojazdu przez Z. S.. co uzasadnia, w ocenie tego organu, odmowę przyznania wynagrodzenia za cały wnioskowany okres przechowywania pojazdu.
Następnie organ I instancji wskazał, że strona wystąpiła wyłącznie z żądaniem wynagrodzenia za dozór pojazdu, ograniczając się do wskazania wysokości stawek według których powinno być skalkulowane wynagrodzenie, wynikających z umów zawartych z Powiatem [...]. W ocenie Starosty strona nie udowodniła zwiększenia obowiązków czy nakładów ponoszonych na rzecz w okresie przechowywania, mogących uzasadniać domaganie się zapłaty wynagrodzenia w oparciu o wskazane przez wnioskodawcę rosnąco w okresie przechowywania pojazdu stawki wynagrodzenia.
Dokonując własnych ustaleń w zakresie obowiązujących stawek opłat za przechowywanie samochodów na parkingach strzeżonych Starosta ustalił, iż stawki abonamentowe za przechowywanie pojazdów na parkingach strzeżonych prowadzonych w S., P., G. zamykają się w granicach [...] -[...] zł /miesięcznie.
Podsumowując swoje wywody organ I instancji uznał, że miarodajną byłaby stawka abonamentowa w wysokości [...] zł za miesiąc przechowywania pojazdu, uwzględniając w tej mierze dodatkowo informacje dotyczące pojazdów, w stosunku do których przyznano już stosowne wynagrodzenie. Jej adekwatność do świadczonej przez Z. S. usługi przechowywania pojazdu organ I instancji uzasadnił ograniczeniem żądania wnioskodawcy wyłącznie do wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu, uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawowanego dozoru, w tym zakresu obowiązków dozorcy, czasu przechowywania, właściwości i wielkości przedmiotu, powierzchni i warunków sprawowania pieczy, liczby dozorowanych jednocześnie pojazdów, braku trudów i nakładu pracy po stronie dozorcy w związku z przechowywaniem pojazdu, minimalnego zakresu ryzyka w związku z dozorowanym pojazdem (starym i zniszczonym).
Starosta argumentował również, że stwierdzone podczas oględzin pojazdu przez rzeczoznawcę uszkodzenia świadczą o nienależytym sprawowaniu dozoru podkreślając, iż w chwili pozostawienia pojazdu na parkingu był on sprawny, nadawał się do jazdy i nie posiadał wymienionych przez biegłego uszkodzeń.
W zażaleniu na ww. postanowienie Starosty wnioskodawca, przywołując treść przepisów art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a u.p.r.d., wskazał, że wystawiona dyspozycja usunięcia pojazdu przez uprawniony podmiot dowodzi zaistnienia okoliczności uzasadniających wypełnienie przesłanek wskazanych przepisów. W świetle powyższego rzeczą organu I instancji pozostawało uwzględnienie koniecznych regulacji prawnych określających zasady ustalenia wynagrodzenia za dozór pojazdu.
Wnioskodawca zakwestionował stanowisko wyrażone w zaskarżonym akcie w kwestii podstaw ustalenia wynagrodzenia za dozór pojazdu, uwzględniających takie kryteria jak stan techniczny pojazdu, podkreślając, iż wyłącznym kryterium zróżnicowanej oceny jest rodzaj pojazdu przechowywanego, od niego bowiem uzależniona jest stawka opłaty za przechowywanie. Podkreślił, iż rola podmiotu prowadzącego parking strzeżony ogranicza się do zabezpieczenia miejsca przechowywania pojazdu odpowiadającego parametrom samochodu, zabezpieczenia tegoż przed kradzieżą i uszkodzeniem i wyłącznie do tychże stosowany może być miernik należytej staranności.
Strona wskazała na konieczność rozróżnienia kwestii organizacyjnej funkcjonowania parkingu strzeżonego od parkingu wyznaczonego przez starostę do przechowania pojazdów usuniętych z dróg przez uprawnione organy, argumentując, iż w przypadku parkingu wyznaczonego przez starostę, ma on obowiązek zabezpieczenia w gotowości wolnych miejsc parkingowych w liczbie, w omawianym przypadku 500, bez względu na to, czy miejsca te będą zajęte przez pojazdy usunięte z dróg, czy nie. Oba rodzaje parkingów prowadzą działalność komercyjną, która musi być zbilansowana. Nie ma zatem podstawy prawnej do tego, aby przedsiębiorca ponosił straty tylko z powodu tego, iż prowadzi działalność usługową dla podmiotu publicznego.
Wnioskodawca wskazał, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami art. 130a u.p.r.d. informował Komendanta Powiatowego Policji w G. pismami z dnia [...] lipca 2006 r. oraz z dnia [...] września 2006 r., Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego, który w odpowiedzi z dnia [...] października 2009 r. poinformował stronę, że od dnia [...] czerwca 2009 r. nie może orzekać o przepadku pojazdu na rzecz Skarbu Państwa oraz Starostę pismami z dnia [...] października 2010 r., z dnia [...] marca 2011 r. oraz z dnia [...] października 2014 r. wraz z wnioskiem o zwrot kosztów dozoru o fakcie pozostawania pojazdu na parkingu.
Wnioskodawca zarzucił organowi I instancji brak uzasadnienia dla stosowania różnych stawek wynagrodzenia za dozór pojazdu w zależności od podmiotu zobowiązanego do ich uiszczenia.
W dalszej części zażalenia Z. S. wskazał na podstawy faktyczne i prawne ustalenia wysokości wynagrodzenia za przechowywanie przedmiotowego pojazdu, zaznaczając obowiązek Starosty ograniczenia się do ustalenia obiektywnie słusznego wynagrodzenia w oparciu o metodę porównania stosunków danego rodzaju, wedle których, jako właściwe do porównania wskazał stawki opłat obowiązujące na terenie Powiatu [...] w poszczególnych okresach dozorowania pojazdu, a wynikające z umów z właściwym Urzędem Skarbowym, a także ze Starostą.
Wskazał też, że w okresie od dnia [...] stycznia 2014 r. na terenie Powiatu [...] funkcjonowały dwa parkingi prowadzące działalność w zakresie przechowywania pojazdów usuniętych z dróg w trybie ustawy Prawo o ruchu drogowym. Na podstawie umowy z Powiatem [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. usługę przechowywania pojazdów świadczył G. I. pod firmą "[...]" w N., drugi parking prowadził do grudnia 2015 r. pod firmą "[...]" S. Ł. w G.. Stawka za 1 dzień przechowania pojazdu na wskazanych parkingach wynosiła [...] zł. W przypadku innych parkingów strzeżonych dobowa stawka przechowywania pojazdów w okresie od dnia [...] stycznia 2014 r. wynosiła od [...] zł do [...] zł.
