Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta S. postanowił uznać dłużnika alimentacyjnego P.S. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Procedurę doręczenia decyzji powierzono gońcowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. W dniu [...] P.S. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez Burmistrza Miasta S. w dniu [...], jednocześnie składając odwołanie od ww. decyzji. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący podał, że doręczyciel nie pozostawił w jego skrzynce żadnej informacji o próbie doręczenia decyzji albo awizo zostało wyjęte, co zdarzało się wielokrotnie. Informację o tym fakcie posiadał Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S., do którego skarżący zwracał się o doręczanie pism do rąk własnych.
Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., powołując się na art. 58 § 1 - 3 i art. 59 § 1 i 2 oraz art. 134 w zw. z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), w pkt 1 stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, w pkt 2 odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Uzasadniając postanowienie Kolegium wskazało, ze przesyłkę zawierającą decyzję organu pierwszej instancji goniec Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. próbował doręczyć w dniu [...], jednakże pod wskazanym adresem nikogo nie zastał i pozostawił tzw. awizo. Przesyłkę pozostawiono w Urzędzie Miasta w S. na okres 14 dni. Pomimo upływu tego terminu adresat nie odebrał przesyłki. Ponownie goniec próbował doręczyć stronie przesyłkę w dniu [...], jednakże nikogo nie zastał i pozostawił tzw. awizo. W Urzędzie Miejskim w S. pomimo upływu terminu adresat nie odebrał przesyłki. Następnie organ przytoczył treść art. 44 i art. 129 § 2 k.p.a. i stwierdził, że termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...].
W ocenie Kolegium skarżący nie uprawdopodobnił również, aby uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy, wobec czego nie została spełniona przesłanka przywrócenia terminu wskazana w art. 58 § 1 k.p.a.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. P.S. zarzucił niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, wnosząc o dopuszczenie dowodu ze zdjęć skrzynki pocztowej znajdującej się w klatce schodowej przy ul. [...] w S., w której miały być rzekomo awizowane przesyłki pocztowe. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego jej rozpoznania.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że aby można było mówić o uchybieniu terminowi do wniesienia środka zaskarżenia oraz rozpoznawać wniosek o przywróceniu takiego terminu, koniecznym jest ustalenie, czy faktycznie doszło do prawidłowego doręczenia danego orzeczenia i w konsekwencji czy rozpoczął bieg termin do jego zaskarżenia.
Prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. przytoczyło obowiązującą treść art. 44 k.p.a., który stanowi, że:
§ 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
- 1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę,
- 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.
§ 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
§ 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.
§ 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Z powyższego unormowania wynikają dwie podstawowe przesłanki skuteczności przewidzianej w nim formy doręczenia zastępczego. Pierwszą przesłanką jest przechowanie pisma przez oznaczony czas w placówce pocztowej (w przypadku doręczenia pisma przez pocztę) albo w urzędzie właściwej gminy (miasta)
- - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Drugą przesłanką jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w określonym terminie w placówce pocztowej albo urzędzie gminy (miasta), w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe w drzwiach mieszkania adresata albo jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Tylko w przypadku ziszczenia się tych dwóch przesłanek doręczenie w tym trybie może być uznane za skutecznie dokonane, w postaci prawnego skutku doręczenia (por.: stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 695/12).
Z akt sprawy wynika, że przesyłka zwierająca decyzję Burmistrz Miasta S. z dnia [...] została zaadresowana na adres skarżącego w S., ul. [...]. Z adnotacji poczynionych przez gońca wynika, że z powodu niemożności doręczenia korespondencji pismo pozostawił do dyspozycji adresata w Urzędzie Miejskim w S. w dniu 7 grudnia 2015 r. Pomimo zamieszczenia również daty powtórnego awizowania przesyłki w dniu [...] goniec nie odnotował na zwrotnym potwierdzaniu odbioru przesyłki sposobu jej awizowania, tj. czy pozostawił awizo w oddawczej skrzynce pocztowej, czy też w drzwiach mieszkania adresata. Goniec nie oznaczył w ogóle sposobu awizowania przesyłki, pomimo że umożliwiał mu to właściwy druk zwrotnego potwierdzenia odbioru. Z tego powodu nie można uznać, że tryb doręczania (awizowania) przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji, był prawidłowy, a tym samym prawnie skuteczny.
Na konieczność badania tej okoliczności niejednokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądowym wskazując, że według postanowień art. 44 § 2 k.p.a., przy zastosowaniu opisanego w nim trybu doręczenia, wymagane jest pozostawienie zawiadomienia w jednym z wymienionych w nim miejsc. Doręczyciel jest zobowiązany do podania gdzie takie zawiadomienie pozostawił. W przeciwnym wypadku nie ma możliwości weryfikacji czy tryb został zachowany (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 794/10). W tej sytuacji, zdaniem Sądu, nie można uznać, że doręczenia dokonano z zachowaniem warunków określonych w art. 44 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że doręczenie zastępcze decyzji organu pierwszej instancji w trybie art. 44 k.p.a. nie było w niniejszej sprawie skuteczne. To zaś oznacza, że nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania, jak przyjął to organ odwoławczy od dnia [...]. Z akt sprawy nie wynika przy tym, czy i kiedy skarżącemu doręczono decyzję organu I instancji z dnia [...], co powinno ustalić Samorządowe Kolegium Odwoławcze przed ewentualnym, merytorycznym rozpoznaniem odwołania.
Uwzględnienie skargi nastąpiło wskutek dostrzeżenia przez Sąd z urzędu uchybień przepisom postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego postanowienia, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Pomimo, że podniesione w skardze argumenty nie miały znaczenia na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia, tym niemniej należy wyjaśnić, że co do zasady, zły stan techniczny oddawczej skrzynki pocztowej nie może stanowić przesłanki podważającej skuteczność doręczenia korespondencji i uzasadniać brak winy użytkownika skrzynki, w którego wyłącznym interesie leży utrzymanie jej we właściwym stanie.