Uzasadnienie
M. R. pismem z dnia [...] r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na czynność Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej Regionalnego Działu Przetwarzania Dokumentów polegającą na wezwaniu skarżącej do uiszczenia opłaty abonamentowej, co stanowiło o zakwestionowaniu przysługującego jej zwolnienia z obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wyjaśniła, że otrzymała ponowne zawiadomienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej Regionalnego Działu Przetwarzania Dokumentów z dnia 21 maja 2012 r., w którym została poinformowana o zaległościach z tytułu opłat abonamentowych na kwotę [...] zł i wezwana do ich zapłaty.
W tej sytuacji skarżąca wezwała Pocztę Polską S.A. do usunięcia naruszenia prawa poprzez anulowanie "wezwania do zapłaty" stanowiącego w jej ocenie czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zdaniem M. R. przysługuje jej status osoby zwolnionej z opłaty abonamentowej, który uzyskała po złożeniu wymaganych dokumentów, zatem w jej ocenie, brak jest podstaw do stwierdzenia, aby zalegała z zapłatą takich należności.
Jednocześnie skarżąca zwróciła się do sądu z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych, który złożyła osobnym pismem stanowiącym załącznik do skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Nie oceniając sytuacji finansowej wnioskodawczyni należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej w dalszej części: "P.p.s.a.". W myśl art. 247 prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Z treści powołanego artykułu wynika ponadto, że badanie wniosku o przyznanie prawa pomocy winno być poprzedzone badaniem skargi pod kątem jej bezzasadności.
Stosownie do poglądu wyrażonego zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona. Zastosowanie powyższego przepisu dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na jej uwzględnienie. Należy przy tym wskazać, że ocena o bezzasadności skargi wyrażona w postanowieniu podjętym na podstawie powołanego art. 247 nie oznacza merytorycznego rozpoznania skargi, jest to jedynie ocena wyrażona na etapie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. M. Niezgódka – Medek, Komentarz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyd. Wolters Kluwer 2011, s. 732).
Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. M. R. złożyła bowiem skargę na zawiadomienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej Regionalnego Działu Przetwarzania Dokumentów z dnia 21 maja 2012 r., nazwane przez nią "wezwaniem do zapłaty", które w jej ocenie stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, która została podjęta mimo zwolnienia skarżącej z opłat abonamentowych.
Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że skarżąca kwestionuje konkretne zawiadomienie Poczty Polskiej S.A. informujące ją o zaległościach powstałych z tytułu nieuiszczenia opłat abonamentowych rtv, w którym zawarto jednocześnie informację, że w przypadku braku uregulowania należności zostanie wszczęte przeciwko niej postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej.
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że ww. pismo, mimo nazwania go zawiadomieniem, a przez skarżącą "wezwaniem do zapłaty" stanowi faktycznie upomnienie w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przedmiotowe pismo ma charakter jedynie informacyjny przypomina o konieczności wykonania nałożonego na nią obowiązku oraz wskazuje na konsekwencje jego niewykonania polegające na wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Powyższe zawiadomienie (upomnienie) dotyczące opłat abonamentowych nie stanowi jednak rozstrzygnięcia władczego, które decydowałoby o sytuacji prawnej osoby do której zostało skierowane (por. post. WSA w Warszawie z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt VI SAB/Wa 51/12 oraz post. NSA z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 446/13 publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powołując się na stanowisko wyrażone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. sygn. K 24/08 należy stwierdzić, że skoro obowiązek uiszczania abonamentu istnieje z mocy prawa, które jednocześnie określa wysokość należności, to obliczenie opłaty ma charakter czynności rachunkowej, materialno – technicznej i nie jest istotne, czy obliczenia tego dokona zobowiązany samodzielnie czy też organ w trybie pozaprocesowym.
Zgodnie z treścią art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2005 r., nr 85, poz. 728) do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym.
Egzekucja administracyjna, stosownie do art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015) może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Charakter prawny upomnienia polega na tym, że ma ono jedynie przypominać o obowiązku zapłaty wymienionych w nim należności, informując o zagrożeniu skierowania sprawy na drogę egzekucji administracyjnej. Nie stanowi zatem rozstrzygnięcia władczego, które decydowałoby o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane. W ramach upomnienia wierzyciel nie dokonuje żadnej oceny faktycznej lub prawnej, która to występuje w rozstrzygnięciach. Zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie na upomnienie skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje (vide: postanowienie NSA z dnia 16 września 2010 r. sygn. akt II FSK 1608/10 publ. LEX nr 742299).
Stwierdzając, że zaskarżone w niniejszej sprawie upomnienie, nazwane zawiadomieniem, nie stanowi potwierdzenia uprawnień czy obowiązków dłużnika (skarżącej) wynikających z przepisów prawa, zatem nie stanowi też czynności z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy P.p.s.a., a w konsekwencji nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Powyższe stwierdzenia prowadzi do uznania skargi za niedopuszczalną, uzasadniającą jej odrzucenie stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.
Jednocześnie należy zwrócić uwagę na pogląd wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż o oczywistej bezzasadności skargi świadczy niemożność jej rozpoznania pod względem merytorycznym i w sytuacji zakwalifikowania skargi do odrzucenia, sąd I instancji jest uprawniony do uznania takiej skargi za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 P.p.s.a., a to z kolei uzasadnia oddalenie wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy na tym etapie postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., II GZ 101/12, publ. LEX nr 1145541).
Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, że strona dla obrony swoich praw ma możliwość złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w ramach których może podnieść zarzut nieistnienia obowiązku argumentując ten fakt podniesionymi w skardze okolicznościami dotyczącymi przysługującemu jej zwolnieniu z obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, które to argumenty nie podlegają badaniu w ramach przedmiotowego postępowania.
Sąd uznał zatem, że z okoliczności niniejszej sprawy wynika oczywista bezzasadność skargi M. R., która uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy stosownie do art. 247 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.