Powołał się również na obowiązujące w latach 2008 - 2016 umowy z Komendą Wojewódzką Policji w S. dotyczące usługi przechowywania pojazdów zabezpieczonych przez Policję do celów procesowych, które uwzględniały stawki za dobę przechowywania pojazdów w następującej wysokości:
w okresie od [...] sierpnia 2007 r. do [...] grudnia 2008 r. - [...] zł brutto, w okresie od [...] stycznia 2009 r. do [...] grudnia 2009 r. - [...] zł brutto, w okresie od [...] sierpnia 2010 r. do [...] grudnia 2011 r. - [...] zł brutto, w okresie od [...] stycznia 2012 r. do [...] stycznia 2013 r. - [...] zł brutto, w okresie od [...] stycznia 2014 r. do [...] grudnia 2015 r. - [...] zł brutto, w okresie od [...] stycznia 2016 r. do [...] grudnia 2016 r. - [...] zł brutto,.
Wnioskodawca podniósł dodatkowo, iż w postanowieniu z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. przyjął stawkę [...] zł za dobę przechowywania pojazdu przy ustaleniu wynagrodzenia za okres przechowywania od dnia [...] października 2006 r. do dnia [...] stycznia 2017 r., poprzez analogię do umowy na przechowywanie pojazdów z dnia [...] grudnia 2015 r. zawartej przez G. I. z Powiatem [...].
Uzasadniając w powyższy sposób swoje racje strona wniosła (pismo z dnia [...] czerwca 2019 r.) o przyznanie wynagrodzenia za cały okres przechowywania pojazdu, do dnia jego odebrania z parkingu w kwocie [...]zł, modyfikując w tym zakresie pierwotny wniosek z dnia [...] października 2014 r.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości postanowienie organu I instancji z dnia [...] września 2019 r., przyznało Z. S., kwotę [...]zł brutto tytułem wynagrodzenia za dozór pojazdu marki A. o numerze rejestracyjnym [...], sprawowany w okresie od dnia [...] września 2005 r. r. do dnia [...] października 2006 r. oraz od dnia [...] lipca 2007 r. do dnia [...] czerwca 2019 r., a także odmówiło przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdu w pozostałym zakresie.
Kolegium wskazało, że zaskarżone przez stronę rozstrzygnięcie Starosty zapadło wskutek rozpoznania skargi Prokuratora Okręgowego w S. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 488/15, którym uchylono postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2015 r., sygn. akt: [...], orzekające o zwrocie wniosku oraz poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wskazując, iż odsyłanie podmiotu prowadzącego parking na drogę postępowania cywilnego jest nieuzasadnione, a rzeczą organów obu instancji jest merytoryczne rozpoznanie wniosku Z. S. w oparciu o art. 102 § 2 u.p.e.a.
Zdaniem Kolegium, usunięcie pojazdu w dniu [...] czerwca 2005 r., mieściło się w warunkach przepisu art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a u.p.r.d., a w jego efekcie doszło nie tylko do przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym, ale nadto do nieodebrania pojazdu przez właściciela, a zatem podstawy uzyskały przepisy dotyczące postępowania z pojazdem w razie upływu ustawowego terminu odebrania pojazdu, w szczególności art. 130a ust. 10 u.p.r.d., nakazujący staroście wystąpienie do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia.
Efektem tego wystąpienia jest prawomocne orzeczenie Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] czerwca 2019 r., sygn. akt [...] [...], orzekające przepadek pojazdu na rzecz Powiatu [...]. Postanowienie stało się prawomocne z chwilą wydania.
Kolegium argumentowało, że akty procesowe właściwe dla postępowania karnego nie zmieniają podstaw, które legły u wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Stanowią wyłącznie ograniczenie właściciela w swobodnym dysponowaniu pojazdem, w tym także w jego odebraniu z miejsca przechowywania. Konsekwentnie też, w dalszej kolejności doprowadzą do obciążenia właściciela pojazdu kosztami przechowywania. Niemniej jednak potrzeba odholowania pojazdu na parking strzeżony uzasadnia zastosowany tryb, wypełniając obligatoryjną przesłankę powołanego wyżej przepisu.
W ocenie Kolegium stanowiący podstawę prawną zaskarżonego aktu zacytowany wyżej przepis art. 102 § 2 u.p.e.a. nie ustanawia kryteriów ustalenia wynagrodzenia za dozór. Przy obliczaniu należności wynikających z tego przepisu należy odpowiednio i w ograniczonym zakresie stosować art. 836 Kodeksu cywilnego, wedle którego jeżeli wysokość wynagrodzenia za przechowanie nie jest określona w umowie albo w taryfie, przechowawcy należy się wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte, chyba że z umowy lub z okoliczności wynika, iż zobowiązał się przechować rzecz bez wynagrodzenia. Ustalenie zatem spornego wynagrodzenia wymaga, według tego organu, analizy stawek parkowania pojazdów stosowanych w konkretnym okresie czasu przez podmioty prowadzące parkingi strzeżone.
W tym celu organ odwoławczy ustalił, że w zakresie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdów, w analogicznych sprawach i pokrywających się okresach czasu Kolegium, w ślad za Starostą, uznawało za zasadne przyjęcie stawek opłat za przechowywanie pojazdów wynikających z umów zawartych pomiędzy Z. S. a Starostą w okresie od dnia [...] sierpnia 2011 r. do dnia [...] grudnia 2013 r. - kiedy to wygasła ostatnia umowa. Następnie w dalszym okresie przechowywania pojazdu ustaleń dokonywano na podstawie stawek zawartych w umowach zawieranych przez Starostę z innymi przedsiębiorcami, którym powierzono wykonywanie zadań z zakresu przechowywania pojazdów usuniętych z dróg w warunkach przepisów art. 130a ust. 1 i 2 u.p.r.d. Stawki te kształtowały się w sposób następujący w odniesieniu do pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 ton:
umowa od [...] sierpnia 2011 r do [...] grudnia 2011 r. pierwszych 3 dni przechowywania - [...] zł od 4 dnia do 3 miesięcy przechowywania -[...] zł powyżej 3 miesięcy przechowywania - [...] zł umowa od [...] stycznia 2012 r. do [...] grudnia 2012 r. pierwszych 3 dni przechowywania - [...] zł od 4 dnia do 3 miesięcy przechowywania - [...] zł
- c) powyżej 3 miesięcy przechowywania - [...] zł 3 umowa od [...] stycznia 2013 r. do [...] grudnia 2013 r. pierwszych 5 dni przechowywania - [...] zł od 6 dnia przechowywania - [...] zł.
