Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej.
W dniu 23 października 2014 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika z uwagi na duże koszty leczenia jego i żony, a także konieczność pomocy wnuczce studiującej w Krakowie, która jest półsierotą i pozostaje na utrzymaniu skarżącego i jego żony. Także ograniczona sprawność fizyczna wnioskodawcy i jego żony zwiększa koszty utrzymania z tytułu opieki i pomocy opiekunki. Zaoszczędzone środki finansowe w kwocie [...] zł stanowią konieczną rezerwę w razie potrzeby ratowania życia i zdrowia.
Natomiast środki finansowe w kwocie [...] euro to lokata z tytułu częściowej naprawy szkody wyrządzonej przez okupanta w wyniku wysiedlenia skarżącego wraz z rodziną w 1941 r. Kwota ta przeznaczona jest na koszty pochówku i nagrobka. Skarżący oświadczył, że mieszka z żoną i wnuczką w domu o pow. [...] m2, a jego oszczędności wynoszą [...] euro, [...] zł i [...] USD. Skarżący i jego żona utrzymują się z emerytur w łącznej kwocie [...] zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca dołączył do wniosku dowody potwierdzające posiadane oszczędności.
W odpowiedzi na zarządzenie Sądu z dnia 5 grudnia 2014 r. do przedłożenia dokumentów i oświadczeń dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodów wnioskodawca oświadczył, że nie jest w stanie w terminie 7 dni opracować całokształtu kosztów utrzymania rodziny i ponoszonych wydatków, tym bardziej, że nie wszystkie wizyty lekarskie i badania objęte były kasą fiskalną. Dla przykładu, wydatek na rezonans magnetyczny żony we [...] r., przekroczył [...] zł wraz z dojazdem. Skarżący wyjaśnił, że jego i żony wydatki na leki w 2014 r. wyniosły [...] zł (ok. [...] zł miesięcznie), a na badania laboratoryjne, wizyty lekarskie i sprzęt rehabilitacyjny [...] zł (ok. [...] zł miesięcznie). Roczne koszty utrzymania budynku w 2014 r. wyniosły w przybliżeniu: gaz [...] zł, energia elektryczna [...] zł, podatek od nieruchomości [...] zł, telefon[...] zł, telefony komórkowe [...] zł, woda [...] zł, wywóz nieczystości stałych [...] zł. Oprócz tego remont budynku (malowanie mieszkania, naprawa dachu i rynien itp.) wyniósł ok. [...] zł. Razem wydatki te wyniosły ok. [...] zł. J. K. przedłożył m. in. kilka paragonów i rachunków za wizyty lekarskie i badania laboratoryjne na przestrzeni 2014 r., dowód wpłaty kwoty [...] zł na rzecz [...] r., rachunek za gaz na kwotę [...] zł, fakturę za energię elektryczną na kwotę [...] zł, oraz dowody potwierdzające wysokość świadczeń emerytalnych.
Wnioskodawca poinformował, że wnuczka zrezygnowała pod koniec 2014 r. ze studiów w Krakowie i wyjechała z kraju.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3).
W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2).
Powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście art. 199 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem regułą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce tylko w ściśle określonych sytuacjach.
Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Oświadczenie to powinno odzwierciedlać rzeczywistą sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy.
Skarżący podał w urzędowym formularzu, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i wnuczką, a ich dochody wynoszą [...] zł miesięcznie brutto. Z przedłożonych na wezwanie dokumentów źródłowych wynika, że dochody te są wyższe i wynoszą [...] zł miesięcznie netto (emerytura skarżącego [...] zł, dodatek pielęgnacyjny wnioskodawcy [...] zł, emerytura żony[...]m). Oprócz tego wnioskodawca posiada oszczędności wynoszące [...] zł,[...] euro i [...] USD. W oświadczeniu z dnia 10 stycznia 2015 r. skarżący podał, że jego wydatki na utrzymanie domu wyniosły w 2014 r. ok.[...] zł (miesięcznie [...] zł), wydatki na leki w 2014 r. wyniosły ok[...] zł ([...] zł miesięcznie), a wydatki na badania laboratoryjne i wizyty lekarskie [...] zł ([...] zł miesięcznie). Oprócz tego wnioskodawca wydał w 2014 r. ok. [...] zł na remont domu.
Skarżący przedłożył jedną fakturę za energię elektryczną na kwotę [...] zł, blankiet wpłaty za gaz na kwotę [...] zł, i dowód wpłaty za telefon na kwotę [...] zł, co nie pozwoliło na ustalenie rzeczywistych kosztów utrzymania domu wnioskodawcy.
Oceniając złożony wniosek oraz przedłożone dowody stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący i jego żona uzyskują stały miesięczny dochód w kocie [...] zł miesięcznie netto. Według oświadczenia skarżącego z dnia 10 stycznia 2015 r. ich comiesięczne wydatki na utrzymanie mieszkania, leki i leczenie wynosiły w 2014 r. ok. [...] zł. Oprócz tego wnioskodawca posiada oszczędności pozwalające na poniesienie kosztów postępowania zainicjowanego jego skargą. Skarżący i jego żona posiadają własny dom w K., w bezpośredniej bliskości morza, a z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że od [...] r. wynajmowali w nim pokoje turystom.
Okoliczności te nie pozwalają zaliczyć wnioskodawcy do osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej, nie będących w stanie ponieść kosztów obrony swych praw przed sądem.
Reasumując należy stwierdzić, że skarżący i jego żona uzyskują stały dochód w kwocie [...] zł miesięcznie netto, a ich deklarowane comiesięczne wydatki na utrzymanie domu i leczenie wynoszą ok. [...] zł. Skarżący posiada dom nad morzem w którym przez wiele lat wynajmował pokoje, posiada też oszczędności pozwalające na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej oraz na ustanowienie adwokata z wyboru.
Należy mieć także na uwadze, że w razie gdy skarga okaże się uzasadniona, skarżący będzie mógł żądać od organu zwrotu poniesionych kosztów sądowych w całości (art. 200 p.p.s.a.), a tym kosztów zastępstwa procesowego. Wniosek w tej sprawie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 210 § 1 p.p.s.a.).
Z powyższych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.