Uzasadnienie
Komisja Stypendialna Doktorantów Uniwersytetu S. na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej "K.p.a.") oraz art. 86 ust. 1 pkt 1- 4 oraz ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2023 r. poz. 742 ze zm.) w zw. art. 281 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. poz. 1669 ze zm.), § 36 ust. 1, § 30 ust. 2 pkt 1-4 i § 32 ust. 8 zarządzenia nr 98/2023 Rektora Uniwersytetu S. z dnia 7 lipca 2023 r. w sprawie ustalenia Regulaminu zasad i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu S. w roku akademickim 2023/2024 ze zm. wydała w dniu 21 listopada 2023 r. decyzję, której odmówiła przyznania K. F. (dalej "skarżący") stypendium socjalnego.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 30 października 2023 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie stypendium socjalnego, w dyscyplinie nauki o zarządzaniu, w roku akademickim 2023/2024. Organ I instancji przeanalizował historię kształcenia skarżącego i wskazał, że rozpoczął on studia doktoranckie w Uniwersytecie S. w roku akademickim 2015/2016, na Wydziale Zarządzania i Ekonomiki Usług, a od dnia 31 października 2016 r. w związku z przeniesieniem, kontynuował kształcenie na studiach doktoranckich na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania (obecnie Wydział Ekonomii, Finansów i Zarządzania).
Organ I instancji podał, że zgodnie z § 28 uchwały nr 18/2017 Senatu Uniwersytetu S. z dnia 30 marca 2017 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu S., studia doktoranckie trwają nie krócej niż dwa lata i nie dłużej niż cztery lata, zaś skarżący jako doktorant powinien zakończyć studia doktoranckie programowo w roku akademickim 2018/2019.
W dniu 10 czerwca 2019 r. została wydana przez Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania pierwsza decyzja o przedłużeniu skarżącemu okresu odbywania studiów doktoranckich w terminie od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r. (tj. na rok akademicki 2019/2020).
W dniu 23 czerwca 2020 r. została wydana przez Pełnomocnika Rektora ds. Studiów Doktoranckich Wydziału Ekonomii, Finansów i Zarządzania druga decyzja o przedłużeniu skarżącemu okresu odbywania studiów doktoranckich w terminie od 23 czerwca 2020 r. do 30 września 2021 r. (na rok akademicki 2020/2021).
W dniu 12 lipca 2021 r. została wydana przez Pełnomocnika Rektora ds. studiów doktoranckich Wydziału Ekonomii, Finansów i Zarządzania trzecia decyzja o przedłużeniu skarżącemu okresu odbywania studiów doktoranckich w terminie od dnia 1 października 2021 r. do dnia 30 września 2022 r. (na rok akademicki 2021/2022).
Natomiast w dniu 15 września 2022 r. została wydana przez Pełnomocnika Rektora do spraw Studiów Doktoranckich Wydziału Ekonomii, Finansów i Zarządzania czwarta decyzja o przedłużeniu skarżącemu okresu odbywania studiów doktoranckich w terminie od dnia 1 października 2022 r. do dnia 30 września 2023 r. (na rok akademicki 2022/2023).
Organ I instancji wskazał, że skarżący od października 2015 r. pobierał w uczelni świadczenia stypendialne łącznie przez okres 8 lat, do roku akademickiego 2022/2023, wliczając 4 lata przedłużeń studiów doktoranckich.
Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z § 16 pkt 13 oraz § 43 ust. 6 i 7 Uchwały nr 18/2017 Senatu Uniwersytetu S. z dnia 30 marca 2017 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu S., doktorant korzystający z przedłużenia studiów doktoranckich ponad czas określony w programie studiów doktoranckich zachowuje status doktoranta wraz z prawem do korzystania ze świadczeń pomocy materialnej na zasadach określonych w przepisach o przyznawaniu świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów. Przedłużenie studiów doktoranckich z przyczyn wymienionych w § 43 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 niniejszego Regulaminu nie może być dłuższe, niż łącznie trzy lata.
W myśl § 32 ust. 8 zarządzenia nr 98/2023 Rektora Uniwersytetu S. z dnia 7 lipca 2023 r. w sprawie ustalenia Regulaminu zasad i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu S. w roku akademickim 2023/2024 ze zm., w przypadku uzyskania zgody na przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich, doktorant może ubiegać się o przyznanie świadczeń, o których mowa w § 30 ust. 2 pkt 1- 4 Regulaminu, tj. stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych, zapomogi i stypendium rektora, jednak nie dłużej niż łącznie 3 lata.
