Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] numer [...] Prezydent Miasta odmówił K. i K. B. nabycia z mocy prawa własności nieruchomości położonej przy ul. K., w obrębie [...], oznaczonej numerem działki [...] o powierzchni [...] m2 oraz przy ul.[...], w obrębie [...], oznaczonej numerem działki [...] o powierzchni [...], stanowiącej własność gminy Miasto. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż K. i K. B. nabyli prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości gruntowej na podstawie umowy notarialnej zawartej w dniu [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] r. Sygn.akt [...], a w związku z tym nie spełniają warunków określonych w art.1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001 r. Nr 113, poz.1209 z późn.zm.).
Od decyzji tej odwołali się K. i K.. podnosząc, iż:
- - użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości byli A. i A. J. od [...] r. - akt notarialny Rep.[...];
- - [...] zmarła A. J., a jej spadkobiercami zostali A. J. ([...]) i J. R. - postanowienie Sądu z dnia [...] Sygn.akt [...]
- - [...] r. zmarł A. J., a jego spadkobiercami zostali K. i K. B. - postanowienie Sądu z dnia [...] Sygn.akt [...];
- - K. i K. B. umową sprzedaży z dnia [...] r. odkupili od J. R. prawo do[...] % części prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości - akt notarialny Rep.A nr [...].
Zdaniem odwołujących się, w świetle zapisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 L o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U.
z 2001 r. Nr 113, poz.1209 z późn.zm.), przysługuje im nabycie z mocy prawa przedmiotowej nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. numer [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium ustaliło, iż zgodnie z art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001 r. Nr 113, poz.1209 z późn.zm.) osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 24 października 2001 r., użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne, nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi ww. osób.
Z przytoczonego przepisu wynika zatem, że o nabycie prawa własności w trybie przedmiotowej ustawy może ubiegać się jedynie taka osoba fizyczna, która była użytkownikiem wieczystym zarówno w dniu 26 maja 1990 r, jak również w dniu 24 października 2001 r. Posiadanie prawa użytkowania wieczystego musi bowiem zostać wykazane w obu ww. datach łącznie. Podobna sytuacja zachodzi także wówczas, jeżeli o nabycie prawa własności na warunkach ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., ubiega się następca prawny użytkownika wieczystego. Art. 1 ust.2 cytowanej ustawy, w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości wskazuje, że następstwo prawne w rozumieniu przepisów tej ustawy nie odnosi się do wszystkich użytkowników wieczystych, a jedynie do takich, którzy wykonywali swoje prawo łącznie w dniu 26 maja 1990 L oraz w dniu 24 października 2001 r.
Jak ustalono w niniejszej sprawie, co jest bezsporne i nie kwestionowane przez strony, ani użytkownicy wieczyści, ani ich następcy prawni, nie wykonywali przysługującego im prawa użytkowania wieczystego łącznie w dniu [...] r. oraz w dniu [...] r. O ile bowiem A. i A. J. byli użytkownikami wieczystymi w dniu [...], o tyle następcy prawni ww. użytkowników wieczystych – K. i K. B. - nabyli prawo użytkowania wieczystego po dniu[...] i wykonywali je tylko w dacie [...] i z tych też względów stanowisko organu I instancji jest prawidłowe.
K. i K. B. zaskarżyli przedmiotową decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze powtórzyli okoliczności podniesione uprzednio w odwołaniu, a także zarzucili, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swojej decyzji nie zajęło przekonującego stanowiska. Ich zdaniem, gdyby następcy prawni musieli być wieczystymi użytkownikami zarówno [...], jak i [...], to po co w ogóle w ustawie byłaby mowa o następcach prawnych. Z zaskarżonej decyzji wynika, że następcy prawni nie nabywają z mocy prawa własności nieruchomości, a to jest sprzeczne z ustawą, która enumeratywnie wyszczególnia listę osób uprawnionych do nabycia własności nieruchomości z mocy prawa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 L Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) Sąd właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -OZ.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.).
W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów.
Zgodnie z art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (OZ.U. z 2001 L Nr 113, poz.1209 z późn.zm.) osoby fizyczne będące w dniu [...] oraz w dniu wejścia w życie ustawy lj. w dniu [...] r., użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne, nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi ww. osób (ust.2). Przepis ten zawiera więc przesłanki normatywne, które łącznie muszą być spełnione przez osobę fizyczną będącą użytkownikiem wieczystym, by mogła ona uzyskać przysługujące z tej ustawy roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości. Jedną z tych przesłanek jest wymóg posiadania przez osoby zainteresowane prawa użytkowania (współużytkowania) wieczystego nieruchomości w dniu [...] oraz w dniu wejścia w życie ustawy z dnia [...] Chodzi tu więc o ciągłość podmiotową w osobie użytkownika wieczystego w obu tych datach - czyli ta sama osoba powinna być użytkownikiem zarówno w dniu [...] r., jak i w dniu [...]
