Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 21 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 458/22

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] (znak:[...]) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S., z dnia [...] r. nr [...] nakładającą na A. A., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A. ", tj. na podmiot wykonujący przewóz drogowy, dalej także jako: "strona, skarżący", na podstawie art. 92a ust. 1 i ust. 7 oraz art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm.), powoływanej dalej: "u.t.d.", karę pieniężną w wysokości: [...] zł za naruszenie określone pod Lp. 10.2.4 oraz Lp.10.3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, tj. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20% oraz za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona od 20%.

Z uzasadnienia ww. decyzji wynika, że organ ustalił następujący stan faktyczny i prawny.

W dniu [...] czerwca 2021 r. funkcjonariusze Z. Urzędu Celno-Skarbowego w S. przeprowadzili kontrolę drogową zespołu pojazdów składającego się z:

1. - ciągnika siodłowego marki [...] o numerze rejestracyjnym: [...],
2. - naczepy ciężarowej marki [...] o numerze rejestracyjny [...];
3. - naczepy ciężarowej marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]

Przewóz drogowy w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy A. A., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A. " wykonywał kierowca M. K..

Funkcjonariusze dokonali pomiaru kontrolowanego zespołu trzech pojazdów miarą teleskopową o numerze inwentarzowym [...] Łączna długość wyniosła 25 metrów i przekraczała dopuszczalną (16,5 metra) o 8,5 metra, co stanowiło przekroczenie o 51,51% dopuszczalnej długości zespołu pojazdów. Ustalone przez funkcjonariuszy parametry jednoznacznie wskazywały na wymóg uzyskania przez przewoźnika drogowego zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego, o którym mowa w art. 64c i art. 64d ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz wyposażenia kierowcy w to zezwolenie. Z okoliczności sprawy wynika, że skarżący nie wyposażył kierowcy w zezwolenie na przejazd pojazdu ponadnormatywnego stanowiącego zespół trzech pojazdów.

Jednocześnie okazane przez kierowcę dokumenty (międzynarodowe listy przewozowe) wskazywały na ładunek o łącznej masie brutto 46.180 kg. Jednak rzeczywista masa całkowita zważonego przez funkcjonariuszy zespołu pojazdów wyniosła 71.120 kg.

Tym samym przewoźnik drogowy, który wykonuje międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy, dopuścił do wykonywania przez kierowcę przewozu drogowego, zespołem trzech pojazdów o masie 71.120 kg, podczas gdy dopuszczalna masa całkowita wykazana w poz. F.3 dowodu rejestracyjnego ciągnika samochodowego wynosiła 44.000 kg. Dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów została przez przewoźnika przekroczona o 27.120 kg, co stanowi przekroczenie dopuszczalnej masy o 61%.

W ocenie organu, zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że kierowca w imieniu przewoźnika drogowego realizował w dniu [...] [...] r. międzynarodowy zarobkowy przewóz drogowy zespołem trzech pojazdów (ciągnik siodłowy oraz dwie naczepy ciężarowe), będącym pojazdem ponadnormatywnym, przekraczającym dopuszczalną długość zespołu dwóch pojazdów oraz wagę ponad 20%. Kierowca podczas kontroli drogowej nie zakwestionował wyników pomiaru długości i wagi zespołu trzech pojazdów, jak również nie przedstawił kontrolującym stosownego zezwolenia na przejazd zespołu trzech pojazdów jako wykonywany pojazdem ponadnormatywnym. Sporządzony przez funkcjonariuszy organu protokół kontroli drogowej nr [...] z dnia [...] [...] r. został podpisany przez kierowcę bez żadnych uwag i zastrzeżeń.

Stwierdzone naruszenia wymienione zostały w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, tj.:

1. - L.p. 10.2.4 dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%,
2. - L.p. 10.3.3 dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona od 20%.

Zgodnie natomiast z art. 92a ust. 7 pkt 2 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w art. 92a ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia popełnione przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa Ip. 10 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, i tak:

1. - pod Ip. 10.2. pkt 4 przewidziano karę pieniężną w wysokości 10 000 zł, za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%,
2. - pod Ip. 10.3. pkt 3 przewidziano karę pieniężną w wysokości 5 000 zł za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona o 20%.

Z kolei, stosownie do treści art. 92a ust. 3 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 zł.

Mając powyższe na uwadze, decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Z. Urzędu Celno-Skarbowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł.