Organ I instancji podkreślił, że skarżący uzyskał zgody właściwego organu na przedłużenia okresu studiów doktoranckich łącznie na okres dłuższy niż 3 lata.
W przedmiotowej sprawie termin został przekroczony o 1 rok, zatem organ I instancji uznał, iż skarżący nie jest uprawniony do otrzymania przedmiotowego świadczenia.
Skarżący złożył odwołanie, w którym podał, że nadal jest doktorantem, gdyż sprawa przedłużenia jego studiów doktoranckich jest w toku. Według skarżącego, nie trzeba mieć przedłużonych studiów by otrzymać stypendium. Ponadto wskazał, że nie został zawieszony, ani skreślony z listy doktorantów, zatem powinien otrzymać stypendium.
Odwoławcza Komisja Stypendialna Doktorantów Uniwersytetu S. wydała w dniu 26 marca 2024 r. decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji organu
I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że w obecnym stanie faktycznym i prawnym skarżący posiada status uczestnika studiów trzeciego stopnia Uniwersytetu S. I związane z tym statusem uprawnienia i obowiązki w Uczelni. Jednakże organ odwoławczy uznał, że skarżący przekroczył już limit przedłużeń okresów studiów doktoranckich (po łącznie 3 latach), nie uzyskując zgody na przedłużenie okresu studiów doktoranckich do dnia 31 grudnia 2024 r. ze strony właściwych w sprawie organów Uczelni: Prorektora ds. Studenckich Uniwersytetu S., Prodziekana ds. studenckich Wydziału Ekonomii, Finansów i Zarządzania oraz Pełnomocnika Rektora ds. studiów doktoranckich ww. Wydziału.
Skarżący rozpoczął studia doktoranckie na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu S., w dziedzinie nauk ekonomicznych w dyscyplinie finanse w roku akademickim 2015/2016 (od dnia 1 października 2015 r.). Następnie skarżący w dniu 7 grudnia 2016 r. zmienił dyscyplinę na nauki o zarządzaniu, również prowadzoną na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu S. (obecnie Wydziale Ekonomii, Finansów i Zarządzania US). W myśl § 28 Regulaminu Studiów Doktoranckich Uniwersytetu S. ustalonego na mocy Uchwały nr 18/2017 Senatu Uniwersytetu S. z dnia 30 marca 2017 r. stanowiącego, iż studia doktoranckie trwają nie krócej niż dwa lata i nie dłużej niż cztery lata, doktorant powinien zakończyć studia doktoranckie w Uczelni zgodnie z planem i programem studiów w roku akademickim 2018/2019. Począwszy od roku akademickiego 2019/2020 skarżący co roku ubiegał się i otrzymywał decyzje o przedłużeniu okresu studiów doktoranckich.
Trzecie przedłużenie okresu studiów doktoranckich miało miejsce w roku akademickim 2021/2022, a czwarta decyzja o przedłużeniu okresu studiów doktoranckich została wydana na rok akademicki 2022/2023, tj. w okresie do dnia 30 września 2023 r. W rezultacie skarżący od początku kształcenia na studiach doktoranckich, tj. od roku akademickiego 2015/2016, wliczając do tego okresu terminy przedłużeń studiów doktoranckich, pobierał świadczenie stypendialne w Uczelni łącznie przez okres ośmiu lat. W bieżącym roku akademickim 2023/2024 skarżący, choć nie pobiera już żadnych świadczeń stypendialnych, wciąż kształci się na studiach doktoranckich starego trybu w Uczelni i jest to już dziewiąty rok kształcenia.
Organ odwoławczy podał, że skarżący nie zgodził się z decyzją Pełnomocnika Rektora ds. studiów doktoranckich Wydziału Ekonomii, Finansów i Zarządzania US o braku wyrażenia zgody na przedłużenie okresu studiów doktoranckich od dnia 1 października 2023 r. do dnia 31 grudnia 2024 r., a w następstwie złożonych zastrzeżeń i odwołań od tej decyzji, uzyskał kolejne decyzje odmowne, tj. decyzje utrzymujące w mocy decyzję Pełnomocnika Rektora do spraw studiów doktoranckich Wydziału, wydane przez Prorektora ds. Studenckich [...] (decyzja najnowsza), jak i Prodziekana ds. studenckich ww. Wydziału.