Nie ulega zatem wątpliwości, że roszczenie o nabycie własności nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. przysługuje użytkownikowi (współużytkownikowi) wieczystemu, który spełniał wszystkie przesłanki określone w art.1 ust.1 ustawy, bądź zgodnie z ust.2 tego przepisu jego następcy prawnemu tj. osobie, która w uprawnienia tego użytkownika wieczystego weszła w drodze sukcesji uniwersalnej (np. poprzez dziedziczenie) lub sukcesji pod tytułem szczególnym tzw. sukcesji syngularnej (w drodze umowy).
W ocenie Sądu, w przypadku nabycia prawa użytkowania wieczystego pomiędzy datami określonymi w ustawie - w drodze sukcesji szczególnej, następca prawny nie uzyskał roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości. Przedmiotem sukcesji pod tytułem szczególnym jest bowiem pojedyncze określone prawo lub prawa, ale nie ogół praw majątkowych zbywcy. Na nabywcę przechodzi ono w takich granicach w jakich przysługiwało poprzednikowi.
Osoba, która była użytkownikiem wieczystym w dniu [...] r. nie nabyła jeszcze roszczenia o nieodpłatne nabycie nieruchomości z art. 1 ust.1 ustawy, ponieważ do tego niezbędnym było posiadanie tego prawa także w dniu wejścia w życie ustawy z dnia [...] r. Następca prawny tej osoby - nabywający od niej prawo użytkowania wieczystego w drodze umowy - nie mógł więc tą drogą nabyć roszczenia o nabycie prawa własności.
Inaczej przedstawia się kwestia następstwa prawnego w drodze sukcesji uniwersalnej - poprzez dziedziczenie. Zasadę sukcesji uniwersalnej statuuje art.922 § 1 Kc, a wyraża się ona we wstąpieniu spadkobiercy w ogół, należących do spadku, cywilnych praw i obowiązków majątkowych zmarłego. Wprawdzie art.922 Kc zalicza do spadku tylko prawa i obowiązki majątkowe, jednakże na spadkobierców mogą również przejść niektóre sytuacje prawne tzn. takie, w których prawo podmiotowe jeszcze nie powstało, lecz z których może ono powstać. Przykładem sytuacji prawnej przechodzącej na spadkobierców może być przedawnienie lub zasiedzenie, których bieg rozpoczął się za życia spadkodawcy.
W rozpoznawanej sprawie mamy również do czynienia z podobną sytuacją prawną, która nie zrodziła jeszcze prawa w postaci roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności wieczyście użytkowanej nieruchomości, ale rozpoczął się bieg zdarzeń, którego początkiem było posiadanie przez osobę fizyczną – A. i A. J. - prawa użytkowania wieczystego w dniu [...] r. Przy sukcesji uniwersalnej w drodze nabycia spadku, spadkobierca wchodzi w prawa i obowiązki majątkowe spadkodawcy, a więc zachodzi kontynuacja praw majątkowych w takim zakresie, jaki przysługiwał spadkodawcy. Jeżeli zatem osoba fizyczna była użytkownikiem wieczystym w dniu [...] r., a następnie zmarła przed dniem [...] r. (dniem wejścia w życie ustawy z [...] r.) to spadkobiercy tej osoby są kontynuatorami jej praw, w tym praw związanych z sytuacją zapoczątkowaną [...] r. Stąd też, jeżeli spadkobiercy byli użytkownikami wieczystymi w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., należy uznać, że przesłanka zawarta w art.1 ust.1 ustawy, odnosząca się do posiadania przez osobę fizyczną prawa użytkowania wieczystego w dniu [...] r. i w chwili wejścia w życie tej ustawy została spełniona.
Dodać należy, że z powołanego przepisu nie wynika, aby w przypadku, istniejącej już w pierwszej z tych dat, wielości użytkowników wieczystych konkretnej nieruchomości, nie mogła ulec zmianie wielość udziałów poszczególnych uprawnionych podmiotów w prawie użytkowania wieczystego, tak jak miało to miejsce w stanie faktycznym niniejszej sprawy.
Przepis art.1 ust1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., nie wymaga bowiem, aby osoby występujące z wnioskiem o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości o jakiej w nim mowa ([...]) były ([...]) w dniu [...] r. również użytkownikami wieczystymi całej nieruchomości.
Dokonana przez organy orzekające wykładnia art. 1 ust1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., która legła u podstaw zaskarżonej decyzji, a także decyzji organu I instancji, jest zatem wynikiem niewłaściwej interpretacji przepisu i jako taka narusza prawo w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lita oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.