Pismem z dnia [...] stycznia 2022 r., skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. - art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. w zakresie ustalenia masy całkowitej zespołu pojazdów. W ocenie strony, zastosowano błędną technikę ważenia, która polegała na zważeniu zespołu trzech pojazdów w dwóch etapach i zsumowaniu otrzymanych pojedynczych wyników. Zdaniem strony, w sytuacji gdy naruszenie, za które została na przewoźnika nałożona kara (Ip.10.2.4), dotyczy dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów (jako całości) o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona jako całość dla ewentualnego stwierdzenia naruszenia, konieczne jest ustalenie masy całkowitej całego zespołu pojazdów w wyniku jednej procedury ważenia, a nie ważenia poszczególnych elementów zestawu;
2. - art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. w zakresie ustalenia długości zespołu pojazdów. W ocenie strony, nastąpiło to w wyniku użycia urządzeń do tego nieprzeznaczonych, bowiem przy użyciu miary teleskopowej, która służy do ustalania wysokości pojazdów, a nie przymiaru wstęgowego służącego do ustalania długości pojazdów. Jest to sprzeczne z § 30 pkt 1 i 3 Zarządzenia nr 28/2014 GITD z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz.Urz.GITD.2014.14), które ma zastosowanie do kontroli drogowych w zakresie dotyczącym przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym i naruszeń w niej wskazanych;
3. - art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a., gdyż ważenie pojazdów nastąpiło przy użyciu wagi, której typ, numer seryjny i świadectwo legalizacji nie zostały wskazane w protokole kontroli, a następnie w decyzji. Zdaniem strony, uniemożliwia to zweryfikowanie czy waga była legalizowana i użyta zgodnie z instrukcją obsługi.

Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia organowi I instancji.

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. w powołanej wyżej decyzji z dnia [...] [...] r. wskazał, że w dniu [...] [...] r. przewóz realizowany był zespołem pojazdów, który składał się z ciągnika samochodowego [...] (o dopuszczalnej masie całkowitej 44 000 kg) wraz z naczepą [...] (o dopuszczalnej masie całkowitej 36.000 kg) oraz naczepą [...] (o dopuszczalnej masie całkowitej 36.000 kg). Oznacza to, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony, dlatego miały zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym.

Organ odwoławczy podał, że funkcjonariusze podczas kontroli drogowej zmierzyli długość zespołu trzech pojazdów. Ustalili, że wynosiła ona 25 metrów. Oznacza to, że długość była przekroczona o 51,51 % od dopuszczalnej. Natomiast z przepisów ustawy prawo o ruchu drogowym wynika, że zespół pojazdów ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny może składać się wyłącznie z dwóch pojazdów. Dopuszczalna ustawowa długość zespołu pojazdów, który składa się z pojazdu samochodowego oraz naczepy nie może przekraczać długości 16,5 metra.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji wyjaśnił, że kontroli wagi zespołu pojazdów funkcjonariusze dokonali przy użyciu wagi typ [...] nr [...], zatwierdzenie typu [...], która posiadała świadectwo legalizacji na dzień ważenia (ważne do dnia [...].[...] r.), wystawione przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w S.. Świadectwo to znajduje się w aktach sprawy. Pomiar został udokumentowany kwitami wagowymi nr [...] i [...] poszczególnych elementów zespołu pojazdów, a następnie zsumowany.

Ważenia dokonano przy rozłączonych pojazdach w ten sposób, że pierwsze ważenie przy odłączonej jednej naczepie obejmowało zespół pojazdów składający się z ciągnika siodłowego nr rej. [...] i naczepy nr rej. [...] Waga wykazała 36.160 kg. Drugiemu ważeniu poddano drugą naczepę nr rej. [...], która w czasie pierwszego ważenia znajdowała się poza wagą. Waga naczepy wykazała 34.960 kg. Ważenie wykazało, że rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów wyniosła 71.120 kg.

Z przedłożonego przez kierowcę dowodu rejestracyjnego ciągnika siodłowego wynikało, że dopuszczalna masa całkowita ciągnika siodłowego wynosiła 44.000 kg. Dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów została zatem przekroczona o 27.120 kg, co stanowi 61% masy całkowitej zespołu pojazdów. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący nie neguje ustalonej łącznej wagi zespołu pojazdów.