Organ odwoławczy wskazał, że w obecnym stanie faktycznym i prawnym postępowanie w sprawie skreślenia skarżącego z listy doktorantów Uniwersytetu S., które zostało wszczęte w dniu 20 grudnia 2023 r. jest obecnie zawieszone do czasu zakończenia ww. postępowania w sprawie przedłużenia studiów doktoranckich.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu w przedmiotowej sprawie są dwa obowiązujące w Uczelni Regulaminy:
- 1) Regulamin studiów doktoranckich Uniwersytetu S. wprowadzony Uchwałą nr 18/2017 Senatu Uniwersytetu S. z dnia 30 marca 2017 r. oraz 2) Regulamin zasad i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu S. w roku akademickim 2023/2024 ustalony zarządzeniem nr 98/2023 Rektora Uniwersytetu S. o z dnia 7 lipca 2023 r. ze zm.
Zgodnie z § 43 ust. 7 Regulaminu studiów doktoranckich, przedłużenie studiów doktoranckich z przyczyn wymienionych w ust. 1, i ust. 2 Regulaminu nie może być dłuższe niż łącznie 3 lata. Norma wynikająca z § 43 ust. 6 Regulaminu studiów doktoranckich z kolei stanowi, że doktorant korzystający z przedłużenia studiów doktoranckich ponad czas określony w programie studiów doktoranckich zachowuje status doktoranta wraz z prawem do korzystania ze świadczeń pomocy materialnej (w tym stypendium socjalnego), ale jak dalej przepis stanowi z pewnymi ograniczeniami, czyli "na zasadach określonych w przepisach o przyznawaniu świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów", czyli na zasadach określonych w Regulaminie zasad i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu S. w roku akademickim 2023/2024 ze zm.
Stosownie do § 32 ust. 8 Regulaminu zasad i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu S. w roku akademickim 2023/2024, w przypadku uzyskania zgody na przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich jednak nie dłużej niż łącznie 3 lata, doktorant może ubiegać się o przyznanie świadczeń, o których mowa w § 30 ust. 2 pkt 1 - 4 Regulaminu (tj. między innymi stypendium socjalnego).
Według organu odwoławczego, oznacza to, że po przekroczeniu określonego terminu doktorant nie może otrzymać ww. świadczeń, w tym wnioskowanego stypendium socjalnego.
W ocenie organu odwoławczego, normy wynikające z ww. aktów normatywnych obowiązujących doktoranta w Uczelni mają istotny wpływ nie tylko na dalszy tok kształcenia skarżącego na Wydziale i w Uczelni (w przedmiocie dalszego posiadania czy nieposiadania statusu doktoranta i wynikających z tego praw i obowiązków), ale również mają olbrzymi wpływ na kwestię dotyczącą przyznania bądź nieprzyznania świadczenia z funduszu świadczeń, w tym wnioskowanego stypendium socjalnego.
Obie kwestie są ze sobą powiązane nierozerwalne. Organ odwoławczy wyjaśnił, że organy przyznające świadczenia stypendialne rozdysponowują środki finansowe z funduszu świadczeń i muszą wykonywać odpowiedzialne działania w sposób zgodny z określonymi przepisami, przyznając i wypłacając świadczenia stypendialne jedynie wnioskodawcom spełniającym określone wymogi. Zdaniem organu odwoławczego, skarżący nie spełnił i wciąż nie spełnia pod względem prawnym istotnych wymogów i jest to fakt, który nie budzi żadnych wątpliwości. Organ odwoławczy uznaje podobnie jak uznały inne organy Uczelni, że skoro istnieją i obowiązują w Uczelni - nie jedna, ale nawet dwie normy sankcjonujące - zakazujące właściwym organom przedłużenia studiów doktoranckich ponad określony czas, to organy są zobowiązane te normy stosować.
Organ odwoławczy podał, że wbrew twierdzeniom skarżącego, nie traktuje go dyskryminująco. W myśl art. 5 Europejskiego Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej, przy rozpatrywaniu wniosków wnioskodawców i przy podejmowaniu decyzji urzędnik zapewnia przestrzeganie zasady równego traktowania, a pojedyncze osoby znajdujące się w takiej samej sytuacji są traktowane w porównywalny sposób. Organ odwoławczy wyjaśnił, że sytuacja skarżącego jest wyjątkowa. Nie należy jej porównywać, jak usiłował to zrobić skarżący w odwołaniu, do sytuacji z związanych ze skierowaniem osoby na powtarzanie roku studiów, bowiem jest to kwestia niezwiązana z przedmiotową sprawą i nie ma na nią żadnego wpływu.
Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wskazał, że są one niezasadne. Zdaniem organu odwoławczego, konieczne jest posiadanie formalnej decyzji o przedłużeniu studiów doktoranckich by była możliwość przyznania danej osobie stypendium. Według organu odwoławczego, skarżący celowo wydłużał postępowanie w sprawie o przedłużenie mu studiów doktoranckich, by opóźnić decyzję o skreśleniu go z listy doktorantów. Skarżący, mając status doktoranta ma prawo ubiegać się o świadczenie stypendialne, lecz według organu odwoławczego, nie ma prawa go już otrzymać z powodu przekroczenia okresu studiów.
Organ odwoławczy podał, że zgodnie z § 43 ust. 6 Regulaminu studiów doktoranckich, doktorant korzystający z przedłużenia studiów doktoranckich ponad czas określony w programie studiów doktoranckich zachowuje status doktoranta wraz z prawem do korzystania ze świadczeń pomocy materialnej na zasadach określonych w przepisach o przyznawaniu świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów. W ww. przepisie jest zatem wskazane wprost prawo doktoranta do korzystania ze świadczeń stypendialnych, ale na zasadach określonych w przepisach i gdy doktorant korzysta z przedłużenia studiów. W § 32 ust. 8 Regulaminu zasad i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu S. wskazano, że w przypadku uzyskania zgody na przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich, jednak nie dłużej niż przez określony czas, doktorant może ubiegać się o przyznanie świadczeń, w tym stypendium socjalnego.
Oba regulaminy Uczelni zatem jednoznacznie wskazują, że prawo doktoranta do korzystania ze świadczeń stypendialnych jest ściśle związane z posiadaniem przedłużenia studiów doktoranckich i jest to fakt niezaprzeczalny.
Organ odwoławczy uznał, że w sprawie nie zaistniały wątpliwości, które należałoby rozstrzygnąć na korzyść skarżącego. Organ odwoławczy uznał, że wyważył interes indywidualny z interesem publicznym (społecznym) w związku z czym przyjął, iż wypłata świadczenia w myśl określonych przepisów nie będzie właściwa z punktu widzenia interesu społecznego. Wypłata świadczenia byłaby sprzeczna z określonymi przepisami prawa.
Organ podkreślił, że odmowę przyznania stypendium determinuje fakt, iż skarżącemu odmówiono kolejnego przedłużenia studiów doktoranckich do dnia 31 grudnia 2024 r., zaś sprawa skreślenia go z listy doktorantów nie jest jeszcze ostatecznie zakończona.
Skarżący złożył skargę na ww. decyzję i wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub przyznanie mu prawa do stypendium socjalnego ze zwiększeniem, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych oraz zapomogi na bieżący rok akademicki 2023/2024.
Zarzucił organowi:
- 1. naruszenie art. 8 § 1 i 2 K.p.a., przez ich niezastosowanie;
- 2. naruszenie art. 6 k.p.a., przez jego błędna wykładnię w przedmiotowej sprawie;
- 3. całkowite nieuwzględnienie art. 76 § 1 K.p.a., przez brak jego zastosowania;
- 4. niezastosowanie się do art. 7a § 1 K.p.a. w zw. z art. 81a § 1 K.p.a.;
- 5. oraz poszczególnych innych przepisów opisanych w poniższym uzasadnieniu w szczególności Regulaminu zasad i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu S. w roku akademickim 2023/2024, jak również Regulaminu Studiów Doktoranckich Uniwersytetu S..
Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie nie ma żadnego znaczenia fakt nieprzedłużenia mu studiów doktoranckich, liczy się fakt, że jest doktorantem i ma prawo ubiegać się o świadczenie stypendialne do ukończenia studiów doktoranckich. Wskazał, że nie został jeszcze skreślony z listy doktorantów. Według skarżącego, wszystkie wątpliwości powinny zostać rozstrzygnięte na jego korzyść.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z dnia 2 września 2024 r. organ wskazał, że została wydana decyzja o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów Uniwersytetu S., lecz nie jest ona jeszcze ostateczna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Spór dotyczy odmowy przyznania skarżącemu stypendium socjalnego.
