Uzasadnienie
H. T. A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji stwierdzającą wygaśniecie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa w lokalu gastronomicznym należącym do skarżącej znajdującym się przy ul. [...] w [...].
Skarżąca, wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że mieszka z mężem i córką w [...] w mieszkaniu o pow. [...] m2, ale mąż płaci alimenty na [...] dzieci z poprzedniego małżeństwa. Wnioskodawczyni oświadczyła, że utrzymuje lokal gastronomiczny i mieszkanie, a comiesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł z czego [...] uzyskuje skarżąca, a [...] zł jej mąż z tytułu wynagrodzenia za pracę (po potrąceniu zajęcia komorniczego).
Zarządzeniem z dnia [...] r. (doręczonym w dniu [...] r.) Sąd zobowiązał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy:
- - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie mieszkania, lokalu przy ul. [...] w [...] oraz domu przy ul. [...], w okresie ostatnich trzech miesięcy,
- - oświadczenia dotyczącego liczby pracowników zatrudnionych we wszystkich miejscach wykonywania działalności, w tym na targowiskach,
- - wyciągów lub wykazów z wszystkich skarżącej i jej męża rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - kserokopii aktów notarialnych albo umów najmu lub dzierżawy z których wynika prawo skarżącej do dysponowania mieszkaniem i domem przy ul. [...] w [...],
- - kserokopii decyzji za [...] r. dotyczących podatku od wszystkich nieruchomości należących do skarżącej i jej męża,
- - dowodu potwierdzającego dochody męża (np. zaświadczenie od pracodawcy) oraz płacenie przez niego alimentów,
- - kserokopii dowodów rejestracyjnych wszystkich samochodów należących do skarżącej i jej męża.
Skarżąca na wezwanie nie odpowiedziała.
W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2).
Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia.
Pamiętać jednak należy, iż opłaty sądowe, do których zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, na obywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia – postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). Równie wyjątkowe powinno być dobrodziejstwo bezpłatnego zastępstwa procesowego w sprawie.
Nadmienić również trzeba, że to rzeczą skarżącej, jako zainteresowanej, jest wykazanie, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Odnosząc powyższe rozważania teoretyczne do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności należy wskazać, iż skarżąca nie dołożyła wszelkich starań, by w sposób pełny zobrazować swoją sytuację finansową i rodzinną, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postępowanie skarżącej, polegające na uchyleniu się od przedłożenia dokumentów i złożenia oświadczenia na wezwanie Sądu, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistej sytuacji finansowej.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z [...] r., sygn. akt [...], niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z [...] r., sygn. akt [...], niepubl.).
W związku z powyższym należy uznać, że skarżąca nie wykazała ustawowych przesłanek przyznania jej prawa pomocy, gdyż nie wyjaśniła istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 powołanej wyżej ustawy, orzeczono jak w sentencji.