- 4. umowa z dnia [...] stycznia 2014 r. zawarta przez Starostę z G. I. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą "D. " z siedzibą w N. - jednostką prowadzącą parking strzeżony na terenie N., z mocą obowiązującą od dnia [...] lutego 2014 r., następnie kolejna umowa ze wskazanym przedsiębiorcą z dnia [...] grudnia 2015 r. z mocą obowiązująca od dnia [...] stycznia 2016 r. do dnia [...] grudnia 2016 r.:
- a) pierwszych 5 dni przechowywania - [...] zł,
- b) od 6 dnia przechowywania - [...] zł.
Uzasadniając przyjęcie tych stawek, z wyjątkiem wskazanej w punkcie 4, w ślad za stanowiskiem organu I instancji zaprezentowanym w analogicznych postępowaniach, których przedmiotem było wynagrodzenie dozorcy z tytułu przechowywania pojazdów, umieszczonych i przechowywanych na parkingu wnioskodawcy w latach 2003-2017 na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu wydanej w trybie art. 130a ust. 1 pkt 4 u.p.r.d., w sprawach rozpatrywanych w trybie zażaleniowym przez organ odwoławczy, Kolegium uznało za słuszne twierdzenie, że skoro przedsiębiorca dobrowolnie, na zapytanie ofertowe przedstawił swoje ceny i zawarł umowę z organem, dokonał tym samym kalkulacji kosztów przechowywania pojazdów na parkingu, a ceny te były dla przedsiębiorcy zadowalające. Przy obliczaniu tych kosztów za niedopuszczalne uznawano jednak naliczanie stawek od pierwszej doby parkowania przez kolejne lata obowiązywania umów.
Pierwsza doba parkowania pojazdu powstaje w momencie przyjęcia pojazdu na parking strzeżony i jest naliczana jednokrotnie. Dzień 1 stycznia kolejnego roku, pomimo zawarcia kolejnej umowy, nie może być uznany jako kolejny pierwszy dzień przechowywania pojazdu. Przyjęcie takiego toku rozumowania prowadziłoby bowiem do zaistnienia absurdalnych sytuacji, w których pojazd przyjęty dnia 26 grudnia - po pięciu dniach przechowywania stawałby się pojazdem powtórnie "przechowywanym pierwszych 5 dni".
W ocenie organu odwoławczego, spornym jednak w sprawie ustaleniem w tego rodzaju sprawach, pozostawało wynagrodzenie za okres poprzedzający dzień obowiązywania pierwszej umowy (podpisanej w dniu [...] sierpnia 2011 r.) ze Starostą tj. dzień [...] sierpnia 2011 r. W celu ustalenia należnego stronie wynagrodzenia za wskazany okres, organy za zasadne uznały przyjęcie za właściwą kwoty, zbliżonej do kwoty wynikającej z umowy podpisanej z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego obowiązującej do dnia [...] marca 2009 r. jako, że organ ten przed powierzeniem Staroście zadań wynikających z art. 130a u.p.r.d. był podmiotem odpowiedzialnym za ponoszenie kosztów przechowywania pojazdów, które w wyniku nieodebrania z parkingu przez właściciela, przechodziły na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy - do dnia [...] września 2010 r.
Ponieważ kwota ustalona w umowie z przedsiębiorcą wynosiła [...] zł, a następna podpisana już ze Starostą [...] umowa ustalała kwotę [...]zł za dzień przechowywania pojazdu, za zasadne uznawano przyjęcie w okresie do dnia [...] września 2010 r. kwoty - [...] zł, a następnie od dnia [...] września 2010 r. kwoty [...]zł za dzień jako kwoty pośredniej tj. wyższej niż przyjętej w dobrowolnie podpisanej umowie z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego i niższej niż średnia kwota wynikająca z uchwały Rady Powiatu, obowiązująca właściciela pojazdu i stosowana jako kwota sankcyjna i dolegliwa - bez przekroczenia jednakże wysokości kwoty wynikającej z umowy z dnia [...] sierpnia 2011 r. Zdaniem organów, ustalenie stosownych kwot poprzez nawiązanie do stawek, według których było kalkulowane wynagrodzenie tej strony w ramach zawartych umów cywilnych, zasadniczo pozostaje prawidłowe.
Kolegium podkreśliło, że trudno racjonalnie przyjąć, że stawki na które strona godziła się zawierając umowy cywilne, których przedmiotem było przechowywanie pojazdów na zasadach wynikających z art. 130a u.p.r.d., nie odzwierciedlają koniecznych wydatków i wynagrodzenia w szczególności, że są to stawki zbyt niskie. Takie założenie oznaczałoby, że strona (przedsiębiorca) zawierając umowę świadomie działała na swoją szkodę.
Organ odwoławczy uznał za znane z urzędu, ustalone w analogicznych postępowaniach, nadto wynikające z przedłożonych w sprawie dokumentów, w tym podane w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] stycznia 2017 r. stawki obowiązujące na dzień wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, a wynikające:
z rozliczeń za parkowanie pojazdów stosowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. w okresie odpowiedzialności Skarbu Państwa z tytułu wynagrodzenia za dozór pojazdu, przyjęte na podstawie umowy zawartej pomiędzy przedsiębiorcą a Komendą Wojewódzką Policji w S. w wysokości [...] zł/dzień;
z umowy Z. S. z Komendą Powiatową Policji w G. z dnia [...] czerwca 2002 r. w wysokości [...] zł/ dzień;
z umowy Z. S. z Komendą Wojewódzką Policji w S. obowiązującą w okresie od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] marca 2007 r. w wysokości [...] zł/dzień;
z umowy Z. S. z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w G. w okresie od dnia [...] kwietnia 2007 r. do dnia [...] marca 2009 r. w wysokości [...] zł/ dzień, kolejno w okresie od dnia [...] kwietnia 2009 r do dnia [...] grudnia 2011 r. - [...] zł/dzień;
w okresie od dnia [...] stycznia 2012 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. - [...] zł/dzień.
Kolegium za Starostą wskazało nadto, że według informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. w latach 2002-2010, a następnie w latach 2011-2016 w rozliczeniach za przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg w trybie art. 130a ust. 1 i 2 u.p.r.d. stosowane były stawki dobowe, obejmujące zarówno zwrot koniecznych wydatków, jak i wynagrodzenie za dozór.
Organ odwoławczy rozpoznając niniejszą sprawę uwzględnił zacytowane wyżej ustalenia, jako dotyczące tego samego przedmiotu sprawy, wynagrodzenia za dozór pojazdu, przechowywanego na tym samym parkingu strzeżonym, w analogicznym okresie czasu, co uzasadnia przyjęcie tych samych reguł ustalenia wynagrodzenia, przy braku dowiedzenia szczególnych, dodatkowych kosztów związanych z przechowywaniem pojazdów przez wnioskodawcę.