Wskazać należy, że ze stanu faktycznego wynikało, iż skarżący posiadał status uczestnika studiów trzeciego stopnia Uniwersytetu S..
Skarżący rozpoczął studia doktoranckie na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu S., w dziedzinie nauk ekonomicznych w dyscyplinie finanse w roku akademickim 2015/2016 (od dnia 1 października 2015 r.). Następnie w dniu 7 grudnia 2016 r. zmienił dyscyplinę na nauki o zarządzaniu, również prowadzoną na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu S. (obecnie Wydział Ekonomii, Finansów i Zarządzania US).
W myśl § 28 Regulaminu Studiów Doktoranckich Uniwersytetu S. ustalonego na mocy Uchwały nr 18/2017 Senatu Uniwersytetu S. z dnia 30 marca 2017 r. stanowiącego, iż studia doktoranckie trwają nie krócej niż dwa lata i nie dłużej niż cztery lata, skarżący powinien zakończyć studia doktoranckie w Uczelni zgodnie z planem i programem studiów w roku akademickim 2018/2019,
Począwszy od roku akademickiego 2019/2020 skarżący co roku ubiegał się i otrzymywał decyzje o przedłużeniu okresu studiów doktoranckich. Trzecie przedłużenie okresu studiów doktoranckich miało miejsce w roku akademickim 2021/2022, a czwarta decyzja o przedłużeniu okresu studiów doktoranckich została wydana na rok akademicki 2022/2023, tj. do dnia 30 września 2023 r. Skarżącemu odmówiono przedłużenia studiów doktoranckich do dnia 31 grudnia 2024 r.
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie były dwa obowiązujące w Uczelni Regulaminy: 1) Regulamin studiów doktoranckich Uniwersytetu S. wprowadzony Uchwałą nr 18/2017 Senatu Uniwersytetu S. z dnia 30 marca 2017 r. oraz 2) Regulamin zasad i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu S. w roku akademickim 2023/2024 ustalony zarządzeniem nr 98/2023 Rektora Uniwersytetu S. z dnia 7 lipca 2023 r. ze zm.
Zgodnie z § 43 ust. 7 Regulaminu studiów doktoranckich, przedłużenie studiów doktoranckich z przyczyn wymienionych w ust. 1, i ust. 2 Regulaminu nie może być dłuższe niż łącznie 3 lata.
Stosownie do § 43 ust. 6 Regulaminu studiów doktoranckich, doktorant korzystający z przedłużenia studiów doktoranckich ponad czas określony w programie studiów doktoranckich zachowuje status doktoranta wraz z prawem do korzystania ze świadczeń pomocy materialnej, w tym stypendium socjalnego, lecz z pewnymi ograniczeniami, tj. na zasadach określonych w przepisach o przyznawaniu świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów, czyli na zasadach określonych w Regulaminie zasad i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu S. w roku akademickim 2023/2024 ze zm.
Na podstawie § 32 ust. 8 Regulaminu zasad i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu S. w roku akademickim 2023/2024, w przypadku uzyskania zgody na przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich jednak nie dłużej niż łącznie 3 lata, doktorant może ubiegać się o przyznanie świadczeń, o których mowa w § 30 ust. 2 pkt 1-4 Regulaminu (tj. między innymi stypendium socjalnego).
Sąd podzielił stanowisko organu, że z ww. przepisów wynika, iż w przypadku przedłużenia studiów doktoranckich powyżej 3 lat doktorant nie może już otrzymać ww. świadczeń pomocy materialnej, w tym przedmiotowego stypendium socjalnego.
W przypadku skarżącego okres przedłużenia studiów doktoranckich przekroczył trzy lata, zatem w ocenie Sądu, wydane w stosunku do niego decyzje administracyjne były prawidłowe.
Zdaniem Sądu, okoliczności podnoszone przez skarżącego, że nie ukończył jeszcze studiów doktoranckich, nie został zawieszony w prawach doktoranta, ani nie został skreślony z listy doktorantów nie mają znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy. Przepisy obu ww. Regulaminów są ze sobą powiązane i należy je odczytywać łącznie.
Według Sądu, organ nie naruszył przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania. Organ zebrał materiał dowodowy, dokonał jego analizy oraz wyjaśnił podstawę prawą w sposób prawidłowy.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) oddalił skargę.