Uzasadnienie
MKiMW wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (..) Nr (..) w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego.
W dniu 11 lipca 2007 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że sama wychowuje troje dzieci, a miesięczny dochód jej rodziny wynosi 850 zł i składa się wyłącznie z zasiłku wychowawczego i zasiłku rodzinnego. Oświadczyła ponadto, że nie ma żadnego majątku, mieszka w wynajętym mieszkaniu o pow. 60 m2.
Wezwaniem z dnia 23 lipca 2007 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do przedłożenia na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy;
- 1) oświadczenia, czy prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z M W, jeśli tak, do przedłożenia dokumentu potwierdzającego dochody skarżącego z okresu ostatnich trzech miesięcy (zaświadczenie o zarobkach),
- 2) dowodów potwierdzających dochody skarżącej, wydatki na najem i utrzymanie mieszkania, oraz ewentualne leczenie, z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- 3) wyciągów lub wykazów z rachunków bankowych obojga skarżących z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- 2) zaświadczenia sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw opieki społecznej jednostkę organizacyjna gminy, w szczególności dotyczącego liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, oraz korzystania ze świadczeń społecznych w okresie ostatnich dwóch lat.
W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca oświadczyła, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze skarżącym, a jedynym jej źródłem utrzymania są zasiłek rodzinny, pielęgnacyjny i wychowawczy w łącznej miesięcznej kwocie 1102 zł. Wskazała, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej do dochodu rodziny wlicza także dochody ojca dzieci, tj. M W, jednak jest to stan "formalnej fikcji". W załączeniu do pisma procesowego wnioskodawczyni przedłożyła kserokopię pięciu decyzji przyznających jej pomoc z opieki społecznej w łącznej miesięcznej kwocie 942 zł. W pozostałym zakresie skarżąca zobowiązania nie wykonała.
Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2007r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wskazano, że oświadczenie wnioskodawczyni dotyczące jej sytuacji majątkowej i rodzinnej nie jest pełne i nie odzwierciedla jej rzeczywistego stanu rodzinnego i możliwości płatniczych. Skarga wniesiona wspólnie przez M K i M W., dotyczy decyzji przyznającej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu sprawowania opieki nad wspólnym dzieckiem skarżących. Skarżący wskazali ten sam adres zamieszkania, wspólny adres poczty elektronicznej, oraz numer telefonu komórkowego. We wniosku z dnia 12 stycznia 2007 r. o przyznanie świadczenia, znajdującym się w przesłanych Sądowi aktach administracyjnych, skarżąca oświadczyła, że jej rodzina składa się z pięciu osób, tj. skarżącej, M W i trójki dzieci. Na prowadzenie przez skarżących wspólnego gospodarstwa domowego wskazuje także to, że korespondencję kierowaną przez Sąd do skarżącego, doręczono skarżącej jako dorosłemu domownikowi, która wskazała, że jest żoną adresata.
Pomimo tego skarżąca oświadczyła, że nie prowadzi z M W wspólnego gospodarstwa domowego i nie udokumentowała jego dochodów. Wnioskodawczyni nie przedłożyła dowodów potwierdzających wydatki na najem mieszkania, ani na jego utrzymanie. Ponadto, w każdym swoim oświadczeniu wnioskodawczyni wskazywała inna kwotę dochodów, we wniosku złożonym na urzędowym formularzu w dniu 10 lipca 2007 r. oświadczyła, że jej miesięczne dochody wynoszą 850 zł, w oświadczeniu z dnia (..), że 1102 zł, a z kserokopii przedłożonych decyzji wynika, że 942 zł. Skarżąca nie przedłożyła wyciągów z kont bankowych, zaświadczenia o sytuacji rodzinnej, nie udokumentowała jakichkolwiek wydatków.
W konsekwencji Sąd stwierdził w postanowieniu, ze merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącej nie jest możliwe, ponieważ jedyną przesłanką przyznania stronie prawa pomocy jest sytuacja majątkowa, która w niniejszej sprawie nie została ustalona.
W dniu 14 listopada 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wydał wyrok, którym skargę oddalił.
W dniu 21 listopada 2007r. skarżący wnieśli o uzasadnienie wyroku i jednocześnie skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata.
Zarządzeniem z dnia (..) Sąd wezwał skarżącą do złożenia zaświadczenia o sytuacji rodzinnej skarżącej, w tym liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, wydanego przez właściwą jednostkę organizacyjną do spraw opieki społecznej oraz do przedłożenia dowodów (oryginałów lub kserokopii) potwierdzających aktualne wydatki ponoszone przez skarżącą związane z np. zakupem leków, opłatami na mieszkanie.
W odpowiedzi na powyższe skarżąca nadesłała do akt sprawy zaświadczenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej dotyczące otrzymywanej przez rodzinę pomocy społecznej w wysokości 1.102 zł., rachunki za wodę, energię elektryczną i gaz, wydruki kasowe za zakup leków oraz kopię decyzji z dnia 30 kwietnia 2007r. wydaną przez Starostę o uznaniu M W za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku w wysokości 532,90 zł. Na decyzji znajduje się zapis oświadczenia M W, iż z przyznanej kwoty zasiłku płaci alimenty w wysokości 200 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przepisy ustawy regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi określa dwa rodzaje zwolnień od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (opłat sądowych i wydatków) i jest to zwolnienie przyznane przez sąd (prawo pomocy) oraz zwolnienie z mocy ww. ustawy.
W niniejszej sprawie skarżący są zwolnieni od ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – określanej dalej P.p.s.a.). Dlatego też wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy i postępowanie w tym zakresie należało umorzyć.
W tej sytuacji Sąd rozpatrzył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, zgodnie bowiem z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2).
Sąd rozpoznając przedmiotowy wniosek, dokonał oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej na podstawie informacji zawartych we wniosku (formularzu PPF) z dnia 21 listopada 2007r. oraz dokumentów przedłożonych do sprawy w dniu 14 grudnia 2007r.
Jak wynika z zaświadczenia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dna (..) rodzina M K i M W otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej z różnych tytułów w łącznej kwocie 1.102 zł. Nadto M W pobiera zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 532, 90 zł, z czego 200 zł – według Jego oświadczenia - przekazuje na rzecz małoletnich dzieci tj. M, M i M tytułem alimentów. Z danych wskazanych we wniosku wynika, że skarżąca nie posiada żadnego majątku ruchomego. Posiada nieruchomość – mieszkanie o powierzchni 99 m.kw. skarżąca oświadczyła, że dochód jej rodziny stanowi kwota zasiłków 1.102 zł i kwota alimentów 276,85 zł. Z przedłożonych dokumentów wynika, że strona poniosła w miesiącu listopadzie i grudniu 2007r. koszty zakupu leków w wysokości 166, 39 zł., koszty opłat za energię za miesiąc październik i listopad 2007r. w łącznej wysokości 354, 28 zł. Do akt sprawy przedłożono również fakturę VAT z dnia 16 listopada 2007r. za sprzedaż gazu na kwotę 1.419, 37 zł wystawioną na M W dot. punktu poboru (..).
Zdaniem Sądu niski dochód na rodzinę skarżącej, obciążony znacznymi wydatkami na utrzymanie mieszkania, opłaty za media, zakup leków, nie pozwala uznać, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty wynagrodzenia i wydatków adwokata bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego Sąd, w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 2 powoływanej wyżej ustawy, uwzględnił wniosek skarżącej o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i orzekł jak na wstępie. O umorzeniu postępowania w przedmiocie żądania zwolnienia od kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 64 § 3 P.p.s.a.