Organ ten uznał za uzasadnione przyjęcie jako podstawy ustalenia wynagrodzenia za okres przechowywania przedmiotowego pojazdu od dnia [...] do [...] stycznia 2014 r. stawki w wysokości [...] zł, albowiem w tym okresie czasu była ona nadal obowiązującą w stosunkach tego rodzaju, co wywieść należy z datowania zamiany stawki na [...] zł powoływaną już wyżej umową zawartą z G. I. od dnia [...] lutego 2014 r. Przyjmując tę konkretną stawkę, Kolegium miało na uwadze adekwatność tej usługi do świadczonej przez Z. S., ze względu na zakres terytorialny, porównywalny zakres obowiązków tych dwóch podmiotów wynikający z zawieranych umów, tego samego zamawiającego (Starostę), który w uznaniu potrzeby zapewnienia ciągłości realizacji ustawowych obowiązków w zakresie przechowywania pojazdów usuniętych z dróg na terenie Powiatu [...], realnie ocenił ofertę podmiotu, któremu zlecił wykonanie usługi przechowywania pojazdów, godząc się na wskazaną w umowie stawkę opłaty za dobę przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym oraz definiując w § 1 powołanej umowy z dnia [...] stycznia 2014 r. jako usługę obejmującą:
przyjęcie pojazdu i pisemne zgłoszenie tego faktu Zamawiającemu, ewidencjonowanie przyjętych pojazdów, zabezpieczenie przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi motorowerów, motocykli i samochodów z uszkodzeniami powypadkowymi w garażu lub w przypadku zajętych stanowisk garażowych w inny odpowiedni sposób (np. zastosowanie odpowiedniej plandeki),
- - zabezpieczenie ładunku jeśli znajduje się w pojeździe przed uszkodzeniem, zniszczeniem lub czynem zabronionym w czasie przechowywania, aż do momentu wydania pojazdu osobie uprawnionej,
- - ochronę i nadzorowanie pojazdów i ładunków,
- - wydanie pojazdu osobie uprawnionej.
W ocenie organu odwoławczego podobny zakres obowiązków wynikał z umów Starosty zawieranych z Z. S. (umowa z dnia [...] sierpnia 2011 r., z dnia [...] grudnia 2011 r., z dnia [...] stycznia 2013r.), w których to obowiązek zabezpieczenia pojazdu przed szkodą lub kradzieżą zawarty był w postanowieniach wyłączających odpowiedzialność Zamawiającego za szkody w przechowywanych pojazdach i nałożonym obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia przez Wykonawcę zapewniającej pokrycie ewentualnych szkód w związku z wykonywaniem usług będących przedmiotem umowy.
Zdaniem Kolegium porównywane umowy nie wskazywały na dodatkowe, szczególne obowiązki w zakresie przechowywania pojazdów, poza standardowym zapewnieniem odpowiedniego miejsca przechowywania, zabezpieczeniem przed uszkodzeniem i kradzieżą. Co istotne, w umowie z G. I., Starosta [...] zawarł w § 4 ust. 3 zastrzeżenie, że jeżeli zamawiający zawierał z wykonawcą uprzednio umowy dotyczące przechowywania pojazdów usuwanych w przypadkach o których mowa w art. 130a ust. 1 lub 2 u.p.r.d., do wynagrodzenia wykonawcy w latach poprzedzających obowiązywanie niniejszej umowy stosuje się stawki wynikające z odpowiednich okresów obowiązywania wskazanych umów. Przy czym wcześniej zawierane przez Starostę z G. I. umowy, których przedmiotem było przechowywanie pojazdów usuniętych z dróg w przypadkach określonych w art. 130a u.p.r.d., a to z dnia [...] grudnia 2011 r., następnie z dnia [...] stycznia 2013 r., wskazywały takie same stawki opłat za przechowywanie pojazdów, jak w umowach z Z. S..
W ocenie Kolegium tak ukształtowane przez Starostę warunki przechowywania pojazdów usuniętych z dróg na podstawie przepisu art. 130a ust. 1 i 2 u.p.r.d. pozwalały na ich uwzględnienie w ustaleniu należnego w danych stosunkach wynagrodzenia dozorcy. Stawki przyjęte w stosunkach danego rodzaju, przy uwzględnieniu do porównania usług i ich zakresu tożsamych, przy braku warunkowania stawek zmienianych wolą Starosty w uwzględnionych okresach czasu, wynikających z zawieranych umów z podmiotami realizującymi zadania w zakresie przechowywania pojazdów usuwanych z dróg w trybie art. 130a ust. 1 lub 2 u.p.r.d. od jakichkolwiek dodatkowych obowiązków w zakresie świadczonej usługi przechowywania, przy wyłącznym kryterium daty początkowej obowiązywania umowy stanowią uzasadnioną podstawę ustalenia wynagrodzenia. Zmiana stawek w konkretnych umowach podyktowana była wyłącznie zmianą stawek na rynku tego rodzaju usług.
Mając zatem na uwadze fakt, iż usunięty z drogi i umieszczony na parkingu strzeżonym należącym do Z. S. pojazd zajmował, z przyczyn koniecznych, niezależnych od dozorcy tak długi okres czasu miejsce na wskazanym parkingu, dla ustalenia należnego wynagrodzenia za jego przechowywanie winny być uwzględnione stawki kształtujące wielkość wynagrodzenia za tę usługę w poszczególnych okresach czasu dozorowania pojazdu.
W ocenie Kolegium brak było podstaw prawnych do dokonanej przez organ I instancji w niniejszym postępowaniu weryfikacji proponowanej stawki. Taki sposób ustalenia wynagrodzenia nie wynika bowiem z załączonego do akt postępowania materiału porównawczego, w szczególności z zawieranych przez Starostę ww. umów w zakresie przechowywania pojazdów, z pominięciem bez wskazania przyczyn tych dowodów, które w sposób najbardziej adekwatny realizują funkcję porównawczą w rozpatrywanym przedmiocie.
W ocenie organu odwoławczego nie mają też znaczenia prawnego, dla oceny zasadności zgłoszonego w niniejszym postępowaniu żądania, przytaczane przez Starostę argumenty dotyczące ilości jednocześnie przechowywanych na parkingu pojazdów oraz dokonanych już wypłat z budżetu Powiatu na rzecz Z. S. za pojazdy przechowywane na wskazanym parkingu, albowiem dozorcy przysługuje wynagrodzenie za każdy przechowywany pojazd, który wymaga zapewnienia odrębnego miejsca na parkingu.