W ocenie Dyrektora, nie jest zasadne podważanie wyniku pomiaru z tego powodu, że podczas ważenia zestaw był rozłączony. Skoro zestaw tworzył ciągnik siodłowy i dwie naczepy, to zważenie tego zestawu osobno, bądź w całości oddaje masę całkowitą zespołu pojazdów, nawet jeśli wyniki ważenia poszczególnych elementów należało do siebie dodać (co miało miejsce w tej sprawie). Każda naczepa mogła poruszać się po drodze tylko jako element zestawu, albowiem nie posiada własnego napędu i tylko jako element zestawu mogła zostać poddana ważeniu. Nie jest przy tym istotne, czy kontrolujący dokonaliby pomiaru każdego elementu zestawu osobno, łącznie czy w taki sposób jak tego dokonano w tej sprawie. Wynik końcowy mógł być tylko jeden - łączna masa zespołu pojazdów jako suma poszczególnych ważeń. Zatem ustaleniu podlegała rzeczywista masa całkowita całego zespołu pojazdów.

Organ odwoławczy zauważył, że w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, iż wynik przeprowadzonego ważenia przez funkcjonariuszy daje rzeczywistą wagę zespołu trzech pojazdów. Na podstawie okazanych przez kierującego dokumentów (międzynarodowych samochodowych listów przewozowych CMR) stwierdzono, że przewożono ładunek o łącznej masie brutto 46.180 kg, natomiast rzeczywista masa całkowita zważonego przez funkcjonariuszy zespołu pojazdów wyniosła 71.120 kg. Cała procedura ważenia odbyła się prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych przyrządów pomiarowych, a jej wyniki są w pełni wiarygodne. Ustalenia masy całkowitej pojazdów wymagało skorzystania z profesjonalnego sprzętu - wagi przeznaczonej do ważenia pojazdów i spełniającej wymagania stawiane przez przepisy metrologiczne. Dowodem w tym zakresie jest świadectwo legalizacji wagi. Samej procedury ważenia nie zakwestionował również kierowca, który nie wniósł uwag do protokołu z kontroli.

Odnosząc się do zarzutu, że pomiaru długości zespołu pojazdów, dokonano miarą teleskopową, która służy do ustalania wysokości pojazdów, a nie przymiaru wstęgowego do ustalania długości pojazdów, co zdaniem strony jest sprzeczne z § 30 pkt 1 i 3 Zarządzenia nr 28/2014 GITD z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz.Urz.GITD.2014.14), które ma zastosowanie do kontroli drogowych w zakresie dotyczącym przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym i naruszeń w niej wskazanych organ wskazał, że przepis ten odnosi się wyłącznie do jednostek organizacyjnych ITD. W § 1 ust. 2 ww. zarządzenia wprost wskazano, że dotyczy wszystkich jednostek organizacyjnych Inspekcji Transportu Drogowego oraz komórek organizacyjnych Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego, realizujących czynności kontrolne, z wyłączeniem Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym oraz Wydziałów Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym w delegaturach terenowych Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego.

Natomiast uprawnienia dotyczące kontroli pojazdów na drogach i przejściach granicznych w Służbie Celno-Skarbowej wynikają z odrębnych przepisów, tj. z art. 54 ust. 2 pkt 6 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Kontroli celno-skarbowej podlega ruch drogowy w trybie i przypadkach określonych w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110, ze zm.).

Organ odwoławczy podał dalej, że z treści art. 54 ust. 2 pkt 7 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej wynika, że kontroli celno-skarbowej podlega transport drogowy na zasadach określonych w przepisach odrębnych. Zgodnie natomiast z art. 129 ust. 4a ustawy Prawo o ruchu drogowym, kontrolę ruchu drogowego mogą przeprowadzać także funkcjonariusze Straży Granicznej lub funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej, którym przysługują uprawnienia, o których mowa w ust. 2 pkt 1-5 i 7-12 oraz w art. 130a ust. 4 pkt 1. Funkcjonariuszom Straży Granicznej i funkcjonariuszom Służby Celno-Skarbowej przysługuje także uprawnienie, o którym mowa w ust. 2 pkt 6, w zakresie dotyczącym dokumentów stwierdzających uprawnienie do używania pojazdu. Z przepisów tych nie wynika natomiast, jakiego rodzaju urządzenia podczas kontroli długości pojazdów winni stosować funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że podczas kontroli funkcjonariusze ustalili, że długość zespołu pojazdów wynosiła 25 m, a więc o 8,5 m była większa od dopuszczalnej. Pomiaru długości zestawu pojazdów dokonali miarą teleskopową Nedo mEssfix 5 m, nr fabryczny [...], nr inwentarzowy [...], która posiada świadectwo wzorcowania nr [...] z dnia [...] [...] r. Świadectwo to znajduje się w aktach sprawy. Kierowca jako kontrolowany, został poinformowany przez funkcjonariuszy o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Funkcjonariusze odczytali pomiary w jego obecności, a kierowca ich nie kwestionował. Protokół z kontroli drogowej kierowca podpisał bez żadnych uwag i zastrzeżeń.

