Uzasadnienie
Pismem z dnia 30 maja 2022 r. F. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Barlinku z dnia 29 października 2015 r. nr XIII/212/2015 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w obszarze osiedla G. w B.. Jednocześnie ze skargą strona złożyła do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa domagając się rozpatrzenia przez organ wezwania, a na wypadek jego nieuwzględnienia – do przekazania skargi do sądu administracyjnego.
Organ przekazując skargę do sądu administracyjnego wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Skarga podlegała odrzuceniu.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 446), zwanej dalej: "u.s.g." każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi rzez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Powołane wyżej brzmienie przepisu art. 101 ust. 1 u.s.g. - obowiązujące do dnia 1 czerwca 2017 r. - ma zastosowanie w niniejszej sprawie z uwagi na treść art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935), która weszła w życie 1 czerwca 2017 r. Przepis ten stanowi, że przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2, art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", w brzmieniu sprzed nowelizacji, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.
W konsekwencji, w okolicznościach niniejszej sprawy, w której kwestionowaną uchwałę podjęto w dniu 29 października 2015 r., skargę należało poprzedzić wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa.
Zgodnie z powołanymi przepisami, w tym art. 101 ust. 1 u.s.g., warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na uchwałę organu gminy podjętą przed dniem 1 czerwca 2017 r. jest uprzednie bezskuteczne wezwanie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego jej postanowieniami. Wezwanie takie może być wniesione w każdym czasie, ale dopiero jego dokonanie otwiera drogę do sądowej kontroli aktu administracyjnego. Instytucja wezwania do usunięcia naruszenia prawa (stanowiąca surogat środka zaskarżenia) nie ma wyłącznie charakteru formalnego, lecz ma umożliwiać kompetentnemu organowi gminy, który podjął kwestionowany akt, wyeliminowanie z obrotu prawnego takich unormowań zawartych w uchwale, które w świetle obowiązującego, obiektywnego porządku prawnego, naruszają interes prawny lub uprawnienie podmiotu wzywającego do usunięcia naruszenia prawa. Czynność wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie może mieć jedynie charakteru formalnego, a musi dawać ww. organowi rzeczywistą możliwość odniesienia się do indywidualnie zgłoszonych zarzutów.
Wniesienie skargi do sądu administracyjnego na uchwałę organu gminy bez wyczerpania trybu uprzedniego wezwania tego organu do usunięcia naruszenia skutkuje odrzuceniem skargi przez ten sąd jako niedopuszczalnej, stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył – w jednym piśmie - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa do organu oraz skargę do Sądu.
W ocenie Sądu, skarga złożona wraz z wezwaniem w tym samym dniu, w jednym piśmie - jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, jest przedwczesna i podlega odrzuceniu, bowiem wezwanie organu nie nastąpiło przed wniesieniem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jednoczesne wniesienie środka, o jakim mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. oraz skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego oznacza, że nie został spełniony wymóg wcześniejszego, bezskutecznego wniesienia wezwania organu do naruszenia prawa.
Za taką interpretacją cytowanych przepisów przemawia nie tylko wykładnia językowa, ale również systemowa i celowościowa. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a, zasadą ogólną jest, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Oznacza to, że ustawodawca daje prymat załatwieniu sprawy przez organ administracji publicznej. W przypadkach jednak, kiedy stosowne przepisy nie przewidują możliwości wniesienia środków takich jak zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, ustawodawca nałożył obowiązek wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Celem takiego wezwania jest umożliwienie zadośćuczynieniu żądaniu strony przez organ jeszcze przed wniesieniem skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, przy uwzględnieniu, że strona nie dysponuje w takich przypadkach innymi środkami odwoławczymi. Jest to więc nie tylko obowiązek strony, od którego dopełnienia zależy dopuszczalność skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale również uprawnienie organu, który może (choć nie musi) uwzględnić wezwanie strony przed wniesieniem skargi, unikając ewentualnych, negatywnych konsekwencji uwzględnienia skargi przez wojewódzki sąd administracyjny.
Jednoczesne wniesienie skargi i wezwania do usunięcia naruszenia prawa czyni to uprawnienie iluzorycznym i zbędnym i stanowi ominięcie wymogów jakie stawia ustawa p.p.s.a. oraz ustawa o samorządzie gminnym (vide: postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 1714/14, dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W konsekwencji, w świetle treść art. 101 ust. 1 u.s.g. (w brzmieniu przed nowelizacją) stwierdzić należy, że skarżący nie spełnił wymogu wyczerpania trybu, o jakim mowa w tym przepisie – co stanowi jedną z przesłanek formalnych dopuszczalności jej skargi.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skargę odrzucił.