W świetle powyższego, w ocenie Kolegium, dozorcy przysługuje za przechowywanie pojazdu wskazanego we wniosku wynagrodzenie ustalone według następujących reguł. W okresie poprzedzającym zawarcie umów ze Starostą, tj. w okresie do dnia [...] sierpnia 2003 r. do dnia [...] czerwca 2005 r. przyjęto stawkę [...] zł, dalej w okresie od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] marca 2007 r. przyjęto stawkę [...] zł, w okresie od dnia [...] kwietnia 2007 r. do dnia [...] sierpnia 2011 r. dla ustalenia wynagrodzenia przyjęto stawkę [...] zł obowiązującą w umowie wiążącej wnioskodawcę z Urzędem Skarbowym, następnie w okresie od dnia [...] sierpnia 2011 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. - [...] zł za dzień przechowywania pojazdu, w okresie od dnia [...] stycznia 2013 do dnia [...] stycznia 2014 r. - [...] zł, w okresie od dnia [...] lutego 2014 r. do dnia [...] grudnia 2016 r.- [...] zł, a w okresie od dnia [...] stycznia 2017 r. stawkę [...] zł.
Pojazd został usunięty z drogi dnia [...] czerwca 2005 r. i był przechowywany w uznanym przez organ odwoławczy okresie do dnia [...] czerwca 2019 r., przy czym wynagrodzenie za okres od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] sierpnia 2005 r. w kwocie [...]zł pokryła Komenda Wojewódzka Policji w S. (dowód: faktura VAT [...]), natomiast za okres od dnia [...] listopada 2006 r. do dnia [...] lipca 2007 r. pokrył Sąd Rejonowy w G. w kwocie [...]zł (faktura VAT [...])- (okres wyłączony z żądania przyznania wynagrodzenia), a zatem za wynagrodzeniem:
za okres od dnia [...] września 2005 r. r. do dnia [...] października 2006 r. - [...] zł za dzień przechowywania pojazdu tj. [...] dni x [...] zł = [...] zł,
- 2. za okres od dnia [...] lipca 2007 r. do dnia [...] sierpnia 2011 r. - [...] zł za dzień przechowywania pojazdu, tj. [...] dni x [...] zł = [...] zł;
- 3. za okres od dnia [...] sierpnia 2011 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. - [...] zł za dzień przechowywania pojazdu, tj. [...] dni x [...] zł = [...] zł;
- 4. za okres od dnia [...] stycznia 2013 r. do dnia [...] grudnia 2013 r. - [...] zł za dzień przechowywania pojazdu tj. [...] dni x [...] zł = [...] zł;
- 5. za okres od dnia [...] stycznia 2014 r. do dnia [...] stycznia 2014 r. - [...] zł za dzień przechowywania pojazdu tj. [...] dni x [...] zł = [...] zł,
- 6. za okres od dnia [...] lutego 2014 r. do dnia [...] grudnia 2016 r.- [...] zł za dzień przechowywania pojazdu tj. [...] dni x [...] zł = [...] zł,
- 7. za okres od dnia [...] stycznia 2017 r. do dnia [...] czerwca 2017 r.- [...] zł za dzień przechowywania pojazdu tj. [...] dni x [...] zł = [...] zł,
- - co daje kwotę łączną w wysokości: [...] zł.
Mając zatem na uwadze okoliczność, iż przechowywanie pojazdów na przedmiotowym parkingu nie wiązało się z jakimkolwiek zaniechaniem strony postępowania, która wręcz godziła się na zajmowanie parkingu przez tak długi okres przechowywania, bez jakiegokolwiek wynagrodzenia z tego tytułu, w ocenie organu odwoławczego, słusznym pozostawało ustalenie spornego wynagrodzenia przy uwzględnieniu zróżnicowanych w tym okresie stawek opłaty. Przy czym, wobec faktu, iż przyjęte do rozliczeń stawki wynagrodzenia w okresie do dnia [...] grudnia 2013 r. wynikały wprost z umów z Z. S., właściwym było ich uwzględnianie w ustaleniu wynagrodzenia za okresy nimi objęte. Nieuzasadnionym, w ocenie Kolegium, pozostawało dalsze ich przyjęcie dla ustalenia wysokości wynagrodzenia w okresie po utracie mocy obowiązującej umowy wiążącej Z. S. z Powiatem [...]
Niepodjęcie koniecznych ustawowych zadań powierzonych organom administracji publicznej, nie może skutkować, zdaniem Kolegium, nieuzasadnionym obciążeniem podmiotu prowadzącego parking strzeżony, współuczestniczącemu z organem wykonującym w imieniu jednostki samorządu terytorialnego zadania publiczne w zakresie transportu i dróg publicznych, przypisane ustawą z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. 2013 r., poz. 595) - art. 4 ust. 1 pkt 6.
Wobec zatem faktu, iż po upływie okresu obowiązywania umowy pojazd nadal pozostawał na parkingu, jako nieodebrany przez właściciela, Kolegium uznało, że wnioskodawcy należy się wynagrodzenie za jego przechowywanie według obowiązujących w tym okresie stawek opłat w stosunkach tego rodzaju.
Powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie P. G., wnosząc o jego uchylenie w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa, polegające na:
- - przyznaniu Z. S. wynagrodzenia za dozór pojazdu marki [...] o nr rej. [...], w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że pojazd stanowił przedmiot zabezpieczenia majątkowego w celu zabezpieczenia grożącego właścicielowi pojazdu świadczenia pieniężnego w wysokości [...] zł. Świadczenie takie zostało orzeczone w wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] stycznia 2006 r. Do chwili śmierci W. J. w dniu [...] czerwca 2009 r. wskazany środek karny nie został wykonany, co skutkowało brakiem podstaw do stwierdzenia upadku zabezpieczenia z dniem [...] stycznia 2006 r., a w konsekwencji dalszym pozostawianiem pojazdu w dyspozycji Sądu Rejonowego w G.;
- - przyznaniu Z. S. wynagrodzenia za dozór wskazanego pojazdu w okresie od dnia [...] września 2005 r. do dnia [...] października 2006 r. w sytuacji, gdy Sąd Rejonowy w G. zakwalifikował koszty dozoru w okresie poprzedzającym dzień [...] listopada 2006 r., jako koszty postępowania karnego i nie uwzględnił wniosku Z. S. z uwagi na przedawnienie jego roszczenia (postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz pismo tego Sądu z dnia [...] listopada 2009 r.);
- - na błędnym przyjęciu, że nie ma znaczenia okoliczność, iż pojazd w dniu [...] lipca 2005 r. został zajęty przez Policję, następnie - w dniu [...] sierpnia 2005 r. objęty został postanowieniem o zabezpieczeniu majątkowym i kolejno - w dniu [...] sierpnia 2005 r. - pojazd został oddany przez komornika sądowego (protokół zajęcia ruchomości z dnia [...] sierpnia 2005 r.) pod dozór Z. S., w związku z czym Z. S. był uprawiony do żądania ustalenia wynagrodzenia za dozór przez organy postępowania karnego a następnie - przez komornika sądowego na podstawie art. 858 § 1 i 2 k.p.c., co powoduje że wynagrodzenie za dozór powinno być rozliczane, jako koszty postępowania karnego i postępowania egzekucyjnego (zabezpieczającego);