Organ podkreślił, że skarżący w toku postępowania przed organami I i II instancji, nie wykazał, że przeprowadzone pomiary nie odpowiadały rzeczywistości.

W ocenie organu odwoławczego, z uwagi na rodzaj pomiarów oraz użyty do nich sprzęt, nie sposób domniemywać, że łączyły się z nimi błędy pomiarowe wynikające jedynie z metodologii dokonanego pomiaru lub użytych przyrządów pomiarowych. Urządzenie do pomiaru długości w dniu kontroli legitymowało się ważnym świadectwem wzorcowania. Przyrząd został wykorzystany do mierzenia zgodnie ze swoim przeznaczeniem.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy zauważył, że przepisy nie regulują kwestii do obligatoryjnego wskazania w protokole kontroli typu, numeru seryjnego, czy świadectwa legalizacji użytego urządzenia do pomiaru. Nie ma wpływu na wynik sprawy również to, że organ I instancji takich danych nie zawarł w zaskarżonej decyzji. O wskazane dokumenty skarżący mógł wystąpić w trakcie prowadzonego postępowania, jednak tego nie uczynił.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. A. A., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., zarzucając jej naruszenie:

1. - art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad prawdy obiektywnej, oficjalności, zasady ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału oraz zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony, zgodnie z którymi to zasadami, obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność administracyjno-karną. W ocenie skarżącego, zastosowano błędną technikę ważenia, która polegała na zważaniu zespołu trzech pojazdów w dwóch etapach i zsumowaniu otrzymanych pojedynczych wyników w sytuacji gdy naruszenie, za które została na przewoźnika nałożona kara (Ip. 10.2.4), dotyczy dopuszczenia do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów (jako całości) o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona jako całość. Dla ewentualnego stwierdzenia naruszenia, konieczne było ustalenie masy całkowitej całego zespołu pojazdów w wyniku jednej procedury ważenia, a nie ważenia poszczególnych elementów zestawu;
2. - art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasadach - w zakresie dotyczącym długości zespołu pojazdów, co nastąpiło w wyniku użycia urządzeń do tego nieprzeznaczonych, bowiem przy użyciu miary teleskopowej, która służy do ustalania wysokości pojazdów, a nie przymiaru wstęgowego służącego do ustalania długości pojazdów. Zdaniem skarżącego, jest to sprzeczne z § 30 pkt 1 i 3 zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz.Urz.GITD.2014.14), wydanego na podstawie art. 51 ust. 3 oraz art. 54 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, które ma zastosowanie do kontroli drogowych w zakresie dotyczącym przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym i naruszeń w niej wskazanych;
3. - art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a., gdyż ważenie pojazdów nastąpiło przy użyciu wagi, której typ, numer seryjny i świadectwo legalizacji nie zostały wskazane w protokole kontroli, a następnie w decyzji. Uniemożliwiło to skarżącemu zweryfikowanie czy waga była legalizowana i użyta zgodnie z instrukcją obsługi.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w całości.

Ewentualnie, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Zdaniem skarżącego, w przepisach nie przewidziano by długość pojazdu mogła być ustalona przy użyciu miary teleskopowej, która konstrukcyjnie i funkcjonalnie przystosowana jest do tego by ustalać przy jej użyciu wysokość, a nie długość. Świadczy o tym jej zakres (4 metry), co spowodowało, że musiała ona być przekładana przez kontrolujących co najmniej 6 razy. W tej sytuacji wynik uzyskany w ten sposób musiał być obarczony błędem. W zarządzeniu nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz.Urz.GITD.2014.14) przewidziano konieczność pomniejszenia wyniku o 1% (tolerancja błędu), a w przypadku sumowania dwóch pomiarów o 2%, nie przewidując w ogóle możliwości sumowania większej ilości pomiarów. Podkreślono, że nie chodzi w tym przypadku o wielkość błędu, ale sam fakt jego istnienia, co powoduje, że fakt najistotniejszy dla nałożenia kary ustalony jest z błędem i nie przewidziano procedury, która by ten błąd ewentualnie korygowała dopuszczając takie ustalenie jako podstawę nałożenia kary.

