Uzasadnienie
- 1. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 5c i art. 5d ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz.U. z 2021 r., poz. 716) oraz obwieszczenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 16 kwietnia 2021 r. w sprawie wysokości dodatku energetycznego obowiązującej od dnia 1 maja 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r. (M.P. z 2021 r. poz.393), przyznał R. S. (dalej przywoływany jako: "Skarżący") dodatek mieszkaniowy za okres od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia 30 listopada 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.
- 2. Od powyższej decyzji Skarżący odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu odwołania Skarżący domagał się przyjęcia dochodów netto przy obliczaniu dodatku mieszkaniowego wskazując, iż ma to istotne znaczenie dla podstawowej egzystencji Polek i Polaków, Obywateli. Wnosił też o "przywrócenie kwoty pieniężnej równoważącej za 30 kWh energii elektrycznej z uwagi na brak centralnej ciepłej wody".
- 3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021r., poz. 735 ze zm., dalej przywoływanej jako: "k.p.a."), oraz 2-6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2021), uchyliło decyzję Organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
- 4. W wyniku ww decyzji kasatoryjnej, Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...], przyznał Skarżącemu dodatek mieszkaniowy za okres od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia 30 listopada 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Decyzja ta następnie została utrzymana w mocy przez SKO, które decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., utrzymało w mocy ww decyzję Organu I instancji. Następnie WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 20 października 2022 r. (sygn. akt II SA/Sz 26/22) oddalił skargę, zaś skarga kasacyjna została odrzucona.
- 5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 10 lutego 2022 r. (sygn. akt II SA/Sz 1102/21) uchylił decyzję SKO w S. z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...]
- 6. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2022 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o uchyleniu w całości decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], i umorzyło postępowanie administracyjne.
W uzasadnieniu Organ odwoławczy wskazał, że orzekanie dwukrotne w sprawie zainicjowanej tym samym wnioskiem dotknięte jest wadą nieważności i z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie, w obrocie bowiem pozostaje, zainicjowana tym samym wnioskiem Skarżącego, ostateczna decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia [...] września 2021 r. nr [...], przyznająca Skarżącemu dodatek mieszkaniowy za okres od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia 30 listopada 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.
7. Pismem z 19 maja 2022 r. Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższą decyzję Kolegium, wnosząc o jej uchylenie w całości i przyjęcie dochodów netto, a nie brutto, przy obliczaniu dodatku mieszkaniowego, którego wysokość ma istotne znaczenie dochodowe dla podstawowej egzystencji Polek i Polaków, obywateli, a także dla Jego podstawowej egzystencji.
Nadto wniósł o przywrócenie kwoty pieniężnej równoważącej opłatę za 30 kWh za brak centralnej ciepłej wody. Zdaniem Skarżącego, w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych rażąco bezprawnie, z naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, zmniejszono równoważnik za brak ciepłej wody z 30 na 20 kWh. Natomiast liczenie brutto dochodu w kosztach utrzymania mieszkania, przy obliczaniu dodatku mieszkaniowego, powoduje, że podwójnie obniża się ponad miarę rzeczywiste dochody netto na podstawową egzystencję Polek i Polaków, obywateli uprawnionych do pobierania dodatku mieszkaniowego.
Ponadto, w skardze Skarżący wniósł, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z następującymi pytaniami prawnymi: dotyczącymi liczenia dochodu w oparciu o wartości brutto, zgodności § 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych z Konstytucją, co do zasad reprezentowania stron przez pełnomocników profesjonalnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym a także czy rozpatrywanie spraw przez sądy administracyjne tylko z uwzględnieniem kryterium zgodności z prawem jest zgodne z zasadami i prawem demokratycznego państwa prawa i z Konstytucją.
W ocenie Skarżącego, sprawy dotyczące w szczególności dochodów Polek i Polaków, obywateli - w szczególności w kwestii rozporządzalnego minimum socjalnego i dodatków mieszkaniowych - powinny być kształtowane przez Konstytucję i ustawy zgodnie z zasadami i prawem demokratycznego. Przedstawił też swoje propozycje sposobu określania dodatku mieszkaniowego mające realizować powyższe zasady.
- 7. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
- 8. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik Skarżącego na rozprawie poparł w całości wniesioną skargę i wniosła o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Skarga jest nieuzasadniona.
9. Sprawa została rozpoznana na rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku na podstawie art. 15 zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązania związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.)
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem, tj. prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz trafności jego wykładni. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) -c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 - dalej w skrócie "P.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a).
W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając wniesioną skargę w granicach tak zakreślonych kompetencji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa.
- 10. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy.
Wyjaśnić trzeba, że choć zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych regulują przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 z późn. zm.), to w sprawie tej zastosowanie znajdują jedynie przepisy prawa procesowego.
Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.
Jak wskazuje A. Wróbel, przepis nie określa przesłanek wydania decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania w pierwszej instancji. Należy zatem uznać, że kwestia umorzenia przez organ odwoławczy postępowania przed organem pierwszej instancji nie została uregulowana w komentowanym przepisie, i przyjąć, że w tym zakresie mają zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem pierwszej instancji (art. 140), czyli przepis art. 105 K.p.a.(tak A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 138)
W tym kierunku zmierzają piśmiennictwo i orzecznictwo, które zgodnie przyjmują, że organ odwoławczy może wydać taką decyzję tylko wówczas, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne stało się bezprzedmiotowe (Zarys procesu, 1989, s. 167; B. Adamiak [w:] Komentarz, 1996, s. 590), przy czym chodzi tu o tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania pierwszoinstancyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 (wyrok NSA w Warszawie z 9.01.1985 r., sygn. akt III SA 1105/84, RNGA 1986/2, s. 37, w którym stwierdzono, że: "1. Art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie precyzuje wyraźnie przyczyn umorzenia w postępowaniu odwoławczym postępowania pierwszej instancji. Wydaje się jednak oczywiste, że umarzając postępowanie organu I instancji, organ odwoławczy kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 k.p.a., czyli spowodowaną jakimikolwiek przyczynami – bezprzedmiotowością postępowania.
Według W. Dawidowicza (Zarys procesu, 1989, s. 167) zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 in fine jest zasadne w przypadku, gdy "decyzja organu pierwszej instancji: została wydana w postępowaniu, które należało uznać za bezprzedmiotowe, (...) dotyczy sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już decyzją ostateczną". W związku z tym należy wskazać, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji, jeżeli postępowanie to było bezprzedmiotowe przed wydaniem zaskarżonej decyzji, czyli istniały podstawy jego umorzenia przez organ pierwszej instancji (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 138).
11. Przenosząc powyższe na tę sprawę wskazać wypada, że sprawa z wniosku Skarżącego z dnia 5 maja 2021 r. została rozstrzygnięta decyzją ostateczną, co do której następnie wypowiedział się Organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] listopada 2021 r., którą Kolegium utrzymało w mocy ww decyzję Organu I instancji. Następnie WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 20 października 2022 r. (sygn. akt II SA/Sz 26/22) oddalił skargę, zaś skarga kasacyjna została odrzucona.
Stąd słusznie Organ odwoławczy uznał, że należało uchylić pozostającą w obrocie decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] czerwca 2021 r. oraz umorzyć jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie, która została już rozstrzygnięta.
12. Podsumowując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie stwierdził by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa; niezasadne w tej sytuacji stało się także odnoszenie się do zarzutów prawa materialnego podnoszonych w skardze, a tym samym, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.