- - ustaleniu wynagrodzenia Z. S. w okresie od dnia [...] sierpnia 2011 r. do dnia [...] czerwca 2019 r. według stawek wynikających z umów łączących Powiat G. z przedsiębiorcą G. I., które to stawki były stawkami dobowymi i rosnącymi w kolejnych latach, w sytuacji, gdy kalkulowanie wynagrodzenia na podstawie wskazanych stawek nie uwzględniało, że Z. S. oczekiwał przyznania wyłącznie wynagrodzenia za dozór (nie żądał zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru), zaś wskazane umowy obejmowały oba składniki wymienione w art. 102 § 2 powołanej ustawy (wszelkie należności przysługujące wykonawcy usług), a ponadto taka kalkulacja nie uwzględniała wszystkich okoliczności wykonywania dozoru, a w szczególności długotrwałości dozoru, właściwości dozorowanego pojazdu oraz liczby jednocześnie dozorowanych pojazdów, a ponadto - nie uwzględniała ona, że dozorca nie wywiązał się należycie ciążących na nim obowiązków, co skutkowało uszkodzeniami pojazdu, które nie występowały w dacie przyjęcie pojazdu na parking i które nie stanowiły następstwa upływu czasu;
- - nieuwzględnieniu, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż w przypadku długotrwałego przechowywania pojazdu G. I. stosował stawkę [...] zł /[...] miesiąc;
- - przyznaniu wynagrodzenia za dozór również za okres po dniu [...] lipca 2016 r., kiedy Z. S. odmówił Staroście wydania pojazdów, w tym pojazdu marki [...] o nr rej. [...], mimo że organ ten podjął rzeczywiste i konkretne działania w celu zabrania pojazdów z parkingu Z. S., przy czym stosunek Starosta G. - Z. S. miał charakter administracyjnoprawny, co oznacza że organ administracji publicznej posiadał kompetencje władcze i był uprawniony do rozstrzygania o prawach i obowiązkach drugiego podmiotu stosunku, bez uprzedniego uzyskania orzeczenia sądu powszechnego o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...].
W uzasadnieniu skargi Prokurator argumentował, że w związku z jego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r., postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] stycznia 2010 r. stwierdzające upadek zabezpieczenia (wydane na podstawie art. 294 §1 k.p.k.) nie mogło deklarować okoliczności upadku zabezpieczenia z mocą wsteczną od dnia [...] stycznia 2006 roku. Kolegium nie zauważyło, że Sąd Rejonowy w G. we wskazanym postanowieniu całkowicie niezgodnie ze stanem faktycznym przyjął, że postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym zabezpieczało grożącą W. J. karę grzywny. Nie mogło być mowy o upadku zabezpieczenia w dacie [...].01.2006 r. albowiem postanowienie o zabezpieczeniu zabezpieczało grożące właścicielowi pojazdu świadczenie pieniężne. Upadku zabezpieczenia nie było, a pojazd nadal pozostawał w dyspozycji Sądu Rejonowego w G.. Dlatego też koszty przechowywania pojazdu na parkingu po dacie [...] stycznia 2006 r. również powinny być rozpatrywane na płaszczyźnie kosztów procesu karnego.
Prokurator wskazał także na niekonsekwentne działanie Kolegium przejawiające się w częściowej akceptacji poniesienia kosztów przez organ postępowania karnego w okresie zabezpieczenia majątkowego, a jednocześnie częściowego za ten okres, bez żadnego wyjaśnienia prawnego, obciążenia Starosty. Zdaniem skarżącego, trudno się z tym zgodzić w szczególności w odniesieniu do okresu przechowywania za który roszczenie Z. S. zostało uznane przez Sąd Rejonowy w G. za przedawnione, a wymieniony w żaden sposób nie zakwestionował tego stanowiska.
Ponadto, zdaniem skarżącego, Kolegium nie odniosło się do okoliczności (w zakresie braku uzasadnienia prawnego), że pojazd marki [...] o nr rej. [...] w dniu [...] lipca 2005 r. został zatrzymany przez funkcjonariusza Policji w trybie tymczasowego zajęcia mienia ruchomego do celów postępowania karnego, oraz że w dniu [...] sierpnia 2005 r. w stosunku do wymienionego pojazdu wydane zostało postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym, a następnie pojazd został oddany przez komornika sądowego pod dozór Z. S. (protokół zajęcia ruchomości z dnia [...] sierpnia 2005 r.), w związku z czym Z. S. był uprawiony do żądania ustalenia wynagrodzenia za dozór przez organy postępowania karnego oraz przez komornika sądowego.
Nadto, w ocenie skarżącego wnioskodawca w związku z zajęciem pojazdu przez komornika sądowego stał się dozorcą pojazdu. Nakazuje to uwzględnienie przepisów kodeksu postępowania cywilnego regulujących prawa i obowiązki dozorcy.
W ocenie Prokuratora nie ma natomiast podstawy prawnej dla zaakceptowania podejścia Kolegium, iż po upadku zabezpieczenia (o czym można mówić dopiero w dacie śmierci W. J.), problem przechowywania pojazdu powrócił na grunt przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Takiego trybu żaden przepis prawa nie przewiduje. Nie sposób wskazać, na jakiej zasadzie Starosta [...], czy wcześniej Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. - mieli powziąć informację o problemie pozostającego na parkingu pojazdu. Kolegium, nie wskazując jakiejkolwiek podstawy prawnej, pominęło przepisy dotyczące kosztów przechowywania pojazdu w aspekcie kosztów postępowania karnego oraz kosztów postępowania zabezpieczającego prowadzonego przez komornika sądowego i niejako automatycznie, obciążyło Starostę (Powiat G.) obowiązkiem poniesienia kosztów przechowywania pojazdu.
Skarżący wskazał również, że wnioskodawca nie wystąpił też w ogóle do P. G. o przyznanie zwrotu kosztów za okres postępowania przygotowawczego, mimo że Sąd Rejonowy w G. w piśmie z dnia [...] listopada 2009 r. adresowanym do Z. S. wprost na taką możliwość wskazał.
Z uzasadnienia postanowienia Kolegium wynika, że wynagrodzenie za dozór w okresie od dnia [...] sierpnia 2011 r. do dnia [...] czerwca 2019 r. zostało przyznane Z. S. według stawki [...] zł (od dnia [...] stycznia 2013 r.), stawki [...] zł (od dnia [...] lutego 2014 r.) i stawki [...] zł (od dnia [...] stycznia 2017 r.) - za jeden dzień przechowywania, które to stawki miały wynikać z umów zawartych przez Powiat G. z przedsiębiorcą świadczącym w odpowiednich okresach usługi przechowywania pojazdów.