W ocenie skarżącego, pomiędzy naruszeniem przepisów a zaskarżonym rozstrzygnięciem organu istnieje oczywisty związek, bowiem ustalenie długości zespołu pojazdów niewłaściwym urządzeniem - miarą teleskopową, zamiast przymiaru wstęgowego jest sprzeczne z przywołanymi przepisami i zarządzeniem GITD, a zatem prowadzi do naruszenia przywołanych przepisów. Tym samym wyniki mierzenia uzyskane w niewłaściwy sposób nie powinny stanowić podstawy nałożenia kary przez organy. Jednocześnie gdyby te naruszenia zostały dostrzeżone przez organ II instancji to doszłoby do uchylenia decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego.

Tylko posługiwanie się homologowanymi wagami i przeprowadzenie przy ich użyciu czynności pomiarowych, przewidzianych przez producenta w sposób zgodny z instrukcją obsługi może stanowić podstawę ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia. Tylko bowiem takie postępowanie pomiarowe, które spełnia wymagania stawiane przez instrukcję urządzenia sprawia, że deklaracja zgodności (czy świadectwo legalizacji) przyrządu spełnia swoją rolę. W innym przypadku można powziąć wątpliwość co do tego, czy uzyskany wynik jest prawidłowy, a więc czy waga pracuje w warunkach pozwalających na spełnienie poziomu wiarygodności pomiaru gwarantowanego przez ową deklarację. Z protokołu kontroli, protokołu ważenia oraz decyzji organu pierwszej instancji nie wynika jakiego rodzaju wagi, o jakim numerze seryjnym i danych legalizacyjnych użyto do ważenia.

Jednocześnie skarżący zakwestionował możliwość ustalania masy całkowitej zespołu pojazdów i przypisania odpowiedzialności za naruszenie polegające na przekroczeniu masy całkowitej całego zespołu pojazdów w wyniku ważenia dokonanego "na raty" poprzez ustalanie masy całkowitej poszczególnych elementów takiego zespołu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 r. poz. 329 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.

Zakres sądowoadministracyjnej kontroli działalności administracji publicznej, dokonywanej według kryterium legalności, wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej określanej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1).

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Nałożona na skarżącego kara pieniężna, na podstawie art. 92a ust. 1 i ust. 7 oraz art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019 r., poz. 2140 ze zm.), powoływanej dalej: "u.t.d.", za naruszenie określone pod Lp.10.2.4 oraz Lp.10.3.3 załącznika nr 3 u.t.d., jest konsekwencją kontroli drogowej pojazdu składającego się z ciągnika siodłowego marki [...] nr rej. [...], naczepy ciężarowej marki [...] nr rej. [...] oraz naczepy ciężarowej marki [...] nr rej. [...].

Kontrolę przeprowadzili funkcjonariusze celno-skarbowi, natomiast przewóz drogowy rzeczy był wykonywany w imieniu i na rzecz skarżącego.

Kontrolujący po przeprowadzonych pomiarach oraz ważeniu zespołu pojazdów stwierdzili, że pojazd, którym odbywał się przewóz jest - w świetle przepisów art. 64c i art.64d ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 450) - pojazdem nienormatywnym, którego długość wynosi 25 metrów.

Z okoliczności sprawy wynika, że skarżący nie wyposażył kierowcy w zezwolenie na przejazd takiego rodzaju pojazdem.

Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5.000 złotych do 40.000 złotych za każde naruszenie.

Według art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazanych w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1. 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2. 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy.

I tak, zgodnie z:

1. - lp.10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d., za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20% przewidziano karę pieniężną w wysokości 10.000 złotych;
2. - Ip.10.3.3 załącznika nr 3 do u.t.d., za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna długość została przekroczona powyżej 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 5.000 złotych.

W myśl art. 62 ust. 4 i 4a pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zespół pojazdów może składać się najwyżej z 3 pojazdów, zaś zespół ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny - z 2 pojazdów. Długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, a 3 pojazdów - 22 m, z wyjątkiem zespołu pojazdów złożonego z pojazdu samochodowego i naczepy, których długość nie może przekraczać 16,5 m.

