Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] r. L. O. wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie jej uprawnień przysługujących wdowom lub wdowcom- emerytom i rencistom pozostałym po kombatantach lub innych osobach uprawnionych z tytułu wysiedlenia jej zmarłego męża E. O. z miejscowości [...] do obozu karnego w [...].
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zmianami) odmówił L. O. przyznania uprawnień objętych wnioskiem.
Uzasadniając decyzję kierownik Urzędu podniósł, że przedłożone przez L. O. oświadczenia świadków: S. K. oraz J. K. nie stanowią wiarygodnego dowodu w sprawie, bowiem z publikacji A. D. pt. "Martyrologia społeczeństwa pow. przasnyskiego w latach wojny i okupacji 1939-1945" -Przasnysz 1945 wynika, iż miejscowość [...] została wysiedlona w [...].
L. O. zwróciła się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym domagała się zweryfikowania informacji o wysiedleniach w powiecie przasnyskim zawartych w opracowaniu A. D., albowiem publikacja ta, według wnioskodawczym, zawiera szereg błędów i nieścisłości. Domagała się również uwzględnienia oświadczenia świadka- E. M., brata ciotecznego jej zmarłego męża, który jako mieszkaniec [...] otrzymał uprawnienia kombatanckie.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 75 § 1, art. 51-53 Kpa, dopuścił dowód z przesłuchania świadków: E. M., S. K. oraz J. K. na okoliczność pobytu E. O. w obozie w [...].
Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania L. O. uprawnień kombatanckich przysługujących wdowie, albowiem- jak wynika z uzasadnienia rozstrzygnięcia- w toku postępowania odwoławczego zostały ujawnione oświadczenia świadków, co do których zachodzi uzasadnione podejrzenie, że zostały sfałszowane.
Zdaniem organu, oświadczenia świadków, co do zasady, stanowią istotne źródło dowodowe i nie jest możliwe wydanie decyzji w sytuacji, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dowodów. Kierownik Urzędu nie jest uprawniony do rozstrzygania o autentyczności oświadczeń świadków i z tego względu sporządził i skierował do prokuratury zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Postępowanie w sprawie przyznania uprawnień przysługujących wdowie winno, w przekonaniu organu, zostać zawieszone do czasu uzyskania stanowiska prokuratora.
L. O. w zażaleniu na powyższe postanowienie podniosła, iż domaga się rozpatrzenia wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich po zmarłym mężu. Podała, iż-siostra męża B. B., wysiedlona wraz z nim, w oparciu o oświadczenia tych samych świadków otrzymała uprawnienia kombatanckie.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 127§ 3 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 97 § 1 pkt 4 Kpa utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] r.
W uzasadnieniu postanowienia organ podniósł, że obok argumentów zawartych w zaskarżonym postanowieniu, istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma realizacja nałożonego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania jego oceny. Skoro Kierownik Urzędu nie jest uprawniony do samodzielnego zbadania autentyczności złożonych przez świadków oświadczeń, to wydanie decyzji z pominięciem tych dowodów nie jest możliwe.
L. O. zaskarżyła postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie domagając się jego uchylenia i podjęcia zawieszonego postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.
Skarżąca twierdziła, że Kierownik Urzędu nie przedstawił żadnych dowodów ani nie wskazał żadnych okoliczności uzasadniających podejrzenia, że złożone jako dowód oświadczenia świadka zostało sfałszowane. Nadto organ ten nie wskazał, czy podejrzenie popełnienia przestępstwa ma związek z podrobieniem dokumentu, czy też z oświadczeniem przez świadka nieprawdy. W postanowieniu nie wyjaśniono nadto, z jakich powodów organ posiada uzasadnione wątpliwości co do autentyczności przedłożonych dowodów.
L. O. podała, że według jej wiedzy przedłożone dokumenty były autentyczne, a złożone oświadczenia prawdziwe, chociaż ze względu na wiek świadków pomogły mieć miejsce rozbieżności bądź pomyłki co do niektórych okoliczności sprawy. Skarżąca podniosła nadto, że stan faktyczny jej sprawy nie odbiega od spraw, które dotyczyły członków jej rodziny i stąd też fakt zakwestionowania zeznań świadka właśnie w jej sprawie budzi uzasadnione zdumienie i emocje.
Skarżąca zarzuciła również, że jakkolwiek słuszne jest stwierdzenie organu, iż każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie, to jednak sprawy, których stan faktyczny dotyczy tych samych członków rodziny, nie mogą być na podstawie odmiennej oceny dowodów z zeznań świadków rozstrzygane odmiennie.