Takie podejście powoduje, zdaniem Prokuratora, że stawka wynagrodzenia, która mogła mieć zastosowanie w początkowej fazie dozoru, to jest w 2007 r. ([...] zł za jedną dobę - pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] [...]) wzrosła w końcowym okresie dozoru przyjętym przez Kolegium ponad dwukrotnie. Tymczasem na gruncie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie było żadnych okoliczności, które uzasadniałyby taki wzrost stawki wynagrodzenia.
Kolegium nie wyjaśniło również, w ocenie skarżącego, dlaczego za bardziej miarodajne uznało kalkulowanie wynagrodzenia według stawek [...] zł i [...] zł, co w skali jednego miesiąca (miesiąc liczony za 30 dni) generuje odpowiednio [...] zł i [...] zł, nie zaś według stawki zastosowanej przez G. I. w odniesieniu do pojazdu przechowywanego przez wiele lat, to jest [...] zł za jeden miesiąc.
Zdaniem Prokuratora zarzut niewłaściwego zastosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. wyraża się w nieuzasadnionym uwzględnieniu okresu od dnia [...] lipca 2016 r., jako okresu za który wnioskodawcy ma przysługiwać wynagrodzenie. W tym kontekście Kolegium nie przedstawiło jakiegokolwiek uzasadnienia. Kolegium nie uzasadniało, dlaczego podejście Starosty miało być wadliwe.
Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że Starosta w miesiącu lipcu 2016 r. podjął konkretne działania w celu odbioru pojazdów znajdujących się na parkingu Z. S., który to uniemożliwił rzeczoznawcy dokonania zleconych mu czynności, co potwierdzać ma znajdująca się w aktach korespondencja e-mail. W piśmie z dnia [...] lipca 2016 r. (doręczonym organowi w tej samej dacie) wnioskodawca kategorycznie odmówił wydania pojazdów. Z tych względów, popierając swoje stanowisko orzecznictwem NSA, w ocenie Prokuratora po dacie [...] lipca 2016 r. Z. S. nie mogło przysługiwać wynagrodzenie za dozór.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Wniesiona skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej właściwości sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego.
Z kolei w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej: "p.p.s.a.", w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sad kontroluje zaskarżony akt także z urzędu, nie będąc związany zarzutami skargi.
Na wstępie należy przypomnieć, że wiążące stanowisko dla niniejszej sprawy przedstawił już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 488/15, w którym Sąd stwierdził m.in., że Starosta [...] powinien podjąć działania zmierzające do ustalenia, czy pojazd marki A. nr rej. [...] został usunięty i umieszczony na parkingu na podstawie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz czy zostały spełnione wszystkie warunki, o których mowa w art. 130a. Winien również wystąpić do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...].
Zaskarżone przez Prokuratora postanowienie Kolegium jest rezultatem postępowania prowadzonego przez organy, którego efektem jest m.in. ustalenie, że na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] czerwca 2029 r. [...] [...] został orzeczony przepadek pojazdu marki [...] nr rej. [...] na rzecz Powiatu [...]. Powyższe orzeczenie skutkowało podjęciem zawieszonego przez Starostę [...] postępowania w sprawie wynagrodzenia za dozór ww. pojazdu, odmową przyznania wynagrodzenia Z. S. przez [...] oraz przyznanie tego wynagrodzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze za okres od [...] września 2005 r. do [...] października 2006 r. oraz od [...] lipca 2007 r. do [...] czerwca 2019 r.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.), znajdujący zastosowanie na mocy § 3 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Przechodząc do oceny zasadności poszczególnych zarzutów skargi, przyznać należy rację Prokuratorowi, że organ odwoławczy nie wziął pod uwagę, iż pojazd stanowił przedmiot zabezpieczenia majątkowego i z tego powodu przyznanie wynagrodzenia za dozór w okresie od [...] września 2005 r. do [...] października 2006 r. w sytuacji, gdy Sąd Rejonowy w G. zakwalifikował koszty dozoru w okresie poprzedzającym dzień [...] listopada 2006 r. jako koszty postępowania karnego, które jednak uległy przedawnieniu. Tymczasem Kolegium Z. S. za ten okres przyznało w istocie nie wiadomo na jakiej podstawie prawnej, albowiem Powiat G. w tym czasie nie był jeszcze właścicielem pojazdu. Od [...] sierpnia 2005 r. do chwili śmierci W. J. pojazd stanowił przedmiot zabezpieczenia majątkowego. Przypomnieć należy że W. J. zmarł [...] czerwca 2009 r.
Sąd przyznał natomiast wynagrodzenie za okres od [...] listopada 2006 r. do [...] lipca 2007 r. i tę okoliczność Kolegium uwzględniło.
Prokurator słusznie wskazał, że po zatrzymaniu pojazdu marki [...] nr rej. [...] przez Policję w dniu [...] lipca 2005 r. w stosunku do tego pojazdu w dniu [...] sierpnia 2005 r., zostało wydane postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym i to komornik sądowy oddał pojazd pod dozór Z. S.. W tej sytuacji, do upadku zabezpieczenia w dacie śmierci właściciela pojazdu dozorca mógł żądać wynagrodzenia za dozór od organów postępowania karnego i komornika (art. 855 i nast. k.p.c.).
Koszty przechowywania samochodu oddanego pod dozór są kosztami postępowania karnego i podlegają rozliczeniu tylko w postępowaniu karnym w odniesieniu do zajętych w tym postępowaniu przedmiotów (art. 618 k.p.k.).
Prokurator słusznie zatem zarzucił, że za okres postępowania przygotowawczego zwrot kosztów dozoru przysługiwał Z. S. od P. G.. Z. S. pomimo poinformowania o tych uprawnieniach przez Sąd Rejonowy w G. w piśmie z dnia [...] listopada 2009 r., nie wystąpił z takim żądaniem. Z tego powodu brak jest uzasadnienia dla przyznania wynagrodzenia za okres od [...] lipca 2007 r. do [...] czerwca 2009 r. od Starosty [...]
Odnosząc się do pozostałych zarzutów dotyczących wynagrodzenia za dozór sąd stwierdził, że nie wszystkie zarzuty Prokuratora są zasadne.
Wskazać należy, że jakkolwiek pojazd [...] nr rej. [...] był przedmiotem zabezpieczenia w związku z prowadzonym postępowaniem przygotowawczym od [...] sierpnia 2005 r., to jednak usunięcie pojazdu z drogi nastąpiło na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z dyspozycją usunięcia pojazdu z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...].