Ustalony w toku postępowania stan faktyczny sprawy wskazuje, że łączna długość zespołu trzech pojazdów wynosiła 25 metrów. Ze znajdującego się w aktach sprawy świadectwa wzorcowania wynika, że kontrolujący pomiaru dokonali za pomocą miary teleskopowej Nedo mEssfix 5 m, nr fabryczny [...], nr inwentarzowy [...], która posiadała świadectwo wzorcowania nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. W rezultacie łączna długość pojazdu ponadnormatywnego była większa od dopuszczalnej o 8,5 m.

Z kolei, ważenia dokonano z wykorzystaniem wagi typ 301X (W8EL 18/60), nr [...], zatwierdzenie typu [...], która posiadała świadectwo legalizacji na dzień ważenia, tj. ważne do dnia [...] września 2021 r., wystawione przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w S.. Pomiar został udokumentowany kwitami wagowymi nr [...] i [...], poszczególnych elementów zespołu pojazdów, a następnie zsumowany. Ważenia dokonano przy rozłączonych pojazdach w ten sposób, że pierwsze ważenie przy odłączonej jednej naczepie obejmowało zespół pojazdów składający się z ciągnika siodłowego nr rej. [...] i naczepy nr rej. [...] Waga wykazała 36.160 kg. Drugiemu ważeniu poddano drugą naczepę nr rej. [...], która w czasie pierwszego ważenia znajdowała się poza wagą. Waga naczepy wykazała 34.960 kg. Ważenie wykazało, że rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów wyniosła 71.120 kg.

Z przedłożonego przez kierowcę dowodu rejestracyjnego ciągnika siodłowego wynikało, że dopuszczalna masa całkowita ciągnika siodłowego wynosiła 44.000 kg. Dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów została zatem przekroczona o 27.120 kg, co stanowi 61 % masy całkowitej zespołu pojazdów.

W ocenie Sądu, nie jest zasadny zarzut skargi dotyczący sposobu dokonywania pomiaru wagi zestawu pojazdów poprzez ich rozłączenie, tak jak nie jest istotne to, czy waga była przystosowana do ważenia zespołu pojazdów składających się z trzech pojazdów. Rację należy przyznać organom orzekającym w sprawie, że skoro zestaw tworzył ciągnik siodłowy i dwie naczepy, to zważenie elementów zestawu osobno, bądź w całości oddaje masę całkowitą zespołu pojazdów, nawet jeśli wyniki ważenia poszczególnych elementów należało do siebie dodać (co miało miejsce w tej sprawie). Każda naczepa mogła poruszać się po drodze tylko jako element zestawu, albowiem nie posiada własnego napędu i jako element zestawu mogła zostać poddana ważeniu. Nie jest przy tym istotne, czy kontrolujący dokonaliby pomiaru każdego elementu zestawu osobno, łącznie czy w taki sposób jak tego dokonano w tej sprawie. Wynik końcowy mógł być tylko jeden - łączna masa zespołu pojazdów jako suma poszczególnych ważeń.

Skoro zatem użyta do ważenia waga posiadała ważne świadectwo legalizacyjne i używana była zgodnie z instrukcją obsługi, to nie ma podstaw do kwestionowania wyników ważenia przedmiotowego zespołu pojazdów. Podkreślić trzeba, że procedury ważenia nie zakwestionował również kierowca i nie wniósł uwag do protokołu z kontroli.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego przeprowadzenie pomiaru długości zestawu Sąd stwierdza, że dla oceny skutków prawnych w sprawie nie ma znaczenia okoliczność dokonania pomiaru przy użyciu miary teleskopowej, a nie przymiaru wstęgowego, o którym mowa w § 30 pkt 1 i 3 zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dz.Urz.GITD.2014.14).

Jak zostało to wykazane wyżej, stosownie do zapisów art. 62 ust. 4 i ust. 4a pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zespół pojazdów ciągnięty przez pojazd silnikowy (inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny) może co najwyżej składać się 2 pojazdów, których długość nie może przekraczać 16,5 m. Tymczasem w niniejszej sprawie kontroli poddano zespół pojazdów składający się z 3 pojazdów, co już stanowi naruszenie art. 62 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym i którego ustalona na 25 metrów długość niewątpliwie przekraczała o 8,5 m długość normatywną określoną w art. 62 ust. 4a pkt 1 ww. ustawy wynoszącą 16,5 m.

