Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając z upoważnienia Burmistrza Miasta S., Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., na podstawie art. 2 pkt 7 i art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2016 r., poz. 169 ze zm.) – ustalił, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone za okres od dnia 1 października 2014 r. do dnia 30 września 2015 r. w łącznej kwocie [...] zł, na rzecz A. W. jest świadczeniem nienależnie pobranym i wezwał G. W. do zwrotu kwoty [...] zł nienależnie pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty należności.
Nieodebrana przez G. W. korespondencja zawierająca odpis opisanej wyżej decyzji została złożona w placówce pocztowej w dniu 17 czerwca 2016 r. (pierwsze awizo). Powtórnie awizowano przesyłkę w dniu 27 czerwca 2016 r., zaś w dniu 4 lipca 2016 r. zwrócono ją nadawcy.
W dniu 14 lutego 2017 r. G. W. złożył wniosek o przywrócenie mu terminu do wniesienia odwołania od opisanej powyżej decyzji z dnia [...] r.
Podniósł, że jest osobą niepełnosprawną, samotnie wychowuje syna i jest jedynym żywicielem rodziny. Pracuje bardzo ciężko w 3-zmianowym systemie pracy. Podkreślił, że nie otrzymał żadnego awiza, które stanowiłoby potwierdzenie wydania przez organ decyzji dotyczącej zwrotu nienależnie pobranych zasiłków i jednocześnie dałoby mu możliwość złożenia stosownego odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu "aby mógł się odwołać i wyjaśnić tą sprawę do końca".
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówiło G. W. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że decyzja z dnia [...] r., którą organ I instancji ustalił świadczenia nienależnie pobrane i wezwał stronę do ich zwrotu została skarżącemu dostarczona na podstawie art. 42 i art. 43 k.p.a., za pośrednictwem Poczty Polskiej.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w razie niemożności doręczenia pisma adresatowi w jego miejscu zamieszkania bądź pracy, albo dorosłemu domownikowi, który zobowiązał się do przekazania korespondencji adresatowi, w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, operator ten przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
W przypadku niepodjęcia przesyłki w tym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu, w którym korespondencja jest przechowywana w placówce pocztowej operatora, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Kolegium zaznaczyło, że w niniejszej sprawie nieodebrana przez adresata przesyłka zawierająca decyzję z dnia [...] r., nr [...], została złożona w placówce pocztowej w dniu 17 czerwca 2016 r. (pierwsze awizo), o czym pozostawiono zawiadomienie. Od tego zdarzenia należy liczyć termin doręczenia określony w art. 44 § 4 k.p.a. Powtórnie awizowano przesyłkę w dniu 27 czerwca 2016 r. Wobec powyższego, termin do wniesienia odwołania od wskazanej wyżej decyzji upłynął w dniu 1 lipca 2016 r.
G. W. złożył w MOPS wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji w dniu [...] r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie otrzymał stosownego awiza.
W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie brak jest podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania bowiem strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Trudno przyjąć, że skarżący nie wiedział o toczącym się postępowaniu, skoro stawiając się osobiście w MOPS w S. odbył rozmowę z Burmistrzem Miasta S. oraz Kierownikiem MOPS w S. i został poinformowany, że świadczenia są nienależnie pobranymi i będą podlegały zwrotowi.
Powyższe postanowienie G. W. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., wnosząc o "przywrócenie terminu odwoławczego". Wskazał, że w rozmowie z kierownikiem MOPS dowiedział się o wstrzymaniu mu świadczeń rodzinnych z uwagi na to że podjął pracę i pobiera je "nielegalnie". Zaznaczył, że powyższe nie jest zgodne z prawdą bowiem w chwili złożenia przez niego dokumentów dotyczących świadczeń rodzinnych osoba przyjmująca te dokumenty wiedziała o jego zatrudnieniu.
Dodał, że podczas rozmowy z kierownikiem MOPS dowiedział się o konieczności zwrotu świadczeń ale nie poinformowano go o wydaniu decyzji. Zaznaczył, że żadnych wezwań nigdy nie znalazł w skrzynce pocztowej gdyż listonosz ich nie dostarczał.
Zdaniem skarżącego winę za to ponosi MOPS w S. gdyż wiedział, że sam wychowuje on syna i pomimo inwalidztwa pracuje ciężko na trzy zmiany w nocy aby dziecko miało przyzwoite życie. Gdyby ukrył fakt i zataił dane dotyczące jego dochodów, nie zrezygnowałby z zasiłku stałego wyrównawczego, który także pobierał. Jednak od chwili podjęcia przez niego pracy zarobkowej, to jest od 30 kwietnia 2014 r. złożył pisemne oświadczenie w MOPS w S. o rezygnacji z zasiłku z powodu podjęcia pracy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – j.t. ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżone postanowienie zostało bowiem wydane bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy, które to uchybienie proceduralne stanowiące naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
U podstaw wydania zaskarżonego postanowienia legło ustalenie, że przesyłka zawierająca odpis decyzji z dnia [...] r. wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta S. była prawidłowo awizowana i wobec tego należało uznać ją za doręczoną w myśl art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.). W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalenie to budzi jednak istotne wątpliwości, które w postępowaniu administracyjnym nie zostały należycie wyjaśnione i rozważone.
