Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 pkt 2 lit. a) i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), decyzją z dnia (...(, odmówił E.K. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w przepisach powołanej ustawy. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że E.K. nie spełnia warunku deportacji do pracy przymusowej poza terytorium II RP, zdefiniowanego w art. 2 pkt 2 lit. a) w/w ustawy.
E.K. złożył do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając wniosek wskazał, że został uznany za uprawnionego do skorzystania ze statutowej pomocy finansowej Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie. Wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia złożył dokumenty stwierdzające wykonywanie pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy w okresie działań wojennych. Zdaniem skarżącego, podejmując negatywną decyzję organ pominął fakt, że w latach 1939-1945, jako dziecko do lat 16, doznał prześladowań nazistowskich w miejscu zamieszkania, gdzie wykonywał niewolniczą pracę przez 31 miesięcy, tj. od 1 marca 1940 r. do 31 lipca 1944 r.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na mocy art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 2 pkt 2 lit. a) i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, decyzją z dnia (...(, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...(.
Uzasadniając treść podjętego rozstrzygnięcia organ przywołał treść art. 2 pkt 2 lit. a w/w ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej (...) oraz podał, iż z materiału dowodowego wynika, że skarżący pracował w S., a więc na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. i w miejscu swojego zamieszkania przed wojną. Nie nastąpił więc fakt deportacji wskazany w ustawie. Jednocześnie Kierownik Urzędu stwierdził, że nie neguje ciężkiej sytuacji strony podczas wojny, lecz jedynie fakt, iż nie został spełniony warunek "deportacji" do pracy przymusowej przewidziany przez art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy.
E.K. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. zarzucając jej błąd w ustaleniu stanu faktycznego i niewłaściwe zastosowanie art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej (...). Skarżący podkreślił, że jako dziecko wykonywał, z zastosowaniem represji, przymusową pracę niewolniczą na rzecz III Rzeszy przez okres 31 miesięcy. Ponadto podniósł, że w analogicznym stanie faktycznym żona skarżącego K.K. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w S. z dnia (...(, przez uchylenie decyzji organu, uzyskała prawo do dodatku z tytułu wynikającego z ustawy a realizowanego przez ZUS.
Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:
Kontrola zaskarżonej decyzji, przeprowadzona stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), pod kątem jej zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego, doprowadziła Sąd do uznania, że decyzja odpowiada prawu, co oznacza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Aktem prawnym w oparciu o który dokonuje się oceny, czy dana osoba spełnia warunki do uznania ją za osobę deportowaną do pracy przymusowej oraz osadzoną w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich jest ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), zwana w dalszej części uzasadnienia ustawą.
Przepisy powołanej ustawy ściśle określają przesłanki od spełnienia których uzależnione jest przyznanie prawa do przewidzianego nią świadczenia pieniężnego.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy, świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W art. 2 zdefiniowane zostało pojęcie represji, przez którą ustawa nakazuje rozumieć, m.in., "wywiezienie do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945" (art. 2 pkt 2 lit. a). Oznacza to, że aby uzyskać świadczenie pieniężne z tytułu deportacji do pracy przymusowej, należy wykazać, że:
- – wywiezienie do pracy przymusowej nastąpiło z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r.
- – represja ta trwała przez co najmniej 6 miesięcy w okresie II wojny światowej.
Powyższe definicje ustawowe nie pozostawiają wątpliwości, że jednym z warunków do przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego było nie tylko wykazanie, że wykonywał pracę przymusową ale że pracę tą wykonywał w warunkach deportacji (wywiezienia) z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. Według ustawy, kryterium wyróżniającym grupę osób uprawnionych do świadczenia z tytułu pracy przymusowej stanowi bowiem obiektywnie trudniejsza sytuacja osób przymusowo zatrudnionych, wyrwanych z dotychczasowego środowiska.
Odmienna, rozszerzająca wykładnia omawianego przepisu art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy byłaby nieuprawniona, jako sprzeczna z brzmieniem przepisu, który nie przewiduje wyjątków od warunku deportacji i wykraczałaby poza wskazany w tytule ustawy zakres regulacji, a ponadto prowadziłaby do zbędności art. 2 pkt 1 (por. wyrok NSA w W. z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt V SA 564/01, Lex nr 84361).
Skoro (...(urodził się (...(w S., tam mieszkał a następnie w okresie wojny pracował u niemieckiego przedsiębiorcy w Zakładzie Masarskim w S., to zgodnie z obowiązującymi przepisami nie mógł być uznany za osobę "deportowaną do pracy przymusowej" (wywiezioną) nawet jeśli świadczona przezeń praca była wykonywana w warunkach przymusu.
Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji nie może mieć znaczenia powołanie się w skardze na decyzję Kierownika Urzędu do Sprawa Kombatantów i Osób Represjonowanych przyznającą świadczenie pieniężne innej osobie (żonie skarżącego), która została wydana, w odczuciu skarżącego, w tożsamym stanie faktycznym.
W takim stanie rzeczy należało uznać, że odmawiając E.K. przyznania wnioskowanego świadczenia pieniężnego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. prawa nie naruszył.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku oparto na § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).