Podkreślenia wymaga, że bezsporne w sprawie było to, że pojazd miał nienormatywną długość, który to fakt nie został zakwestionowany na etapie sporządzania protokołu, jak też w toku postępowania. Powyższe determinowało obowiązek przewoźnika do legitymowania się odpowiednim zezwoleniem uprawniającym do poruszania się takiego rodzaju pojazdem, którego jednak skarżący nie posiadał, co stanowiło podstawę do nałożenia na niego kary pieniężnej. W rezultacie stanowiło podstawę do ustalenia kary w wysokości [...] zł, czyli takiej jaka została nałożona w niniejszej sprawie.

Z akt sprawy wynika, że kontrolowany kierowca został poinformowany przez funkcjonariuszy o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Funkcjonariusze odczytali pomiary w jego obecności, a kierowca ich nie kwestionował i podpisał protokół z kontroli drogowej bez żadnych uwag i zastrzeżeń.

Zdaniem Sądu, podnoszone zarzuty odnoszące się do sposobu ważenia i dokonania pomiaru długości zestawu pojazdów nie kwestionowały wprost ustaleń poczynionych w trakcie czynności kontrolnych. Tylko wykazanie naruszeń zasad postępowania w powiązaniu ich z potencjalnym wpływem na wynik sprawy mogłoby stanowić podstawę do uwzględnienia skargi. Takich zarzutów, opierających się np. na dokumentach potwierdzających dane techniczne poszczególnych elementów skontrolowanego zestawu pojazdu, w tym długości każdego z nich przy uwzględnieniu sposobu ich łączenia, które miałyby zakwestionować pomiary dokonane w trakcie kontroli, strona skarżąca nie podniosła i nie udokumentowała.

Również powoływanie się na konieczność uwzględnienia przy określonym sposobie dokonywania pomiaru jedno lub dwuprocentowego błędu pomiarowego, w ocenie Sądu, przy wielkości przekroczonych norm co do długości zespołu pojazdów (o 8,5 m), nie mogło podważyć ostatecznych ustaleń i końcowego wyniku sprawy.

Zaznaczyć trzeba, że stosownie do treści art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1. 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2. 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3. 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Z powołanego przepisu wynika zatem, że przesłanki uwalniające od odpowiedzialności przewoźnika nie odnoszą się do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy dochowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć (vide: wyrok NSA z 24 września 2020 r. II GSK 78/180 dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem Sądu, zasadnie uznał i przekonująco uzasadnił organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, rozważając z urzędu okoliczności, które mogłyby uwolnić skarżącego od odpowiedzialności za stwierdzone uchybienia, że takowe w sprawie nie wystąpiły. Ponadto, nie stwierdzono, aby za ww. naruszenie została na skarżącego nałożona kara pieniężna przez inny uprawniony organ, a od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Sąd zgodził się również ze stanowiskiem organów orzekających w sprawie, że nie można przyjąć, że waga stwierdzonego naruszenia prawa była znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa, co dawałoby podstawę do odstąpienia od nałożenia kary zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. Przede wszystkim, stwierdzone naruszenie zakwalifikowane zostało w tabeli 4 załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. jako bardzo poważne naruszenie - 4.8 BPN.

Decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że organ administracyjny nie działa w ramach uznania administracyjnego. Przy stwierdzeniu naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ administracyjny - co do zasady - zobowiązany jest do nałożenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załącznikach do u.t.d., zaś organ wymierzający karę za stwierdzone naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego nie ma możliwości miarkowania kar. Każdemu naruszeniu przypisana jest bowiem konkretna wysokość kary.

Bezsporne jest w sprawie, że protokół kontroli został podpisany przez kierowcę bez żadnych uwag i zastrzeżeń, nie kwestionował on także wyników pomiarów długości zespołu pojazdów, miejsca kontroli i nie przedstawił wymaganego zezwolenia na przejazd tego zespołu pojazdów.

W ocenie Sądu, przeprowadzone postępowanie nie naruszało przepisów art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a., bowiem organy w zaskarżonych rozstrzygnięciach właściwie oceniły cały zebrany materiał dowodowy, w tym zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, czemu dały wyraz we właściwie sporządzonym uzasadnieniach.

Zdaniem Sądu, skoro ustalenia stanu faktycznego nie zostały przez stronę skutecznie podważone, to brak było również podstaw do zastosowania art. 81a § 1 k.p.a. regulującego kwestię rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości na korzyść strony.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.