Po upadku zabezpieczenia pojazd był w dalszym ciągu przechowywany na parkingu strzeżonym wnioskodawcy, co oznacza, że był on tam przechowywany na podstawie przepisów, w oparciu o które został na parkingu tym umieszczony, to jest przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. W ocenie sądu, ustanowienie zabezpieczenia majątkowego nie zmieniło bowiem podstawy umieszczenia pojazdu na parkingu strzeżonym, co zdaniem sądu oznacza, że na czas zabezpieczenia pojazd był wyjęty spod stosowania regulacji zawartych w ustawie Prawo o ruchu drogowym w tym sensie, że nie mógł być wydany właścicielowi po uiszczeniu opłaty za przechowanie, bowiem wydanie mogło nastąpić dopiero po wypełnieniu obowiązków związanych z ustanowieniem zabezpieczenia.
Co prawda w dokumencie stanowiącym dyspozycję usunięcia pojazdu z drogi z dnia [...] czerwca 2005 r. r. nie określono jednoznacznie, czy podstawę działania Policji stanowił w tym przypadku art. 50a, czy art. 130a ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jednak z załączonych do akt dokumentów dotyczących okoliczności umieszczenia pojazdu na parkingu strzeżonym, w tym samej dyspozycji usunięcia pojazdu, gdzie wskazano, że przyczyną była nietrzeźwość kierowcy, brak aktualnych badań technicznych pojazdu oraz prawomocny zakaz kierowania pojazdami, wnioskować należy, że zastosowanie miał art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a i pkt 2 oraz ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Wyjaśnić należy, że regulacje prawne, dotyczące problematyki przymusowego usuwania pojazdów z dróg wskazują jednoznacznie, iż jest to zadanie publiczne o charakterze administracyjnoprawnym. Stosownie do art. 130 a ust. 5f usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, należy do zadań własnych powiatu. Starosta realizuje te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub powierza ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych. Oznacza to, że w przypadku, gdy starosta bądź powiatowe jednostki organizacyjne nie dysponują odpowiednim sprzętem oraz parkingiem, na którym mogą zostać umieszczone usunięte pojazdy, powinien powierzyć wykonanie tego zadania – na podstawie art. 130 a ust. 5f ustawy Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, podmiotowi zewnętrznemu, przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o zamówieniach publicznych (Dz.U. 2013, poz. 907 ze zm.) jako, że wykonanie zadania finansowane jest ze środków publicznych.
W dalszym ciągu jednak usuwanie i przechowanie pojazdów stanowi realizację zadania publicznego bez względu na podmiot, który faktycznie prowadzi parking strzeżony i wykonuje czynności związane z usuwaniem pojazdów. Jakkolwiek art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym, wprowadzając regulację, zgodnie z którą koszty związane z usunięciem i przechowaniem pojazdu, które powstały od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do dnia zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia, nie określił jednocześnie w jakim trybie i na jakich zasadach jednostki usuwające pojazdy i prowadzące parkingi strzeżone mogą dochodzić zwrotu kosztów, to nie sposób przyjąć, że jednostka wykonująca zlecone zadania publiczne jest pozbawiona należnego jej wynagrodzenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 lipca 2007 r. sygn. akt II SA/Sz 747/15 dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Oznacza to, że organ odwoławczy, ustalając wynagrodzenie na rzecz dozorcy pojazdu, winien był zastosować wskazane wyżej reguły dotyczące ustalenia jego wysokości, czyli wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniło, jakimi względami kierowało się przyjmując stawki wynagrodzenia za okres od dnia upadku zabezpieczenia do dnia przekazania pojazdu do kasacji, co nastąpiło [...] czerwca 2019 r. W ocenie sądu, sposób przedstawienia przez organ zasad, jakimi się kierował ustalając wysokość wynagrodzenia należy uznać za wyczerpujący i prawidłowy. Organ szczegółowo bowiem opisał jakie stawki, za jaki okres przechowania pojazdu zastosował, uzasadnił również z jakich względów przy ustalaniu wynagrodzenia zastosował stawkę dzienną. Wywody organu odwoławczego w tym zakresie zasługiwały na aprobatę.
Sąd nie podzielił argumentacji skarżącego Prokuratora, iż w badanej sprawie winna mieć zastosowanie stawka abonamentowa. Podkreślić bowiem należy, że ustalając wynagrodzenie organ winien dążyć do – jak już wyżej wskazano, ustalenia wynagrodzenia w danych stosunkach przyjętego. W stosunkach polegających na przechowaniu pojazdów usuniętych z drogi w trybie przepisów ustawy Prawo ruchu drogowym powszechne zastosowanie ma stawka dzienna, co wynika również z załączonych do akt postępowania umów, zawieranych zarówno z wnioskodawcą jak i z G. I., a zatem, zdaniem sądu, według takiej właśnie stawki powinno być liczone wynagrodzenie w niniejszej sprawie.
Nie sposób również zgodzić się z argumentacją Prokuratora jak i wcześniej organu I instancji, że przy obliczaniu wynagrodzenia nie uwzględniono niskiej wartości pojazdu, ilości jednocześnie przechowywanych na parkingu pojazdów, dokonanych już wypłat z budżetu Powiatu na rzecz Z. S. za pojazdy przechowywane na wskazanym parkingu. Słusznie wskazało Kolegium, że dozorcy przysługuje wynagrodzenie za każdy przechowywany pojazd, który wymaga zapewnienia odrębnego miejsca na parkingu, z uwzględnieniem rodzaju i wielkości pojazdu
W ocenie sądu fakt, że zadanie usuwania i przechowania pojazdów jest wykonywane także przy pomocy podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów nie pozbawia go charakteru zadania publicznego. W konsekwencji należy uznać, że jeżeli zadania z zakresu administracji publicznej są wykonywane przez jednostki wyznaczone przez organy administracji publicznej, to łączy je z organami administracji publicznej stosunek prawny o charakterze administracyjnym oparty na założeniu, że otrzymują one wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych na nie obowiązków.
W dalszej kolejności odnieść się należy do odmowy wydania Staroście [...] pojazdu w dniu [...] lipca 2016 r. Zawarte w skardze rozważania, odnoszące się do przyznania wynagrodzenia za okres po dniu [...] lipca 2016 r. nie zasługiwały na uwzględnienie, bowiem do dnia orzeczenia przez sąd przepadku pojazdu, które nastąpiło [...] lipca 2019 r. (data uprawomocnienia orzeczenia o przepadku) na rzecz powiatu, Starosta [...] nie był uprawniony do dysponowania pojazdem.
Podsumowując, skoro niektóre zarzuty podniesione w skardze należało uznać za zasadne, to na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. należało uchylić zaskarżone postanowienie.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium winno zastosować się do zaleceń zawartych w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia w odniesieniu do wynagrodzenia przyznanego skarżącemu od Powiatu [...] za okresy, w których pojazd [...] nr rej. [...] był przedmiotem zabezpieczenia ustanowionego w związku z toczącym się postępowaniem karnym.