L. O. uznała zawieszenie postępowania jako nieuzasadnioną przyczynę przedłużenia postępowania w jej sprawie.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia stwierdził, że postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie, zostało wydane z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Postępowanie administracyjne o przyznanie uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie, zostało zainicjowane wnioskiem L. O. Do wniosku skarżąca załączyła oświadczenia świadków S. K. i J. K. na okoliczność uwięzienia jej zmarłego męża E. O. w karnym obozie hitlerowskim w [...].
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. odmówił przyznania L. O. uprawnień wdowy po kombatancie, albowiem z publikacji A. D. pt. n Martyrologia społeczeństwa powiatu przasnyskiego w latach wojny i okupacji 1939-1945" wynikało, iż wieś [...], w której zamieszkiwał mąż skarżącej została wysiedlona w [...] r., nie zaś - jak podała skarżąca we wniosku o przyznanie uprawnień - w [...] r.
W wyniku wniesionego przez L. O. odwołania, organ przeprowadził dowód z przesłuchania wskazanych przez skarżącą świadków (J. K., S. K. i E. M.) w siedzibie Urzędu Miasta i podważył wiarygodność złożonych przez te osoby oświadczeń na okoliczność pobytu E. O. w obozie w [...].
Pismem z dnia [...] r. Kierownik Urzędu zawiadomił Prokuratora o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów oraz usiłowania oszustwa wskazując m.in. ze w sprawie L. O. świadek S. K. nie potwierdził treści oświadczenia z dnia [...] r.
Okoliczność tę organ uznał za wystarczającą do zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich przysługujących wdowie do czasu: " uzyskania stanowiska organu powołanego do ścigania przestępstw".
Dla oceny prawidłowości wydanego postanowienia zawieszającego postępowanie administracyjne przed organem odwoławczym, należy przede wszystkim rozstrzygnąć, czy skierowane do Prokuratury zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, może być uznane jako zagadnienie wstępne innego organu lub sądu, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, jak przyjęły to organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie.
Pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowana jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnym zagadnienia prawnego, przy czym ocena tego zagadnienia należy do kompetencji innego organu niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie.
Trudno uznać za zagadnienie wstępne - wystąpienie przez organ odwoławczy do organów ścigania w celu zbadania prawdziwości oświadczenia złożonego przez świadka w postępowaniu o przyznanie uprawnień kombatanckich przysługujących wdowie.
Przepisy procedury administracyjnej nie uzależniają dopuszczenia w postępowaniu - administracyjnym dowodu z przesłuchania świadka, czy też innych dowodów od uprzedniej oceny legalności i autentyczności tych dowodów przez prokuraturę.
Oświadczenia złożone przez świadków w postępowaniu prowadzonym przez. Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich, jak każdy inny dokument stanowiący dowód w sprawie, podlega ocenie organu orzekającego w sprawie administracyjnej. Okoliczność, iż oświadczenie. złożone zostało z pouczeniem o konsekwencjach prawnych złożenia fałszywych zeznań, nie przenosi kompetencji jego badania na inny organ lub sąd.
Oczywiście w przypadku zaistnienia uzasadnionych podstaw, iż dokument złożony w sprawie administracyjnej lub zeznania świadka mogą stanowić czyn przestępczy zagrożony przepisami prawa karnego, organ administracyjny ma obowiązek powiadomić o tym organy ścigania. Wynik postępowania karnego może, ale nie musi mieć wpływu na toczące się postępowanie administracyjne.
Zauważyć jednak należy, że zawiadomienie prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa oraz wątpliwości dotyczy prawdziwości informacji zawartych w oświadczeniu S. K. Okoliczność ta nie zwalnia organu przed którym toczy się postępowanie administracyjne od dokonania oceny zarówno tego dowodu jak i pozostałych oświadczeń, których autentyczność nie została zakwestionowana.
W ocenie Sądu, brak było zatem podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego przez organ odwoławczy na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, albowiem okoliczności, które organ uznał za kwestię prejudycjalną uzasadniającą wydanie zaskarżonego postanowienie w istocie nie stanowią zagadnienia, które uzasadniałoby zawieszenie postępowania w przedmiocie przyznania uprawnień dla wdowy po kombatancie.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) uchylił postanowienia wydane przez organy obu instancji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy, natomiast na podstawie art. 152 tego aktu prawnego Sąd orzekł, ze zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.