Uzasadnienie
Decyzją z [...] lutego 2022 r. nr [...] Burmistrz B. umorzył w całości postępowanie wszczęte na wniosek R. S. z [...] stycznia 2022 r. w sprawie pomocy finansowej.
Jak wyjaśniono w uzasadnieniu powyższej decyzji, w dniu [...] stycznia 2022 r. R. S. (dalej: Skarżąca lub Wnioskodawczyni), zwróciła się z wnioskiem do Urzędu Miejskiego w B. o udzielenie pomocy finansowej. Podanie to zostało przekazane według właściwości do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w dniu [...] stycznia 2022 r.
Następnie, w dniu [...] lutego 2022 r. pracownik socjalny ośrodka udał się do miejsca zamieszkania wnioskodawczyni w celu sprecyzowania oczekiwanej pomocy i ustalił, że klientka zainteresowana jest pomocą w formie dodatku osłonowego. W związku z czym pracownik socjalny przekazał klientce wniosek o dodatek osłonowy a R. S. złożyła stosowne oświadczenie, iż rezygnuje z rozpoznania podania. Powyższe zdaniem organu sprawiło, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie z art. 105 § 1 k.p.a.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się Wnioskodawczyni i złożyła od niej odwołanie. Wskazała, iż złożyła w OPS wniosek o dodatek finansowy osłonowy. Nadmieniła, iż w dniu [...] lutego 2022r. pracownik socjalny zjawił się w domu Wnioskodawczyni i oświadczył, że nie należy jej się pomoc finansowa, bo posiada emeryturę w wysokości [...] zł, ale wręczył jej wniosek o dotację osłonową. Odwołująca dodała, że nie została poinformowana przed złożeniem oświadczenia "o cofnięciu podania", że chodzi o dodatek osłonowy. Następnie wskazała, że nie prosiła o zapomogę z OPS tylko o dodatek osłonowy i myślała, że wniosek, który kazał jej podpisać pracownik socjalny dotyczy zapomogi, a nie dodatku osłonowego. Wskazała, że została wprowadzona w błąd i wniosła o przyznanie należnej kwoty od dnia 1 stycznia 2022 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu powyższego odwołania orzekło decyzją z [...] kwietnia 2022 r. nr [...] o jej utrzymaniu w mocy.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wyjaśniono, że mając w szczególności na uwadze treść oświadczenia Wnioskodawczyni z dnia [...] lutego 2022 r. oraz złożone przez nią odwołanie stwierdzono, iż wnioskowała o przyznanie dodatku osłonowego, nie zaś pomocy finansowej udzielanej na podstawie ustawy o pomocy społecznej. W treści odwołania zawarła zapis cyt. "Nie prosiłam o zapomogę z OPS tylko o dodatek osłonowy". Słusznie zatem organ I instancji uznał postępowanie w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej na podstawie ustawy o pomocy społecznej za bezprzedmiotowe.
Dodatkowo Kolegium wskazało, iż strona skorzystała z druku wniosku o dodatek osłonowy wręczonego przez pracownika socjalnego i jak wynika z akt sprawy wniosek ten jest przedmiotem rozpoznania. Nadto ustalono, że organ I instancji pismem z dnia [...] lutego 2022r. poinformował stronę, iż fakt złożenia wniosku o dodatek osłonowy w lutym 2022r. nie pozbawia jej prawa do tej formy pomocy począwszy od dnia 1 stycznia 2022r. przy czym organ podkreślił, iż dodatek przysługuje w jednorazowej kwocie, nie zaś w formie comiesięcznych świadczeń. Organ odwoławczy nadmienił Końcowo, iż Wnioskodawczyni w przypadku, gdy będzie chciała skorzystać z pomocy udzielanej przez ośrodek pomocy społecznej na podstawie ustawy o pomocy społecznej, może w każdej chwili złożyć stosowny wniosek.
Pismem z [...] maja 2022 r. Wnioskodawczyni wystąpiła ze skargą na decyzję Kolegium opisując swoją trudną sytuację materialną i rodzinną. Oświadczyła też, iż podpisując dokument, iż "rezygnuje z podania złożonego dnia [...] stycznia 2022 r. do Urzędu Miejskiego" była przekonana, że chodzi o pieniądze z zapomogi a nie dodatku osłonowego.
Odpowiadając na powyższą skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z [...] czerwca 2022 r. Skarżąca oświadczyła ze została wprowadzona w błąd przez pracownika pomocy społecznej oraz opisała swoją aktualną sytuację rodzinną i materialną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem skargi jest decyzja umarzająca postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej na podstawie ustawy o pomocy społecznej, które miało być prowadzone wobec wpływu do Burmistrza B., w dniu [...] stycznia 2022r., pisma Skarżącej.
Jak wynika z akt sprawy, w powyższym piśmie, datowanym na [...] stycznia 2022 r. a skierowanym do Urzędu Miejskiego w B., Wnioskodawczyni zadała pytanie do kogo ma się zwrócić o "dopłatę na energię, gaz opał i inflację". Opisała też swoją sytuację dochodową i rodzinną.