Zgodnie z treścią art. 44 § 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 tej ustawy (w mieszkaniu, w miejscu pracy, w lokalu administracji publicznej, ewentualnie dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi):
- 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
- 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.
Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 33 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.).
W tym miejscu należy podkreślić, że skuteczność doręczenia zastępczego uzależniona jest od ścisłego przestrzegania wynikających z art. 44 k.p.a. zasad i procedur. Z ich realizacją prawodawca wiąże bowiem materialnoprawny skutek prawny doręczenia pisma adresatowi w sytuacji gdy faktycznie doręczenie nie ma miejsca. Za szczególnie istotne w tym względzie uznać czytelne wypełnienie przez doręczającego pracownika poczty względnie przez osobę o jakiej mowa w art. 44 § 1 pkt 2 k.p.a. dowodu doręczenia przez wpisanie daty podjęcia prób doręczenia, powodu niedoręczenia pisma adresatowi, faktu awizowania przesyłki, miejsca pozostawienia o tym informacji dla adresata oraz miejsca pozostawienia przesyłki, zgodnie z pouczeniem o możliwości i terminie jej odbioru. Powyższe informacje na dowodzie doręczenia powinny być też zaopatrzone podpisem doręczyciela.
Zachowanie powyższych wymogów w odniesieniu do dowodu doręczenia na który powołało się w niniejszej sprawie Kolegium, budzi zasadnicze zastrzeżenia i wątpliwości, które nie zostały przed wydaniem zaskarżonego postanowienia przez organ odwoławczy wyjaśnione i rozważone. Z dowodu tego wynika bowiem, że wiadomość o próbie doręczenia oraz możliwości i terminie jej podjęcia i o miejscu złożenia przesyłki pozostawiono na drzwiach mieszkania, nie zaś w oddawczej skrzynce pocztowej. Tymczasem, jak wynika z uregulowań zawartych w art. 44 k.p.a., wspomniane zawiadomienie można pozostawić na drzwiach mieszkania wtedy gdy nie jest możliwe jego umieszczenie oddawczej skrzynce pocztowej. Z adnotacji na potwierdzeniu odbioru nie sposób wywnioskować z jakich powodów pozostawienie zawiadomienia w tejże skrzynce nie było możliwe. Tymczasem w świetle twierdzeń skarżącego, o tym, że w skrzynce pocztowej nie pozostawiono mu jakiegokolwiek awiza, okoliczność ta ma kluczowe znaczenie, zwłaszcza że pozostawienie zawiadomienia o przesyłce w sposób opisany w zwrotnym potwierdzeniu odbioru może wiązać się z niebezpieczeństwem jego przypadkowej utraty.
Tymczasem, w ocenie Sądu pozostawienie zawiadomienia o przesyłce powinno zostać uczynione w taki sposób, aby ryzyko to zostało zminimalizowane, zwłaszcza zważywszy na skutki niepodjęcia przesyłki dla strony postępowania administracyjnego.
Nad powyższymi wątpliwościami Kolegium przeszło do porządku.
W konsekwencji ustalenie, że doszło do zgodnego z prawem doręczenia przesyłki zostało dokonane również z naruszeniem art. 80 k.p.a.
Bez wyjaśnienia i rozważenia powyższych wątpliwości brak było też podstaw do przyjęcia, że doszło do skutecznego doręczenia odpisu decyzji z dnia [...]r.
Przed prawidłowym i ostatecznym przesądzeniem tej kwestii rozpatrywanie wniosku o przywrócenie terminu należy uznać za przedwczesne.
Na marginesie należy zauważyć, że pogląd Kolegium jakoby termin do wniesienia odwołania od wymienionej wyżej decyzji upłynął w dniu 1 lipca 2016 r. jest nietrafny. Z tym właśnie dniem korespondencję uznano bowiem za doręczoną, a zatem 14 dniowy termin do wniesienia odwołania (liczony od tej daty) upływałby dopiero w dniu 15 lipca 2016 r.
Jak wynika z powyższych wywodów zaskarżone postanowienie zostało wydane bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do końcowego jej załatwienia, co skutkowało jego uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Kolegium ponownie oceni w pierwszej kolejności prawidłowość doręczenia skarżącemu w trybie przepisów z art. 44 k.p.a. objętej odwołaniem decyzji Burmistrza Miasta S. objętej przesyłką z dnia 5 kwietnia 2016 r., biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności. W miarę potrzeby przeprowadzi w tej kwestii dodatkowe postępowanie dowodowe. Dopiero w przypadku ustalenia, że termin do wniesienia odwołania zastał uchybiony rozważy okoliczności w jakich do tego ewentualnie doszło pod kątem treści art. 58 § 1 i § 2 k.p.a.