Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławczego decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji nakładającą na skarżącego karę pieniężną w kwocie [...] zł za zajęcie pasa drogowego [...] pod parking strzeżony w okresie [...] r. z przekroczeniem terminu określonego zezwoleniem z [...] r. 15 maja 2014 r. T. J. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na ww. decyzję.
Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie majątkowym, rodzinnym i dochodach podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwoma synami w wieku [...] lat, mieszka w mieszkaniu o pow. [...] m2 należącym do [...], nie ma żadnego majątku ani oszczędności, a jego comiesięczny dochód uzyskiwany z działalności gospodarczej wynosi ok. [...] zł.
Zarządzeniem z dnia 5 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia dowodów dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodów, tj:
- - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie mieszkania, z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - wyciągów lub wykazów z wszystkich rachunków bankowych skarżącego z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - kopii zeznania podatkowego za [...] r.,
- - kopii wyroku zasądzającego alimenty oraz dowodów wpłat alimentów za ostatnie trzy miesiące.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył kopię wyroku rozwodowego z dnia [...] r. z którego wynika, że władzę rodzicielską nad synami wnioskodawcy wykonuje jego była żona K. J., natomiast skarżący jest zobowiązany do płacenia alimentów na dzieci w kwocie [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca przedłożył także dowody z których wynika, że opłaty za jego mieszkanie za okres ostatnich trzech miesięcy uiściła T. J. ([...]), zamieszkała przy [...]. Z przekazu pocztowego dotyczącego alimentów za [...] r. wynika, że była żona wnioskodawcy ma ten sam adres zamieszkania co skarżący, a kwoty czynszu zapłaconego do [...] przez T. J. skarżący odlicza od kwoty należnych alimentów "zgodnie z umową". Wnioskodawca podał, że jego comiesięczne dochody wynoszą ok. [...] zł. Jednak z zeznania podatkowego PIT-36 za [...] r. wynika, że jego przychody wyniosły rocznie [...] zł, co miesięcznie daje kwotę [...] zł. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą polegającą na prowadzeniu parkingu strzeżonego przy [...] oraz klubu dziecięcego [...] przy ul.[...].
Działalność ta niewątpliwie wymaga nakładów finansowych choćby na wynagrodzenia dla pracowników czy ponoszenia kosztów utrzymania nieruchomości (w [...] r. koszty uzyskania przychodu wynosiły [...] zł), jednak nie odzwierciedla tego jednak przedłożony wyciąg z rachunku bankowego skarżącego. Na rachunek ten nie są dokonywane płatności związane ani z prowadzonym parkingiem ani z klubem dziecięcym.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy w określonych przypadkach.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie dotyczące częściowego lub całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a).
Przede wszystkim należy zauważyć, że obowiązkiem stron postępowania wynikającym z art. 199 ww. ustawy jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie z własnych środków finansowych, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od zasady. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu Państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Prawo pomocy może być więc przyznane osobom które wykażą, że znajdują się w bardzo trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie pełnych czy też częściowych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla wnioskującego i jego rodziny.
Konieczne koszty utrzymania to takie które umożliwiają zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Ciężar wykazania, że dana osoba spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy, ciąży na wnioskodawcy, a rozstrzygniecie sądu zależy od tego co zostanie wykazane przez stronę.
Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę dochody oraz sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy, a także wysokość obciążających stronę kosztów postępowania. W razie wątpliwości, strona jej zobowiązana złożyć na wezwanie oświadczenia i dokumenty źródłowe dotyczące swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej (art. 255 p.p.s.a.).
Dane zawarte we wniosku T. J. nie były wystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Z informacji zawartej w urzędowym formularzu wynika, że skarżący wychowuje dwoje małoletnich dzieci, utrzymując się z dochodu wynoszącego ok. [...] zł miesięcznie. Z przedłożonych dowodów wynika natomiast, że Sąd orzekając w [...] r. rozwód, ustalił miejsce zamieszkania dzieci skarżącego przy matce. Nie jest jasne, czy skarżący, jego była żona i dzieci mieszkają pod tym samym adresem przy [...] w czy osobno i dlaczego T. J. płaci czynsz za to mieszkanie.
Oceniając informacje zawarte w złożonym wniosku oraz dowody zgromadzone w sprawie w aspekcie przesłanek ustawowych, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi wynoszącego [...] zł, czy ewentualnych dalszych opłat sądowych bez uszczerbku w koniecznych kosztach swojego utrzymania. Z wniosku i przedłożonych dowodów nie wynika, czy skarżący mieszka sam czy z rodziną, jakie uzyskuje dochody i jakie ponosi wydatki. W tej sytuacji należało uznać, że wnioskodawca nie wykazał, iż faktycznie znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie częściowych czy też całkowitych kosztów sądowych w postępowaniu zainicjowanym Jego skargą.
Należy też zauważyć, że w razie gdyby skarga okazała się uzasadniona, skarżący będzie mógł otrzymać od organu zwrot poniesionych kosztów postępowania. Wniosek w tej sprawie należy złożyć Sądowi, najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 210 § 1 w zw. z 200 p.p.s.a.).
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.