Uzasadnienie
M. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego pod reklamę.
Skarżąca wezwana do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że aktualnie jej firma E. ponosi straty i z trudem utrzymuje płynność finansową, a wnioskodawczyni nie jest w stanie uzyskać jakichkolwiek kredytów czy pożyczek których zabezpieczeniem byłyby np. nieruchomości, ponieważ jest tylko ich współwłaścicielką.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach M. B. podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...] małoletnich dzieci, a jedynym dochodem rodziny są alimenty otrzymywane na syna P. K. w kwocie [...] zł miesięcznie oraz renta otrzymywana przez jej córkę S. B. w kwocie [...] zł miesięcznie. Skarżąca podała, że na jej majątek składa się udział w [...] części w domu o powierzchni [...] m2 położonym przy ul. [...], oraz udziały w [...] części w nieruchomościach położonych przy ul. [...]
Ponieważ złożone oświadczenie okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, wezwaniem z dnia [...] r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do przedłożenia w terminie 7 dni:
- - kserokopii wyroku orzekającego alimenty na rzecz syna P. K.,
- - kserokopii ostatniej decyzji dotyczącej renty dla córki S. B.,
- - oświadczenia, czy ojciec syna N. G. ponosi jego koszty utrzymania syna i w jakiej wysokości,
- - wyciągów lub wykazów z wszystkich rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych skarżącej, z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - kserokopii wszystkich decyzji w sprawie podatku od nieruchomości położonych przy ul. [...],
- - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie domu i ww. nieruchomości, w okresie ostatnich trzech miesięcy,
- - odpisów zeznań podatkowych wnioskodawczyni za dwa ostatnie lata kalendarzowe,
- - odpisu z ewidencji działalności gospodarczej
Skarżąca na wezwanie nie odpowiedziała.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy w określonych przypadkach.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie dotyczące częściowego lub całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a).
Przede wszystkim należy zauważyć, że obowiązkiem stron postępowania wynikającym z art. 199 ww. ustawy jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie z własnych środków finansowych, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od zasady. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu Państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Prawo pomocy może być więc przyznane osobom które wykażą, że znajdują się w bardzo trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie pełnych czy też częściowych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla wnioskującego i jego rodziny.
Konieczne koszty utrzymania to takie które umożliwiają zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Ciężar wykazania, że dana osoba spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy, ciąży na wnioskodawcy, a rozstrzygniecie sądu zależy od tego co zostanie wykazane przez stronę.
Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę dochody oraz sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy, a także wysokość obciążających stronę kosztów postępowania. W razie wątpliwości, strona jej zobowiązana złożyć na wezwanie oświadczenia i dokumenty źródłowe dotyczące swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej (art. 255 p.p.s.a.).
Dane zawarte we wniosku M. B. nie były wystarczające do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych, nie pozwalały na ocenę jakie skarżąca uzyskuje dochody z działalności gospodarczej i posiadanych nieruchomości ani jakie ponosi wydatki, w tym na konieczne koszty utrzymania domu i inne niezbędne wydatki. Wnioskodawczyni nie wykonała ciążącego na niej obowiązku do przedłożenia dokumentów źródłowych, co uniemożliwia ocenę złożonego wniosku. W tej sytuacji należy uznać, że M. B. nie wykazała, iż faktycznie znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie częściowych czy też całkowitych kosztów sądowych w postępowaniu zainicjowanym jej skargą.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.