Kolejne czynności organu I instancji, odzwierciedlone w notatce służbowej z [...] lutego 2022 r. oraz późniejsze stanowiska Skarżącej pozwalają na stwierdzenie, że powyższe pismo wystosowała ona po powzięciu z telewizji wiedzy o możliwości ubiegania się o dodatek osłonowy, który chciałaby uzyskać jednak nie bardzo wiedziała, gdzie się go składa. Ani z pisma wniesionego w dniu [...] stycznia 2022 r., ani z innych stanowisk Wnioskodawczyni, nie wynika aby zamierzała ona wówczas do uzyskania świadczeń wynikających z ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm.) tj. aby ubiegała się o: zasiłek stały, zasiłek okresowy, zasiłek celowy, specjalny zasiłek celowy, zasiłek lub pożyczkę na ekonomiczne usamodzielnienie, świadczenie pieniężne na utrzymanie i pokrycie wydatków związanych z nauką języka polskiego dla cudzoziemców czy wynagrodzenie należne opiekunowi z tytułu sprawowania opieki przyznane przez sąd.
Przedstawione przez Skarżącą stanowiska wskazują jednoznacznie, że występując z pismem w dniu [...] stycznia 2022 r. oczekiwała ona przekazania informacji o organie właściwym do przyznania jej dodatku osłonowego, a więc świadczenia wynikającego z ustawy szczególnej tj. ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1 z późn. zm.).
Jak wynika z art. 2 powyższej ustawy, wniosek o wypłatę dodatku osłonowego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Taki wniosek składa się na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344), przy czym minister właściwy do spraw energii został zobowiązany do określenia, w drodze rozporządzenia wzoru wniosku jego wypłatę. Przyznanie przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta dodatku osłonowego nie wymaga wydania decyzji. Natomiast odmowa przyznania dodatku osłonowego, uchylenie lub zmiana prawa do tego dodatku oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku osłonowego wymagają wydania decyzji.
W realiach rozpatrywanej sprawy dużego znaczenia nabierają przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: k.p.a.), w tym dotyczące podań. I tak, zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W niniejszej sprawie postępowanie zostało zainicjowane podaniem skarżącej. Art. 63 § 2 k.p.a. wskazuje, że podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres, również w przypadku złożenia podania w postaci elektronicznej, i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Przy tym wskazać trzeba, że organ administracji każdorazowo winien dokonać wstępnej analizy złożonego wniosku (podania) inicjującego postępowanie, aby zweryfikować, czy postępowanie w ogóle może być wszczęte (art. 61a k.p.a.). Przy czym żądanie strony wszczyna postępowanie administracyjne wyłącznie wówczas, gdy dotyczy ono sprawy załatwianej w postępowaniu unormowanym przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu organy obu instancji błędnie uznały, iż pismo Skarżącej z dnia [...] stycznia 2022 r. zainicjowało postępowanie administracyjne w sprawie uzyskania pomocy na podstawie ustawy o pomocy społecznej. Tymczasem powyższe pismo, miało charakter zapytania, którego wpływ nie obligował organu do wydania aktu administracyjnego (decyzji lub postanowienia) a w jego następstwie powinna była zostać udzielona Skarżącej odpowiedź. Organ dokonał czynności zmierzających do sprecyzowania zakresu podania poprzez skierowanie do Skarżącej pracownika socjalnego. Przy czym Skarżąca nie kwestionuje, że wówczas została wyposażona w odpowiedni druk, który umożliwił jej wystąpienie ze stosownym wnioskiem o dodatek osłonowy a dalej o taki dodatek wystąpiła.
Powyższej oceny, iż organy błędnie zakwalifikowały pismo skarżącej wniesione w dniu [...] stycznia 2022 r. jako wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w sprawie udzielenie pomocy społecznej nie zmienia też jego dalsze przesłanie przez Burmistrza do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.. Warto zauważyć, iż powyższy podmiot stanowi jednostkę organizacyjną Gminy B. a w dalszym toku swoich czynności MOGPS działał z powołaniem na upoważnienie Burmistrza B.. W szczególności w powyższy sposób nie doszło do przekazania spawy do innego, właściwego w sprawie organu na podstawie art. 65 § 1 k.p.a.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, iż organ powziąwszy wiedzę o woli wystąpienia przez Skarżącą z wnioskiem o dodatek osłonowy udzielił zainteresowanej odpowiednich informacji i dostarczył stosowny druk umożliwiający skuteczne wystąpienie z wnioskiem. Zatem niesłusznym jawi się zarzut skargi, iż Skarżąca została wprowadzona w błąd. Nie zmienia to jednak faktu, iż objęta skargą decyzja, oraz decyzja organu I instancji, jako umarzające postępowanie do którego skutecznego wszczęcia nie doszło nie mogą się ostać w obrocie prawnym.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Sprawa podlegała rozpatrzeniu w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.